Hà Tĩnh tạo dư địa đón 'làn sóng' FDI mới

Chương trình xúc tiến đầu tư năm 2027 vừa được UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành tại Văn bản số 632/CTr-UBND ngày 15/9/2026 cho thấy sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận FDI. Thay vì chủ yếu mở rộng quy mô thu hút, Hà Tĩnh chuyển sang chủ động tìm kiếm nhà đầu tư theo ngành, chuỗi giá trị và thị trường mục tiêu.

Định hướng này được xây dựng trên cơ sở Quy hoạch tỉnh 2021-2030, tầm nhìn 2050 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, đồng thời quán triệt Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Các tiêu chí về chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển giao công nghệ và liên kết với doanh nghiệp trong nước được đặt ở vị trí trọng tâm.

Năm 2027, Hà Tĩnh đặt mục tiêu thu hút 45-50 dự án, trong đó vốn FDI khoảng 600 triệu USD; thành lập mới 2.000 doanh nghiệp và tăng trưởng khu vực kinh tế tư nhân trên 11%. Đi cùng mục tiêu thu hút là yêu cầu tăng kỷ luật đầu tư, kiên quyết thu hồi các dự án chậm tiến độ.

Thực tế năm 2026 đang tạo cơ sở cho mục tiêu này. Nếu như năm 2025, Hà Tĩnh chỉ thu hút 6 dự án FDI với gần 28 triệu USD thì sang năm 2026, riêng quý I đã có thêm 2 dự án FDI với tổng vốn hơn 411 triệu USD. Lũy kế 7 tháng, tỉnh chấp thuận 4 dự án FDI với 412,6 triệu USD, tăng hơn 28 lần so với cùng kỳ, có tháng đứng thứ 2 cả nước.

Lũy kế đến nay, Hà Tĩnh có khoảng 70 dự án FDI với tổng vốn hơn 16 tỷ USD. Trong đó, riêng dự án Formosa Hà Tĩnh đã có tổng mức đầu tư gần 13 tỷ USD và đóng vai trò trụ cột trong tăng trưởng kinh tế - công nghệ - dịch vụ của địa phương.

Trên nền tảng này, Hà Tĩnh xác định ba nhóm ngành trọng tâm cho xúc tiến đầu tư năm 2027. Thứ nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo quy mô lớn gắn với Khu kinh tế Vũng Áng - Sơn Dương, gồm luyện kim, cơ khí, vật liệu, công nghiệp sau thép và ô tô.

Thứ hai là năng lượng và công nghiệp năng lượng theo hướng sạch, hiệu quả, gồm LNG, năng lượng tái tạo và lưu trữ năng lượng; Thứ ba là cảng biển, logistics, dịch vụ công nghiệp và chuỗi cung ứng, tận dụng lợi thế hạ tầng và vị trí của Vũng Áng.

Cùng với ba nhóm ngành này, Hà Tĩnh mở cửa có chọn lọc đối với các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trung tâm dữ liệu, AI, bán dẫn, điện tử, IoT, chuỗi khối, R&D và công nghệ sinh học; đồng thời không khuyến khích dự án công nghệ lạc hậu, thâm dụng tài nguyên.

Dòng vốn mới tại Vũng Áng phần nào phản ánh định hướng này. Hai tháng đầu năm 2026, khu vực này đón Nhà máy tinh luyện công nghệ cao trị giá 31 triệu USD do NLC Việt Nam và 2 doanh nghiệp Hồng Kông (Trung Quốc) đầu tư, cùng Nhà máy thép hơn 380 triệu USD có vốn Singapore tại phường Hoành Sơn. Trước đó, năm 2025 có Nhà máy tinh luyện Ferro Chromium carbon thấp Lirr Việt Nam trị giá 1,75 triệu USD và Nhà máy gia công thép Hà Tĩnh - Việt Nam trị giá 6,99 triệu USD.

Điểm đáng chú ý là Hà Tĩnh không chỉ xác định ngành mà còn tổ chức lại không gian thu hút đầu tư. Tỉnh phân vùng theo 5 vùng kinh tế - xã hội và 4 hành lang phát triển. Vùng động lực phía Nam với Khu kinh tế Vũng Áng được định vị là trung tâm công nghiệp - năng lượng - cảng biển - logistics, đồng thời phát triển trung tâm dữ liệu, AI và các ngành công nghiệp nền tảng có giá trị gia tăng cao.

Trong khi đó, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo được định hướng theo hướng thương mại, logistics, du lịch và nông lâm nghiệp công nghệ cao, gắn với hợp tác biên giới Hà Tĩnh - Bolikhămxay. Tỉnh cũng xác định thu hút nhà đầu tư hạ tầng và nhà đầu tư thứ cấp vào các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu du lịch trọng điểm; Thiên Cầm được định hướng theo mô hình TOD gắn với ga đường sắt tốc độ cao.

Nếu quy mô vốn là chỉ báo đầu tiên của hiệu quả xúc tiến đầu tư thì khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước mới là yếu tố quyết định mức độ lan tỏa của FDI.

Thực tế tại Vũng Áng cho thấy một số doanh nghiệp Hà Tĩnh đã ngày càng trưởng thành với việc tham gia chuỗi cung ứng của các nhà đầu tư nước ngoài trong khoảng 15 năm qua.

Công ty TNHH Phú Thái Tuấn ở Hoành Sơn là một trường hợp cụ thể, doanh nghiệp được chọn làm nhà thầu phụ bảo dưỡng thiết bị cho Formosa Hà Tĩnh. Ông Nguyễn Nhật Văn, lãnh đạo doanh nghiệp cho biết, hợp tác với doanh nghiệp FDI quy mô lớn buộc doanh nghiệp phải nâng cao năng lực theo những yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn và kỷ luật lao động.

Tương tự là CTCP Cơ khí công nghiệp Đức Tài ở phường Trần Phú, cũng chuyên sản xuất thiết bị và bảo dưỡng cho các nhà máy nhiệt điện tại Khu kinh tế Vũng Áng. Ông Nguyễn Hữu Cường, đại diện doanh nghiệp cho biết doanh nghiệp đang trung tu tổ máy 1 Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1 và chuẩn bị cho hợp đồng bảo dưỡng Vũng Áng 2, do Mitsubishi - Nhật Bản đầu tư.

Một hướng liên kết khác đến từ Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ vận tải Viết Hải. Thông qua hợp tác với Công ty TNHH TBM Nhật Bản, doanh nghiệp tận dụng CO2 và xỉ thép từ các nhà máy FDI để sản xuất vật liệu LIMEX theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Những trường hợp này cho thấy tác động của FDI có thể mở rộng từ vốn, việc làm trực tiếp sang nhu cầu về cơ khí, bảo dưỡng, logistics, vật liệu và các dịch vụ công nghiệp tại địa phương. Đây cũng là cơ sở để Hà Tĩnh đặt yêu cầu hình thành chuỗi cung ứng có sự tham gia của doanh nghiệp trong tỉnh.

Theo chương trình xúc tiến đầu tư, Hà Tĩnh sẽ triển khai 20 nhóm hoạt động trong năm 2027. Bên cạnh đó, một nhiệm vụ trọng tâm nữa là hỗ trợ các nhà đầu tư hạ tầng hiện có như VSIP Hà Tĩnh, Thăng Long, Vinhomes chuẩn bị hạ tầng, mặt bằng sạch và điều kiện tiếp nhận các dự án mới.

Tỉnh đồng thời đẩy mạnh số hóa xúc tiến đầu tư, chuẩn hóa dữ liệu dự án, quy hoạch, đất đai; cập nhật lên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; kết nối bản đồ số và chuẩn bị tài liệu đa ngữ, mã QR, e-book. Hoạt động xúc tiến được gắn với xúc tiến tại chỗ, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư và nâng cao các chỉ số PCI, PARINDEX, PAPI, SIPAS.

Hà Tĩnh từng đứng thứ 6 cả nước về thu hút FDI trong 4 tháng đầu năm 2026. Từ gần 28 triệu USD của năm 2025 lên 412,6 triệu USD trong 7 tháng đầu năm 2026, dòng vốn FDI dù chưa phải quá lớn nhưng đang cho thấy một chu kỳ tăng trưởng mới. Mục tiêu 600 triệu USD năm 2027 vì vậy không chỉ được đo bằng lượng vốn đăng ký, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa dòng vốn thành công nghệ, quản trị, năng lực sản xuất và mạng lưới cung ứng tại địa phương.

Nếu làm được điều đó, làn sóng FDI mới sẽ không chỉ bổ sung vốn cho Hà Tĩnh, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia vào các chuỗi giá trị công nghiệp, qua đó nâng chất lượng tăng trưởng của tỉnh.