Canada áp thuế trả đũa tới 50% lên 20 tỷ USD hàng hóa Mỹ

Các biện pháp có hiệu lực từ 0h01 ngày 8/9 theo giờ miền Đông Bắc Mỹ, nhằm đáp trả mức thuế 50% mà Washington áp lên một số nhóm hàng Canada từ ngày 22/8.

Theo Bộ Tài chính Canada, thuế trả đũa áp dụng đối với hàng trăm mã thuế có xuất xứ Mỹ, tập trung vào thép, nhôm, sản phẩm sữa, thiết bị gia dụng, máy móc nông nghiệp, giấy và bột giấy, nhựa cùng đồ điện tử.

Mức thuế gồm 15%, 25% và 50%, tùy từng sản phẩm. Một số mặt hàng thép và nhôm vốn chịu thuế 25% được nâng lên 50%; đồ nội thất, quần áo và hàng may mặc cũng thuộc nhóm chịu mức 50%. Thiết bị gia dụng, sản phẩm sữa như phô mai và một số sản phẩm phái sinh từ thép, nhôm chịu thuế 25%.

Các mức thuế hiện hành đối với ô tô Mỹ vẫn được duy trì. Cơ chế xét miễn hoặc giảm thuế trong những trường hợp đặc biệt của Canada cũng tiếp tục có hiệu lực, theo thông cáo của Chính phủ Canada.

Biện pháp chỉ áp dụng với hàng được xác định có xuất xứ Mỹ theo quy định về ghi nhãn xuất xứ của Hiệp định Canada–Mỹ–Mexico (USMCA). Những lô hàng đã trên đường tới Canada vào ngày thuế có hiệu lực không thuộc phạm vi áp dụng.

Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne sau đó cho biết Ottawa sẽ đáp trả tương ứng cả về giá trị hàng hóa và thuế suất.

Vòng thuế mới được triển khai sau khi đàm phán giữa hai nước đổ vỡ vào cuối tháng 8. Chính phủ Canada cho rằng những điều kiện mới do phía Mỹ đưa ra không bảo đảm lợi ích của người lao động, doanh nghiệp và các ngành chiến lược của nước này. Phía Mỹ bác bỏ và quy trách nhiệm cho Canada về thất bại của quá trình thương lượng.

Trước đó, ngày 20/7, Tổng thống Donald Trump ký ba tuyên cáo dựa trên Mục 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, áp thuế bổ sung 50% lên một số nhóm hàng Canada. Sau ba ngày tạm hoãn, biện pháp có hiệu lực từ ngày 22/8.

Theo Nhà Trắng, danh mục chịu thuế bao gồm các mặt hàng từ rượu vang, sản phẩm sữa đến xi măng, đồ gỗ, quần áo và dụng cụ thể thao. Thuế áp dụng ngay cả khi hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ của USMCA.

Năng lượng, kali, cá, khoáng sản quan trọng và một số mặt hàng chịu cơ chế thuế khác nằm ngoài phạm vi của ba thông cáo. Vì vậy, vòng thuế mới chưa trực tiếp đánh vào dòng dầu thô, khí đốt và điện năng giữa hai nước.

Theo Reuters, số hàng Canada chịu thuế mới tương đương khoảng 5% kim ngạch xuất khẩu của nước này sang Mỹ. Tỷ lệ trên chưa đủ để gây cú sốc đối với toàn bộ nền kinh tế, nhưng thiệt hại có thể tập trung ở những doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ.

Thủ tướng Mark Carney cho rằng Canada cần chuyển hướng để giảm mức độ lệ thuộc kinh tế vào Mỹ, dù quá trình này sẽ phát sinh chi phí. Quan chức hai nước vẫn trao đổi về một số vấn đề, nhưng chưa nối lại đàm phán thương mại chính thức.

Ngay trong ngày thuế Canada có hiệu lực, ông Trump yêu cầu Cơ quan Dịch vụ tổng hợp Mỹ phối hợp với Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ tiến hành các bước cần thiết để loại hàng hóa có xuất xứ Canada khỏi danh mục mua sắm của cơ quan này, trừ khi Ottawa dành sự "có đi có lại đầy đủ và công bằng" cho doanh nghiệp Mỹ.

Trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ cũng đe dọa không cho Bombardier bán máy bay tại Mỹ nếu doanh nghiệp Canada không chuyển hoạt động sản xuất sang nước này. Cổ phiếu Bombardier có thời điểm giảm hơn 6% tại Toronto sau phát biểu của ông Trump.

Rủi ro tiếp theo nằm ở ngành ô tô. Ông Trump từng đe dọa nâng thuế đối với toàn bộ ô tô, xe tải và phụ tùng Canada lên 50% từ ngày 1/1/2027.

Nếu được triển khai, thuế ô tô có thể gây tác động lớn hơn vòng thuế hiện tại vì chuỗi sản xuất Bắc Mỹ được tổ chức xuyên biên giới. Linh kiện có thể đi qua Mỹ và Canada nhiều lần trước khi một chiếc xe hoàn thiện, khiến thuế tại các công đoạn khác nhau có nguy cơ làm chi phí tích lũy.

Để giảm sức ép, Chính phủ Canada công bố gói hỗ trợ 7,5 tỷ CAD, bổ sung cho gần 25 tỷ CAD biện pháp đã triển khai trong 18 tháng trước đó.

Gói mới gồm 1,5 tỷ CAD bổ sung cho sáng kiến ứng phó thuế quan cấp vùng; 500 triệu CAD hỗ trợ thanh khoản qua Ngân hàng Phát triển Canada; 2 tỷ CAD cho Quỹ Đa dạng hóa Canada; và 3,5 tỷ CAD hỗ trợ người lao động, doanh nghiệp về thu nhập, đào tạo và chuyển đổi việc làm.

Các biện pháp có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực dòng tiền và hạn chế sa thải trong ngắn hạn. Tuy nhiên, hỗ trợ tài chính không thể thay thế hoàn toàn nhu cầu từ Mỹ hoặc loại bỏ chi phí tìm khách hàng, nguồn cung và mạng lưới phân phối mới.