BCI đảo chiều tăng mạnh, Việt Nam giữ vị trí chiến lược với doanh nghiệp châu Âu

Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) tăng 7 điểm lên 79,7 điểm trong quý II/2026, gần bù toàn bộ mức giảm của quý trước và chỉ còn cách đỉnh bảy năm 0,3 điểm.

Diễn biến này cho thấy sự thận trọng trong quý I chủ yếu là một nhịp điều chỉnh ngắn hạn, trong khi kết quả kinh doanh thực tế và đánh giá dài hạn của doanh nghiệp châu Âu đối với Việt Nam tiếp tục được củng cố.

Mức tăng 7 điểm của BCI so với quý I gần như bù lại toàn bộ nhịp giảm 7,3 điểm trong ba tháng đầu năm, khi BCI điều chỉnh từ mức 80 điểm của quý IV/2025 xuống 72,7 điểm.

So với cùng kỳ năm 2025, chỉ số quý II năm nay cao hơn 18,6 điểm và hiện chỉ thấp hơn 0,3 điểm so với mức cao nhất trong bảy năm được ghi nhận vào cuối năm ngoái.

Diễn biến của BCI giai đoạn 2011-2026 cho thấy niềm tin của doanh nghiệp châu Âu đã biến động khá mạnh trong sáu quý gần đây. Chỉ số này tăng từ 61,8 điểm trong quý IV/2024 lên 64,6 điểm trong quý I/2025 rồi giảm xuống 61,1 điểm trong quý II. BCI phục hồi lên 66,5 điểm trong quý III và tăng vọt lên 80 điểm trong quý IV/2025.

Chuỗi diễn biến này cho thấy BCI đã trải qua hai nhịp điều chỉnh rõ rệt. Lần đầu diễn ra trong quý II/2025, khi căng thẳng thương mại và rủi ro thuế quan Mỹ khiến doanh nghiệp thận trọng hơn. Lần thứ hai xuất hiện trong quý I/2026, khi chi phí năng lượng, vận hành và các bất ổn địa chính trị tại Trung Đông gia tăng. Tuy nhiên, cả hai nhịp giảm đều được nối tiếp bằng sự phục hồi tương đối nhanh.

Sự phục hồi của BCI trong quý II không chỉ phản ánh kỳ vọng mà còn đi kèm với sự cải thiện trong hoạt động của doanh nghiệp. Có 63% doanh nghiệp châu Âu tham gia khảo sát đánh giá điều kiện kinh doanh trong quý là tích cực, trong khi 69% kỳ vọng tình hình sẽ tiếp tục cải thiện trong quý tới.

EuroCham cho biết tỷ lệ phản hồi tích cực đã tăng 11 điểm phần trăm so với cuộc khảo sát được thực hiện ba tháng trước.

Trong số các doanh nghiệp ghi nhận kết quả cải thiện, 36% cho biết doanh thu tăng và lợi nhuận vận hành vượt kỳ vọng nội bộ. Khoảng 32% ghi nhận lượng đơn hàng gia tăng hoặc ký được thêm hợp đồng mới, còn 24% nhận thấy sức mua trên thị trường nội địa phục hồi. Ngoài ra, 21% đề cập nhu cầu theo ngành, FDI và các dự án mới là một yếu tố hỗ trợ kết quả kinh doanh.

"Đà tăng trưởng tương đối đồng đều ở các lĩnh vực sản xuất, du lịch, bất động sản và các ngành hướng đến xuất khẩu cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang tăng tốc trên nhiều động lực cùng lúc", báo cáo nêu.

Đà phục hồi cũng xuất hiện ở nhiều nhóm ngành. BCI của lĩnh vực du lịch và khách sạn tăng 8,7 điểm lên 90,4 điểm, cao hơn đáng kể so với mức bình quân chung. Ngành nông nghiệp và thực phẩm có mức tăng thấp hơn, khoảng 5,5 điểm, nhưng vẫn duy trì xu hướng tích cực.

Ông Xavier Depouilly, Tổng Giám đốc DXL Research & Consulting, đơn vị thực hiện khảo sát, cho rằng niềm tin đã "phục hồi trên tất cả các ngành nghề". Theo ông, diễn biến này cho thấy sự chững lại trong quý I diễn ra trên diện rộng nhưng chỉ mang tính tạm thời.

Tuy nhiên, BCI trở lại gần mức đỉnh không có nghĩa mọi chỉ báo thành phần đều cao hơn cuối năm ngoái. Trong quý IV/2025, 65% doanh nghiệp đánh giá điều kiện kinh doanh hiện tại là tích cực, cao hơn 2 điểm phần trăm so với quý II/2026, còn tỷ lệ kỳ vọng quý tiếp theo khả quan cùng ở mức 69%.

Niềm tin dài hạn cũng được duy trì trong giai đoạn chỉ số biến động. Khi BCI giảm xuống 72,7 điểm trong quý I/2026, có 93% lãnh đạo doanh nghiệp thành viên EuroCham cho biết sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư. Đến quý II, 54% doanh nghiệp được khảo sát xem Việt Nam là thị trường chiến lược và cứ điểm hoạt động cốt lõi, trong khi 18% coi đây là một động lực tăng trưởng quan trọng của doanh nghiệp.

BCI tăng mạnh trong quý II dù môi trường kinh doanh vẫn tồn tại nhiều sức ép. Có 53% doanh nghiệp cho rằng sự chậm trễ của thủ tục hành chính, việc thực thi chính sách thiếu nhất quán và quản lý thuế chưa minh bạch là những rào cản lớn nhất đối với kế hoạch mở rộng dài hạn.

Khoảng một phần ba doanh nghiệp cho biết thủ tục hành chính làm chậm tiến độ triển khai dự án và hoạt động kinh doanh. Có 29% phải phân bổ nguồn lực cho công việc hành chính thay vì hoạt động cốt lõi, còn 27% đánh giá sự phức tạp của hệ thống quy định làm giảm năng lực cạnh tranh và hạn chế khả năng tiếp cận thị trường.

Thiếu hụt nhân lực cũng tiếp tục gia tăng, với 38% doanh nghiệp xếp vấn đề này vào nhóm ba thách thức vận hành lớn nhất.

Kết quả khảo sát cho thấy, mặc dù những biến động của kinh tế vĩ mô toàn cầu vẫn đang tác động sâu rộng đến hoạt động của doanh nghiệp, các yếu tố này chủ yếu làm thay đổi chiến lược kinh doanh hơn là làm suy giảm niềm tin đầu tư dài hạn.

Theo đó, 46% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết hoạt động giao thương chịu tác động tiêu cực rõ rệt từ căng thẳng thương mại và biến động địa chính trị. Trong nhóm bị ảnh hưởng, 78% đề cập chi phí vận tải và logistics gia tăng, còn 76% ghi nhận chi phí năng lượng và nhiên liệu tăng.

Hai phần ba doanh nghiệp cho biết lợi nhuận chịu tác động tiêu cực từ các biến động toàn cầu, dù phần lớn ghi nhận mức sụt giảm dưới 10%. Ở chiều ngược lại, 14% doanh nghiệp hưởng lợi từ sự thay đổi của môi trường thương mại quốc tế, trong đó một số đơn vị nhận được thêm đơn hàng hoặc vốn đầu tư khi các nhà sản xuất điều chỉnh chuỗi cung ứng sang Việt Nam.

Như vậy, sự phục hồi của BCI trong quý II không xuất phát từ việc các rủi ro bên ngoài hoặc điểm nghẽn trong nước đã được loại bỏ. Kết quả chủ yếu phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp, sự cải thiện của doanh thu, đơn hàng và sức mua, cùng với đánh giá tích cực về vị trí dài hạn của Việt Nam trong chiến lược khu vực.

Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert nhận định niềm tin được phản ánh qua BCI là tín hiệu tích cực, nhưng "niềm tin thôi chưa đủ".

Trong suốt 15 năm qua, BCI đã phát triển từ một khảo sát đo lường tâm lý doanh nghiệp hàng quý trở thành một chỉ báo kinh tế được các cơ quan quản lý tin cậy và sử dụng làm cơ sở tham chiếu thực tiễn thị trường, qua đó liên tục cải thiện môi trường đầu tư.

"Thông qua cơ chế đối thoại mang tính xây dựng này, EuroCham sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trên hành trình trở thành điểm đến hàng đầu châu Á cho các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, bền vững và hướng tới tương lai", ông Bruno Jaspaert khẳng định.