Mỹ áp thuế 10%: Lợi ích đảo chiều giữa các đối tác thương mại

(KTSG Online) - Sắc lệnh áp thuế bổ sung 10% mới của chính quyền Donald Trump đã tạo ra bước ngoặt mới trong chính sách thương mại Mỹ. Điều này không chỉ tái định hình mặt bằng thuế quan toàn cầu mà còn làm đảo chiều lợi ích giữa các đối tác thương mại.

Tuy nhiên, kế hoạch tăng lên 15% dù đã được ông Trump thông báo vào thứ Bảy (21-2) vừa qua vẫn chưa chính thức được thực thi nhưng có thể được đưa vào áp dụng bất cứ lúc nào.

Thuế suất trung bình giảm từ 15,3% xuống còn 8,3%

Trước đó, vào ngày 20-2, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Theo đó, IEEPA không cho phép Tổng thống áp đặt các mức thuế quan. Phán quyết này đã bãi bỏ nguồn tăng thuế lớn nhất được áp dụng kể từ tháng 1-2025.

Tuy nhiên bên cạnh các quốc gia được hưởng lợi, theo The Guardian, điều này đang đẩy các doanh nghiệp vào thế khó khi không thể xác định được mức giá và biên lợi nhuận cho những lô hàng đang trong quá trình sản xuất, dự kiến xuất khẩu trong vài tháng tới. Hệ quả tất yếu là tình trạng này sẽ tác động tiêu cực đến doanh thu của doanh nghiệp, đồng thời giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế.

Những quốc gia nào được hưởng lợi?

Trước phán quyết Tòa án Tối cao vào ngày 20-2, Mỹ áp thuế IEEPA lên đến 25-50% hoặc hơn đối với một số nước như Trung Quốc, Brazil, Ấn Độ, Việt Nam, Thái Lan, Mexico, Canada… Với mức thuế mới là 10% (có thể tăng 15%) áp dụng đồng đều cho hầu hết các nước, thay thế các mức cao trước đó, con số này giúp làm nhẹ bớt gánh nặng cho các nước từng bị “phạt nặng”.

Trung Quốc là quốc gia hưởng lợi lớn nhất lúc này. Sau một năm đàm phán căng thẳng, các nhà nhập khẩu Trung Quốc sẽ đón nhận thuế tổng thể giảm từ khoảng 37% xuống còn 26,9%.

Kế đến là Brazil. Mức thuế cũ bị bãi bỏ giúp thuế suất giảm hơn một nửa, từ 26,3% xuống quanh ngưỡng 10%. Việt Nam, Ấn Độ và Indonesia là những quốc gia từng có các cuộc đàm phán thăng trầm với Mỹ trong năm qua và hiện tại tất cả đều dự kiến sẽ được áp dụng các mức thuế thấp hơn

Với Canada và Mexico, thuế liên quan đến vấn đề fentanyl đã bị xóa bỏ. Tuy nhiên, hầu hết hàng hóa giao thương tại Bắc Mỹ vốn đã chịu mức thuế thấp theo Hiệp định Hoa Kỳ - Mexico - Canada (USMCA), do đó tác động tức thời tại khu vực này có thể sẽ bị hạn chế. Tuy nhiên, đây vẫn là một tình tiết phụ đầy thú vị trong bối cảnh ông Trump vẫn tiếp tục duy trì những tuyên bố gay gắt, đặc biệt là nhằm vào Canada.

Chính việc chuyển sang mức thuế chung "một kích cỡ cho tất cả" (one size fits all) này đã vô tình xóa bỏ các mức thuế trừng phạt cao ngất ngưởng trước đó, tạo ra "thời gian ân hạn" cho các quốc gia nêu trên. Tuy nhiên, tình hình này có thể thay đổi nhanh chóng vì Nhà Trắng dự kiến sẽ có thêm nhiều động thái mới và bản thân Tổng thống Trump cũng tuyên bố sẽ sử dụng các quyền hạn thuế quan khác để áp thuế một cách mạnh mẽ hơn

Thuế trung bình giảm nhưng lại là nỗi buồn với một số nước

Trớ trêu thay, những nước chịu thiệt lại chính là các quốc gia từng nhượng bộ đáng kể với Tổng thống Trump trong năm qua và đã đàm phán thành công các mức thuế suất ưu đãi thấp hơn. Các nước từng chịu thuế cao nhất nay hưởng lợi lớn nhất, trong khi các đồng minh từng đàm phán mức thấp (như Anh, EU, Nhật Bản) lại phải chịu tăng.

Nguyên nhân là vì chính sách thuế mới được áp dụng theo Mục 122 đòi hỏi sự "không phân biệt đối xử", tạo ra một mức thuế chung áp dụng cho tất cả. Điều này vô tình xóa bỏ các đặc quyền từ những thỏa thuận thương mại tốt đẹp mà các nước này vừa đạt được trước đó.

Vương quốc Anh đối mặt với mức tăng thuế suất trung bình gia quyền lớn nhất là 2,1 điểm phần trăm. Nước này sẽ bị tăng thuế do mức thuế "có đi có lại" 10% mà họ đàm phán được trước đó giờ đây đã bị thay thế bởi chính sách mới. Các nhà nhập khẩu từ Liên minh Châu Âu (EU) cũng chuẩn bị đối mặt với mức thuế tăng, trong đó Pháp và Ý dẫn đầu với mức tăng từ 1% trở lên. Tại châu Á và Châu Đại Dương, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Úc cũng đang phải gánh chịu việc tăng thuế, khiến các thỏa thuận giảm thuế trước đó của họ giờ đây trở nên không còn ý nghĩa.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia đang chuẩn bị đối phó với mức thuế cao hơn và đã bắt đầu lên tiếng phản đối. Ủy ban Châu Âu (đại diện cho 27 quốc gia thành viên) đã ra tuyên bố yêu cầu Mỹ phải giữ đúng các điều khoản đã cam kết vào năm ngoái với thông điệp "thỏa thuận là thỏa thuận", đồng thời yêu cầu Nhà Trắng giải thích rõ ràng. Người đứng đầu Ủy ban Thương mại của Nghị viện Châu Âu thậm chí còn đề xuất tạm dừng quá trình phê chuẩn hiệp định thương mại đã được đàm phán trước đó để phản đối.