Cải cách thuế: “Một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”

Trên cơ sở Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, ngành Thuế đã xây dựng Kế hoạch cải cách giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng chuyển từ mô hình quản lý chủ yếu dựa trên thủ tục và xử lý hồ sơ sang quản trị thuế số, lấy người nộp thuế làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng, quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ làm phương thức chủ yếu.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh cho biết, định hướng này được cụ thể hóa bằng việc tiếp tục rà soát, tái thiết kế các quy trình quản lý thuế; chuẩn hóa, điện tử hóa và tự động hóa các thủ tục từ đăng ký, khai, nộp đến hoàn thuế, miễn, giảm thuế, quản lý nợ và kiểm tra thuế. Mục tiêu đặt ra là cắt giảm thực chất thành phần hồ sơ, số lần cung cấp thông tin và thời gian xử lý, từng bước hiện thực hóa nguyên tắc “một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”.

Từ đầu năm đến nay, ngành Thuế đã cắt giảm thêm hơn 20 thủ tục hành chính, đồng thời tiếp tục đơn giản hóa quy trình, ứng dụng công nghệ số để giảm chi phí tuân thủ. Hiện ngành Thuế đang tập trung hoàn thiện quy trình hoàn thuế tự động; kết nối dữ liệu hóa đơn điện tử, tờ khai thuế, tình hình nộp thuế, hải quan, ngân hàng và các nguồn dữ liệu liên quan để tự động kiểm tra, đối chiếu thông tin. Trên cơ sở hồ sơ tuân thủ và mức độ rủi ro, doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, thông tin minh bạch sẽ được ưu tiên xử lý nhanh; nguồn lực kiểm tra được tập trung vào các hồ sơ có dấu hiệu rủi ro cao.

Cùng với cải cách, cắt giảm thủ tục, ngành Thuế đang xây dựng nền tảng dữ liệu và hệ thống công nghệ thông tin theo hướng tích hợp, tập trung; chuẩn hóa, làm sạch và kết nối dữ liệu với các cơ sở dữ liệu về dân cư, đăng ký doanh nghiệp, đất đai, hải quan, ngân hàng, thương mại điện tử và các nền tảng số. Các dịch vụ thuế điện tử sẽ tiếp tục được nâng cấp theo hướng toàn trình, chủ động, phù hợp với từng nhóm người nộp thuế.

Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh, quan điểm nhất quán của ngành Thuế là quản lý chặt chẽ, nhưng không gây cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh; lấy mức độ tuân thủ và rủi ro làm căn cứ để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp. Doanh nghiệp tuân thủ tốt phải được phục vụ nhanh hơn, thuận lợi hơn và giảm tối đa chi phí tuân thủ; đồng thời, các hành vi gian lận phải được phát hiện sớm và xử lý kịp thời để bảo đảm môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

Lãnh đạo Cục Thuế cho biết, theo lộ trình, giai đoạn 2026 - 2027, ngành Thuế ưu tiên hoàn thiện cơ sở pháp lý, tái thiết kế quy trình, chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng kiến trúc hệ thống. Các giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng tự động hóa trong xử lý hồ sơ, hoàn thuế, quản lý hóa đơn, quản lý nợ; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và học máy trong phân tích rủi ro. Mục tiêu đến năm 2030 là cơ bản hình thành hệ thống quản trị thuế thông minh, tích hợp và vận hành trên nền tảng dữ liệu lớn.

Triển khai các quy định mới của Nghị định số 309/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2025/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông, Cục Thuế đã chỉ đạo cơ quan thuế các cấp có trách nhiệm khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu để thay thế thành phần hồ sơ. Người nộp thuế không phải cung cấp những giấy tờ có thông tin đã được lưu trữ trong các cơ sở dữ liệu được công bố, kết nối, chia sẻ. Chỉ trong trường hợp không thể khai thác dữ liệu do sự cố, thảm họa hoặc thông tin chưa chính xác, cơ quan tiếp nhận mới yêu cầu bổ sung hồ sơ.

Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, chính xác, người tiếp nhận phải thông báo rõ nội dung còn thiếu, lý do và hướng dẫn cụ thể để tổ chức, cá nhân bổ sung, chỉnh sửa. Việc hướng dẫn phải được thực hiện đầy đủ trong một lần, thay vì yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung nhiều lần.

Đồng thời, thời gian giải quyết thủ tục hành chính được tính từ thời điểm hồ sơ được tiếp nhận đầy đủ, đúng quy định và được thể hiện trên giấy tiếp nhận hồ sơ, hẹn trả kết quả. Mỗi hồ sơ được cấp một mã số để tổ chức, cá nhân tra cứu tình trạng giải quyết trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Đối với hồ sơ tiếp nhận trực tiếp, cơ quan tiếp nhận phải chuyển ngay trong ngày làm việc hoặc vào đầu giờ ngày làm việc tiếp theo nếu hồ sơ được nhận sau 15 giờ.

Ngoài ra, Cục Thuế khuyến khích triển khai kiosk thông minh và ứng dụng định danh tại Bộ phận một cửa. Với hồ sơ nộp qua kiosk, hệ thống có thể xác thực danh tính bằng VNeID hoặc thiết bị đọc thẻ căn cước, thay cho việc kiểm tra giấy tờ tùy thân.

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đánh giá rất cao kết quả chuyển đổi số ngành Thuế giai đoạn 2021 - 2025 với việc triển khai hóa đơn điện tử toàn quốc, ứng dụng eTax Mobile, cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài và kết nối với 60 ngân hàng thương mại. Những nền tảng này góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, ông Hà Ngọc Hoa - Phó Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Bắc Giang cho rằng, những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa trong lĩnh vực thuế đã kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh.