Fed tăng lãi suất lần đầu sau hơn 3 năm, phát tín hiệu còn tăng tiếp

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 16/9 đồng thuận tăng lãi suất 25 điểm cơ bản, đưa biên độ mục tiêu của lãi suất quỹ liên bang lên 3,75-4%, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7/2023.

Quyết định được toàn bộ 12 thành viên có quyền biểu quyết của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) thông qua. Fed cho biết hoạt động kinh tế tiếp tục tăng trưởng với tốc độ vững chắc, chi tiêu trong nước có sức chống chịu, năng suất tăng mạnh và đầu tư vốn ở mức cao. Tăng trưởng việc làm theo kịp lực lượng lao động, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ít thay đổi.

Nhưng lạm phát vẫn là vấn đề chính. Trong tuyên bố sau cuộc họp, Fed nhận định lạm phát tiếp tục ở mức cao và quyết định lần này sẽ hỗ trợ đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% "một cách kịp thời hơn".

Đây không chỉ là lần tăng lãi suất đầu tiên trong hơn ba năm, mà còn là lần điều chỉnh lãi suất đầu tiên dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh, người nhậm chức hồi tháng 5. Quyết định này đảo ngược một phần chu kỳ nới lỏng trước đó, sau khi Fed cắt lãi suất ba lần vào cuối năm ngoái và sau 5 cuộc họp Fed giữ nguyên lãi suất.

Tại cuộc họp báo sau quyết định, Chủ tịch Fed Kevin Warsh đưa ra một trong những thông điệp cứng rắn nhất kể từ khi ông tiếp quản ngân hàng trung ương Mỹ.

"Thực tế rõ ràng là lạm phát quá cao và đã như vậy quá lâu", ông Warsh nói. Ông mô tả quyết định tăng lãi suất là một quyết định "thận trọng, nghiêm túc và có trách nhiệm".

Theo ông, các số liệu trong mùa hè chưa tạo đủ cơ sở để Fed kết luận áp lực giá cơ bản đã cải thiện.

Đồng thời, những dữ liệu kinh tế khác lại cho thấy nền kinh tế Mỹ mạnh hơn so với thời điểm Fed họp cuối tháng 7.

"Đã có một loạt dữ liệu khá rộng, bao gồm cả thị trường lao động, cho thấy nền kinh tế đã mạnh lên", người đứng đầu Fed nói thêm. Ông dẫn chứng chi tiêu trong nước vẫn vững, tăng trưởng năng suất mạnh và đầu tư vốn ở mức cao.

Đây là sự thay đổi đáng chú ý trong đánh giá của Chủ tịch Fed. Tại cuộc họp ngày 28-29/7, ông Warsh vẫn ủng hộ giữ nguyên lãi suất. Đến tháng 9, ông cho rằng các điều kiện đã đủ để hành động.

Một thay đổi quan trọng khác nằm ngay trong thông cáo của Fed. Reuters lưu ý tuyên bố tháng 9 đã bỏ cách diễn đạt trước đây quy phần đáng kể của lạm phát cao cho các "cú sốc nguồn cung". Điều này phù hợp với lo ngại rằng áp lực giá không còn giới hạn ở năng lượng hay một vài yếu tố bên ngoài mà đã trở nên rộng hơn.

Các dự báo mới của Fed củng cố lập luận này.

Fed nâng dự báo lạm phát PCE năm 2026 lên 3,7%, từ 3,6% trong dự báo tháng 6. Lạm phát PCE lõi được dự báo ở mức 3,4%, tăng so với 3,3% trước đó. Theo dự báo trung vị, lạm phát PCE chỉ trở lại mức 2% vào năm 2029.

Trong khi đó, Fed nâng dự báo tăng trưởng GDP năm nay từ 2,2% lên 2,3%, đồng thời hạ dự báo tỷ lệ thất nghiệp cuối năm từ 4,3% xuống 4,1%.

Sự kết hợp giữa tăng trưởng vẫn vững, thị trường lao động chưa suy yếu đáng kể và lạm phát cao hơn mục tiêu giúp lý giải tại sao FOMC có thể chuyển sang thắt chặt mà chưa tỏ ra quá lo ngại về nguy cơ gây suy thoái.

Quan trọng hơn, quyết định ngày 16/9 có thể chưa phải điểm kết thúc.

Biểu đồ dự báo lãi suất mới cho thấy 16 trong 18 nhà hoạch định chính sách dự kiến ít nhất một lần tăng thêm 25 điểm cơ bản trước cuối năm. Trong đó, 12 người dự kiến lãi suất cuối năm ở mức khoảng 4,125%, tương ứng biên độ mục tiêu 4-4,25%; 4 người dự kiến mức khoảng 4,375%, hàm ý hai lần tăng nữa. Chỉ hai người cho rằng lãi suất có thể giữ nguyên từ mức hiện tại.

Dự báo trung vị vì vậy đặt lãi suất cuối năm 2026 ở 4,1%, so với 3,8% trong dự báo tháng 6. Đáng chú ý, mức trung vị cho cuối năm 2027 cũng là 4,1%, cho thấy các quan chức Fed hiện chưa dự kiến đảo chiều sang cắt giảm nhanh sau khi hoàn tất quá trình thắt chặt.

Fed còn hai cuộc họp trong năm nay, vào ngày 27-28/10 và 8-9/12.

Trên thị trường, kỳ vọng về một lần tăng tiếp theo hiện khá cao. Công cụ FedWatch của CME cho biết hợp đồng tương lai sau cuộc họp phản ánh khoảng 90% khả năng Fed tăng thêm 25 điểm cơ bản trước cuối năm.

Seema Shah, chiến lược gia trưởng toàn cầu tại Principal Asset Management, nhận định cuộc tranh luận trên thị trường đang chuyển từ câu hỏi liệu Fed có tăng tiếp hay không sang việc có bao nhiêu lần tăng phía trước. Theo bà, sự đồng thuận tuyệt đối của FOMC cho thấy lạm phát dai dẳng đã khiến kịch bản chỉ tăng một lần trở nên khó xảy ra hơn.

Quyết định của Fed đi ngược mong muốn công khai của Tổng thống Donald Trump, người trong nhiều tháng qua liên tục yêu cầu ngân hàng trung ương giảm mạnh chi phí vay.

Sau quyết định của Fed ngày 16/9, Tổng thống Donald Trump viết trên Truth Social rằng lãi suất tại Mỹ "nên ở mức 1%, hoặc thấp hơn", đồng thời yêu cầu hạ lãi suất "nhanh chóng".

Đây là lời chỉ trích trực diện nhất từ trước đến nay của Trump đối với chính sách của Fed dưới thời Warsh, dù Tổng thống không nêu tên Chủ tịch Fed trong bài đăng.

Sự khác biệt về chính sách là rõ ràng. Trump muốn chi phí vay thấp hơn trong khi Fed vừa kết luận rằng lạm phát vẫn đủ cao để cần tăng lãi suất, thậm chí phần lớn thành viên dự kiến phải thắt chặt thêm.

Tuy nhiên, phản ứng của Tổng thống không đồng nghĩa ông đã rút lại sự ủng hộ dành cho ông Warsh. Sau đó cùng ngày, khi được hỏi liệu ông còn tin tưởng Chủ tịch Fed hay không, ông Trump trả lời rằng ông vẫn tin tưởng ông Warsh. Tổng thống cho biết đã trao đổi với Warsh trước cuộc bỏ phiếu và nói với ông: "Cứ bỏ phiếu cùng hội đồng vì điều đó cũng không thay đổi kết quả", đồng thời nói thêm rằng Warsh có thể "làm điều ông muốn".

Ông Warsh không xác nhận nội dung trao đổi này. Khi được hỏi tại cuộc họp báo liệu ông có gặp Tổng thống để giải thích quyết định hay không, Chủ tịch Fed nói ông "không có gì để chia sẻ" về các cuộc thảo luận với Tổng thống.

Thị trường tài chính phản ứng rõ hơn sau khi Fed công bố các dự báo mới và ông Warsh họp báo. Đồng USD tăng giá trên diện rộng, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm – loại kỳ hạn nhạy cảm nhất với kỳ vọng lãi suất Fed – lên mức cao nhất trong hơn hai năm.

Chứng khoán Mỹ cũng giảm khi nhà đầu tư đánh giá lại mức độ thắt chặt cần thiết để Fed đưa lạm phát xuống mục tiêu.