Đề xuất hộ kinh doanh doanh thu dưới 2 tỷ đồng không phải chịu thuế

Ngày 20/4, dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế quan trọng, gồm Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB).

Dự thảo luật được xây dựng trong bối cảnh nền kinh tế chịu nhiều sức ép từ biến động bên ngoài, với mục tiêu vừa hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, vừa tạo dư địa chính sách linh hoạt để Chính phủ chủ động điều hành, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự án luật được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn về phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời tạo thêm dư địa chính sách để Chính phủ chủ động ứng phó với biến động kinh tế trong và ngoài nước.

Theo Bộ Tài chính, từ đầu năm 2026 đến nay, kinh tế trong nước chịu tác động rõ rệt từ các biến động toàn cầu. Giá nhiên liệu tăng kéo chi phí đầu vào leo thang, trong khi sức cầu suy yếu khiến hoạt động sản xuất – kinh doanh của hộ và cá nhân kinh doanh gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đó, cơ quan soạn thảo đề xuất không quy định cứng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng ngay trong luật, mà giao Chính phủ quy định cụ thể.

Theo cơ quan soạn thảo, cách tiếp cận này giúp chính sách tài khóa linh hoạt hơn, cho phép Chính phủ điều chỉnh kịp thời theo diễn biến kinh tế - xã hội thay vì phải chờ sửa luật mỗi khi điều kiện thay đổi.

Cùng với đó, dự thảo cũng đề xuất bổ sung cơ chế miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ. Mục tiêu là tạo sự công bằng hơn về chính sách thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích các hộ chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp - một định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế tư nhân.

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp nhỏ là nhóm chịu tác động sớm và mạnh trước các cú sốc kinh tế do hạn chế về vốn, nhân lực và năng lực chống chịu. Trong thời gian qua, chi phí logistics, nguyên vật liệu gia tăng đã đẩy không ít doanh nghiệp vào tình trạng khó khăn, làm gia tăng nhu cầu được hỗ trợ từ chính sách.

Một nội dung khác trong dự thảo là đề xuất kéo dài chính sách ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện chạy bằng pin đến hết năm 2030. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, chính sách ưu đãi hiện hành, áp dụng từ tháng 3/2022, đã bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy người dân chuyển từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện thân thiện hơn với môi trường.

Tuy nhiên, so với các nội dung khác, câu chuyện ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với hộ kinh doanh vẫn là điểm nóng hơn cả, bởi tác động trực tiếp tới một khu vực đang đóng vai trò lớn trong tạo việc làm, duy trì sinh kế và giữ sức sống cho nền kinh tế.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra đồng tình với phạm vi sửa đổi của dự án luật, đặc biệt là định hướng giao Chính phủ quy định các nội dung có tính biến động cao như ngưỡng doanh thu miễn thuế.

Theo Ủy ban, đây là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu điều hành linh hoạt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ kịp thời ban hành chính sách phục vụ mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030.

Dù vậy, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ rà soát tổng thể hệ thống pháp luật thuế để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, tránh sửa đổi cục bộ gây chồng chéo. Việc phân quyền cũng cần đi kèm cơ chế kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm minh bạch, không để phát sinh lợi ích nhóm trong quá trình xây dựng chính sách.

Đối với đề xuất giao Chính phủ quyết định ngưỡng doanh thu miễn thuế, một số ý kiến cho rằng đây là nội dung từng được Quốc hội thảo luận kỹ khi ban hành luật trước đó. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần có giải trình thuyết phục hơn về lý do thay đổi, đồng thời làm rõ tác động của từng phương án chính sách.

Đáng chú ý, về ngưỡng doanh thu miễn, giảm thuế đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi, song đề nghị tiếp tục cân nhắc kỹ mức doanh thu cụ thể.

Trước đây, ngưỡng doanh thu được áp dụng là 100 triệu đồng. Sau đó, cơ quan soạn thảo đề xuất nâng lên 300 triệu đồng rồi điều chỉnh lên 500 triệu đồng. Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, nhiều ý kiến cho rằng mức này vẫn còn thấp so với thực tế hoạt động của hộ kinh doanh hiện nay.

Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất ngưỡng lên tới 3 tỷ đồng, trong khi cơ quan thẩm tra cho rằng nên nghiên cứu ở mức tối thiểu khoảng 2 tỷ đồng để bảo đảm tính nhân văn và phù hợp với thực tiễn.

Phát biểu tại phiên họp, ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ đóng góp cho ngân sách mà còn giữ vai trò quan trọng trong tạo việc làm, bảo đảm an sinh xã hội và duy trì sức sống của nền kinh tế. Vì vậy, chính sách thuế cần được thiết kế theo hướng hỗ trợ thực chất, thay vì điều chỉnh nhỏ lẻ, manh mún và chưa phản ánh đầy đủ tinh thần phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên mức cao hơn vì thế không chỉ là câu chuyện kỹ thuật lập pháp. Đằng sau đó là cách nhìn mới đối với khu vực hộ kinh doanh: thay vì chỉ xem đây là đối tượng quản lý thuế, chính sách đang dần chuyển sang hướng nuôi dưỡng nguồn thu, tạo không gian phát triển và nâng sức chống chịu cho khu vực kinh tế có quy mô lớn nhưng còn nhiều yếu điểm.

Ở chiều ngược lại, bài toán đặt ra là phải thiết kế chính sách đủ linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm công bằng thuế, tránh tạo ra chênh lệch quá lớn giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, hoặc phát sinh động cơ chia nhỏ doanh thu để né ngưỡng chịu thuế.

Liên quan đến tiến độ xây dựng luật, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết Văn phòng Quốc hội đang tổng hợp các nội dung phát sinh để báo cáo Quốc hội trong ngày mai, sau phiên thảo luận về kinh tế - xã hội. Nếu Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất đủ điều kiện trình, Quốc hội sẽ xem xét bổ sung dự thảo luật vào chương trình kỳ họp. Trường hợp cần thêm thời gian hoàn thiện hồ sơ và tiếp thu ý kiến, có thể sẽ bố trí thêm phiên họp để bảo đảm chất lượng thẩm tra và hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội quyết định.