Cách Trung Quốc ứng dụng AI

(KTSG) - Theo tờ Economist, hơn 600 triệu người dân Trung Quốc đang sử dụng một dạng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nào đó, trong đó các tác nhân AI sẽ thay mặt người dùng thực hiện các thao tác trên điện thoại hoặc máy tính.

Đây được xem là “kỷ nguyên” Internet thứ ba ở Trung Quốc sau hai “kỷ nguyên” cũng rất đặc trưng của thị trường Internet nước này. Từ đầu thập niên 2000, khi Google phải từ bỏ thị trường Trung Quốc, hầu hết người sử dụng Internet tại đây đều quay sang Baidu, một công cụ tìm kiếm mạnh, hầu như chiếm độc quyền. Tuy nhiên khi Baidu tìm cách thương mại hóa kết quả tìm kiếm, nội dung trả về cho người dùng dày đặc quảng cáo, làm họ không hài lòng, tìm cách bỏ đi nơi khác.

Cùng lúc đó sự phổ biến của điện thoại di động đẩy Trung Quốc bước vào “kỷ nguyên” thứ hai - trong đó các siêu ứng dụng kết hợp nhiều chức năng vào một chỗ thu hút người dùng. Họ từ bỏ cách tìm kiếm thông tin dựa vào web quay sang một ứng dụng có thể thỏa mãn các nhu cầu mua sắm, giải trí, liên lạc, thanh toán của người dùng.

Nhờ sự kết hợp này, các công ty công nghệ lớn của Trung Quốc như Alibaba (thương mại điện tử), ByteDance (giải trí), Tencent (game và nhắn tin) có thể phát triển các ứng dụng rất phổ biến, đi kèm là các dịch vụ số, mạng lưới logistics - chính là hạ tầng cần thiết cho “kỷ nguyên” thứ ba. Nay các ứng dụng có thể do các tác nhân AI vận hành, người dùng chỉ việc ra lệnh cho chúng thông qua tin nhắn bằng văn bản hay giọng nói. Một nhân viên văn phòng có thể ra lệnh cho ứng dụng có tác nhân AI chọn loại cà phê rồi đặt mua, giao về địa chỉ đang ngồi làm việc.

Hiện nay có sự cạnh tranh dữ dội giữa các công ty công nghệ lớn Trung Quốc để dẫn đầu cuộc đua tác nhân AI này. Đầu tháng 5-2026, Alibaba tuyên bố họ đã tích hợp con chatbot Qwen vào ứng dụng mua sắm Taobao. Người dùng nay có thể học một số câu ra lệnh đơn giản là có thể mua sắm hàng hóa hay đặt dịch vụ một cách thông suốt. ByteDance đang chuẩn bị một sự tích hợp tương tự giữa chatbot Doubao và ứng dụng video ngắn Douyin, có cả chức năng mua sắm.

Riêng Tencent có thể là chú ngựa lội ngược dòng trong cuộc đua này. Đầu tiên Tencent đầu tư chừng mực vào AI, nhưng trong sáu tháng vừa qua họ đã cải tiến cách thức hoạt động của đội ngũ AI và đạt được nhiều đột phá. Mô hình mới nhất của họ, Hy3 đang ở giai đoạn thử nghiệm và cho kết quả tốt. Tencent dự tính sẽ tích hợp mô hình này vào WeChat, ứng dụng nhắn tin và thanh toán được ưa chuộng của Tencent. Hiện nay hàng triệu doanh nghiệp nhỏ đã tạo ra các “chương trình mini” chạy bên trong WeChat có thể tích hợp các tác nhân AI.

Với các công ty công nghệ Trung Quốc, siêu ứng dụng AI có thể là tác nhân thúc đẩy tăng trưởng khi tiêu dùng ở Trung Quốc đang chững lại. Lợi nhuận của bộ phận thương mại điện tử của Alibaba giảm 40% so với cùng kỳ trong quí 1-2026. Mặc dù kinh doanh điện toán đám mây đang tăng mạnh nhờ các công ty đầu tư nhiều vào hạ tầng AI, loại hình kinh doanh này đòi hỏi đầu tư nhiều gây căng thẳng cho dòng tiền.

Hiện nay các siêu ứng dụng AI Trung Quốc đa phần là miễn phí; có thể rồi họ phải thu tiền quảng cáo để ứng dụng giới thiệu sản phẩm hay dịch vụ đến người dùng. Trước mắt, các công ty đua nhau khuyến mại để thu hút người dùng về với ứng dụng của họ.

Hướng phát triển của công nghệ AI rất có thể là các thiết bị có cài sẵn tác nhân AI - lúc đó các siêu ứng dụng AI chạy trên nền tảng điện thoại di động xem như bị gạt ra rìa. ByteDance nỗ lực đi theo hướng này khi cuối năm ngoái họ giới thiệu một điện thoại di động mới có tích hợp sẵn trợ lý AI. Tuy lúc đầu dự án này thu hút sự chú ý của nhiều dân công nghệ và sản xuất được chừng 30.000 chiếc, ByteDance phải ngưng dự án, một phần do Alibaba và Tencent chặn không cho thiết bị dùng nền tảng thanh toán của họ.

Một nỗ lực khác đến từ Xiaomi, một tên tuổi quen thuộc trong lĩnh vực công nghệ tiêu dùng. Xiaomi công bố nhiều mô hình AI có thể tích hợp vào điện thoại di động hay xe chạy điện của họ. Huawei, một tập đoàn công nghệ lớn, có sản xuất điện thoại di động, máy tính bảng, máy tính xách tay và phần mềm điều khiển xe điện cũng bày tỏ ý định phát triển mô hình AI theo hướng này.

Rất có thể họ thu hút giới trẻ Trung Quốc bằng khả năng ra lệnh cho xe điện thực thi nhiều chức năng. Cả Xiaomi và Huawei đều có sẵn hàng trăm triệu khách hàng đã quen với sản phẩm của họ. Cuộc đua tác nhân AI trong “kỷ nguyên” Internet thứ ba tại Trung Quốc vẫn còn đang gay cấn.