CỔNG THÔNG TIN VÀ ĐẦU TƯ QUỐC TẾ

[Gặp gỡ thứ Tư] Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Năm 2024 có thể thiếu hơn 100.000 tỷ vốn đầu tư công

Invest Global 11:05 15/05/2024

Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Quốc Phương cho rằng cần đề phòng việc cuối năm thiếu vốn đầu tư công. Theo ước tính, năm 2024 có thể thiếu hơn 100.000 tỷ đồng, Bộ KH&ĐT đang nghiên cứu giải pháp ứng xử với tình huống này.

Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Quốc Phương cho rằng cần đề phòng việc cuối năm thiếu vốn đầu tư công. Theo ước tính, năm 2024 có thể thiếu hơn 100.000 tỷ đồng, Bộ KH&ĐT đang nghiên cứu giải pháp ứng xử với tình huống này.

Mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công của năm nay đặt ra vẫn có tỷ lệ giải ngân 95%, dù đã có kinh nghiệm thành công từ năm trước nhưng vẫn là một con số thách thức.

Trao đổi với Nhadautu.vn và các cơ quan báo chí, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Trần Quốc Phương chia sẻ về thực trạng và giải pháp để đạt mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công đã đề ra.

Đầu tư công không bị ngắt quãng

Năm 2024 là một năm nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công được đánh giá là khá nặng nề khi lượng vốn rất cao. Ông đánh giá như thế nào về bức tranh giải ngân vốn đầu tư công năm nay?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Đầu tư là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Trong đầu tư thì chúng ta luôn quan tâm đến một lĩnh vực quan trọng là đầu tư công, bởi đây là phần chi tiêu của Chính phủ, có thể chủ động về mặt chính sách để thúc đẩy tăng trưởng. Đầu tư công cũng có tác động lan toả tới sự phát triển của các lĩnh vực khác trong ngành kinh tế.

tran-quoc-phuongThứ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Quốc Phương. Ảnh: PV.

Đầu tư công trong những năm vừa qua được Chính phủ rất quan tâm và đã có những hành động cụ thể trong chỉ đạo điều hành thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Kết quả cho thấy trong những năm gần đây, tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công liên tục được cải thiện. Cụ thể nhất là năm 2023, một năm đặc biệt với số vốn giải ngân đầu tư công rất lớn, tỷ lệ chúng ta đạt gần 95%. Đây là con số hết sức ấn tượng, chúng ta có thể yên tâm với mục tiêu đã đề ra.

Bước sang 2024, yêu cầu về các động lực thúc đẩy tăng trưởng tăng mạnh hơn, nhanh hơn; trong đó đầu tư công cũng vậy. Ngay từ đầu năm, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo hết sức quyết liệt về tăng cường các giải pháp để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Trong đầu tư công có vô vàn các tình huống phát sinh trong quá trình thực hiện như điều chỉnh dự án, thay đổi các cơ chế chính sách hay các giải pháp...

Thứ trưởng Trần Quốc Phương

Kết quả 3 tháng đầu năm cho thấy chúng ta cũng đã giải ngân được một lượng vốn khá lớn, hơn 80.000 tỷ đồng và đạt tỷ lệ hơn 13,7%. Và so với tỷ lệ của cùng kỳ năm ngoái thì chúng ta cao hơn rất nhiều, năm ngoái chúng ta đạt hơn 10%, cao hơn cả về số tương đối và số tuyệt đối.

Câu chuyện thú vị ở đây là con số tuyệt đối, bởi lẽ năm 2023 là năm có lượng vốn đầu tư công rất cao, cao nhất từ trước đến nay. Và năm 2024 thì thấp hơn một chút, bởi chúng ta đã kết thúc Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, nên lượng vốn để giải ngân trong năm 2024 thấp hơn khoảng gần 100.000 tỷ đồng.

Thế nhưng điểm đặc biệt ở 3 tháng đầu năm, số tuyệt đối giải ngân đầu tư công lại cao hơn cùng kỳ năm ngoái. Có lẽ để đánh giá các nguyên nhân dẫn đến kết quả này thì có thể thấy rằng các giải pháp mà Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã đề ra phát huy hiệu quả thiết thực, có ý nghĩa rất lớn trong thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Để đạt được thành công này, thời gian qua đã thực hiện những giải pháp cụ thể nào?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Có thể thấy rằng các giải pháp đã toàn diện trên tất cả các lĩnh vực. Đầu tiên phải kể đến khâu thể chế, chúng ta có rất nhiều những cải cách, đổi mới trong thể chế và đặc biệt là có những cơ chế mới, cơ chế đặc thù, trình các cấp có thẩm quyền, trình Quốc hội ban hành trong thời gian qua áp dụng cho các dự án quy mô lớn, dự án quan trọng.

Thứ hai, là công tác chỉ đạo điều hành. Phải nói rằng các giải pháp trong chỉ đạo điều hành trong những năm vừa qua mà Chính phủ áp dụng và triển khai hết sức quyết liệt. Từ 5 tổ công tác đôn đốc giải ngân thì nay đã trở thành 26 tổ, do các bộ trưởng, thành viên Chính phủ làm tổ trưởng để đi đôn đốc tất cả các giải pháp trong đó có đầu tư công. Ngoài ra có rất nhiều các Nghị quyết, chỉ đạo, chỉ thị của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ để tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp trong chỉ đạo điều hành.

Thứ ba, là các giải pháp, quan trọng nhất là sự tự giác, sự quyết liệt ở các đơn vị tổ chức, các bộ ngành địa phương trong việc tổ chức triển khai thi công các công trình. Chúng ta thấy được không khí làm việc trên công trường và chúng ta vẫn thường quen với câu nói mà Thủ tướng vẫn hay nói là "thi công 3 ca 4 kíp", "vượt nắng mưa"…

Hầu như tất cả những trở ngại thông thường đối với các công trường thi công đều có những giải pháp để vượt qua, để làm sao thi công nhanh nhất, tốt nhất và đạt khối lượng cao nhất, từ đó chúng ta có thể thấy rằng mức vốn giải ngân nó sẽ tăng theo. Đây là một yếu tố hết sức quan trọng.

Cuối cùng là các giải pháp về mặt phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan, trung ương địa phương trong việc xử lý các tình huống. Trong đầu tư công có vô vàn các tình huống phát sinh trong quá trình thực hiện như điều chỉnh dự án, thay đổi các cơ chế chính sách hay các giải pháp...

Rõ ràng một cơ quan không làm được mà phải có sự phối hợp nhịp nhàng từ Trung ương đến địa phương. Và mỗi một giải pháp hiện nay, mỗi thay đổi điều chỉnh đều có những quy định cụ thể, rõ ràng và phải thực hiện các quy trình đó. Điều quan trọng nhất là phải nhanh thì chúng ta mới có thể làm cho quá trình đầu tư công không bị ngắt quãng.

Có thể thiếu hơn 100.000 tỷ vốn đầu tư công

Mục tiêu của năm nay đặt ra vẫn có tỷ lệ giải ngân 95%, dù đã có kinh nghiệm thành công từ năm trước nhưng vẫn là một con số thách thức. Những giải pháp đặc thù nào sẽ được triển khai trong thời gian tới thưa ông?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Trong các báo cáo trình Chính phủ, Bộ KH&ĐT luôn tổng kết nguyên nhân bài học kinh nghiệm rút ra để có những hành động, những giải pháp tiếp theo trong thời gian tới. Rõ ràng trong giải ngân vốn đầu tư công, chúng ta có rất nhiều bài học kinh nghiệm để có thể dễ dàng phát huy trong thời gian tới.

Tôi cho rằng 4 giải pháp vừa nêu thực hiện hiệu quả, thì có lẽ trong năm 2024 cần tiếp tục phát huy và nâng tầm cao hơn, hiệu quả hơn, để có thể phấn đấu mục tiêu đã đề ra giải ngân hơn 95% tổng vốn đầu tư công.

Mặc dù chúng ta đã có rất nhiều bài học kinh nghiệm nhưng rõ ràng để đạt được mục tiêu giải ngân hết được vốn đầu tư công thì ngoài 4 giải pháp mà chúng ta đã thực hiện và phát huy tốt hơn thì một giải pháp nữa cần quan tâm, đó là xử lý các tình huống phát sinh đối với các dự án, đặc biệt là các dự án lớn.

Chúng ta cần đề phòng việc cuối năm thiếu vốn, vì tình hình nếu các bộ, ngành giải ngân tốt thì rất có khả năng đến cuối năm là hết tiền, tức là giải ngân hết rồi, thì chúng ta không còn hạn mức, không còn dự toán để giải ngân nữa.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương

Hiện nay, Quốc hội đã có Đoàn giám sát tối cao về tình hình triển khai các dự án quan trọng của quốc gia do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, đấy là những dự án quy mô rất lớn, lượng vốn đầu tư đổ vào rất nhiều.

Tuy nhiên trong quá trình thực hiện không tránh khỏi những tình huống phát sinh từ khâu giải phóng mặt bằng, thủ tục đền bù cho người dân… Chỉ cần vướng một vài hộ gia đình là có thể ảnh hưởng đến tiến độ của cả một dự án. Hay các điều chỉnh phát sinh ví dụ như trong khảo sát thăm dò, thiết kế dự án phát sinh những yếu tố mà mà khi phê duyệt dự án, chưa có được các thông số.

Tất cả các tình huống phát sinh như vậy cần phải làm nhanh, bởi nếu không làm nhanh được các động tác đó thì dự án sẽ bị đình trệ, không liên tục và bị ngắt quãng và ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.

Ở đây, chúng tôi cũng không thể lường trước được tình huống của mỗi một dự án, nhưng tinh thần chung là đối với các chủ đầu tư, các ban quản lý dự án, chúng ta phải hết sức nhạy bén và linh hoạt trong các tình huống. Như vậy mới có thể đảm bảo được tiến độ.

EmptyNhiều thách thức để hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công trong năm 2024. Ảnh: Trọng Hiếu.

Trên thực tế, chúng ta cần đề phòng việc cuối năm thiếu vốn, vì tình hình nếu các bộ, ngành giải ngân tốt thì rất có khả năng đến cuối năm là hết tiền, tức là giải ngân hết rồi, thì chúng ta không còn hạn mức, không còn dự toán để giải ngân nữa.

Đây cùng là tình huống mà vừa qua, Bộ KH&ĐT đã có báo cáo với Thủ tướng về khả năng dự báo năm nay và năm 2025, lượng vốn thực tế có thể giải ngân được so với tổng hạn mức của kế hoạch đầu tư công trung hạn. Theo ước tính, năm nay, chúng ta có thể thiếu hơn 100.000 tỷ đồng.

Chúng tôi đang nghiên cứu giải pháp ứng xử với tình huống này, tất nhiên chủ trương chung là huy động mọi nguồn lực những gì có để bổ sung cho giải ngân vốn đầu tư công. Tuy nhiên không phải lúc nào chúng ta cũng có nguồn lực dư để làm chuyện đó. Giải pháp đưa ra là việc điều chỉnh hài hoà kế hoạch đầu tư công, nơi nào thừa sẽ phải điều chuyển đến nơi thiếu, để làm sao chúng ta có thể giải ngân hết được nguồn tiền.

Quán triệt quan điểm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là phải từ sớm từ xa, thì Bộ KH&ĐT đã báo cáo Thủ tướng chủ trương rà soát kế hoạch 2024 ngay từ bây giờ để phát hiện sớm những nơi thừa, để khi nơi nào thiếu sẽ sẵn sàng khoản vốn dư để điều chuyển đến chỗ đó giải ngân.

Xin trân trọng cảm ơn ông!