Ngân hàng số… về làng

Khi ngân hàng số về làng

Nếu như trước đây, cứ đến ngày phát lương trợ cấp xã hội, tại các UBND xã từ sáng sớm đã chật kín các cụ xếp hàng chờ lĩnh tiền, thì nay họ có thể đi nhận bất cứ lúc nào khi công tác chi trả thông qua mạng lưới thanh toán của các TCTD. Tại Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) Tân Phong (phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên), hình ảnh các bà, các cụ thong thả đến chờ nhận lương hưu, trợ cấp xã hội trong phòng giao dịch khang trang, mát mẻ đã trở nên quen thuộc. Ông Hoàng Bá Vân, người hưởng lương hưu nhiều năm tại địa phương, cho biết trước đây mỗi kỳ lĩnh lương đều phải đến rất sớm để xếp hàng. Những ngày đông người, việc chờ đợi kéo dài hàng giờ; nếu quên giấy tờ hoặc đến muộn lại phải quay lại vào hôm khác. Giờ tiền được chuyển vào tài khoản đúng ngày. Khi cần tôi trực tiếp ra quầy giao dịch của quỹ nhờ các nhân viên chuyển khoản cho con cháu hoặc rút trực tiếp tiền mặt để chi tiêu. Theo ông Vân, điều thuận tiện nhất không chỉ là nhận lương hưu nhanh chóng, mà còn là chủ động quản lý tài chính. Tiền có thể để lại trong tài khoản khi chưa sử dụng. Việc chuyển tiền cho người thân chỉ mất vài phút thay vì phải giao dịch hoàn toàn bằng tiền mặt như trước.

Cụ Nguyễn Thị Tỵ (86 tuổi), phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên xúc động chia sẻ, nhiều năm nay, khoản trợ cấp xã hội hằng tháng là nguồn động viên, hỗ trợ thiết thực giúp cụ trang trải cuộc sống khi tuổi đã cao và sống một mình: “Gia đình tôi không khá giả, các con cũng còn nhiều vất vả nên khoản trợ cấp 500 nghìn đồng mỗi tháng của Nhà nước rất ý nghĩa. Trước đây, đến ngày cố định hằng tháng tôi phải lên UBND xã để nhận tiền, có khi bận việc hoặc sức khỏe không tốt cũng phải cố gắng đi cho đúng lịch…”. Theo cụ, từ đầu năm nay, sau khi được cán bộ QTDND Tân Phong hướng dẫn mở tài khoản và làm thẻ ATM để nhận trợ cấp qua ngân hàng, việc nhận tiền trở nên thuận tiện hơn rất nhiều. "Nhà tôi ở gần quỹ nên khi cần chỉ đi bộ 5 phút là đến quỹ. Các cháu nhân viên hướng dẫn rất tận tình, làm thủ tục nhanh gọn rất thuận tiện cho người già như chúng tôi. Muốn nhận tiền lúc nào cũng được, không còn phải chờ đúng ngày như trước", cụ Tỵ vui vẻ nói.

Những câu chuyện phản ánh một sự thay đổi mạnh mẽ đang diễn ra tại nhiều vùng quê. Ông Phan Thanh Giang, Giám đốc QTDND Tân Phong cho biết, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của riêng các ngân hàng lớn hay khu vực đô thị. Với một QTDND hoạt động chủ yếu ở nông thôn, đây là yêu cầu tất yếu để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Nếu chỉ đầu tư công nghệ mà người dân không biết sử dụng thì chuyển đổi số sẽ không đạt mục tiêu. Vì vậy, quỹ đã đưa dịch vụ xuống tận cơ sở, hướng dẫn trực tiếp để công nghệ thực sự đi vào cuộc sống.

Bởi vậy, ngay sau Chỉ thị số 21 của Thủ tướng Chính phủ về thúc đẩy chuyển đổi số, thanh toán không dùng tiền mặt trong chi trả an sinh xã hội, QTDND Tân Phong đã phối hợp với Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam - Chi nhánh Thái Bình, cơ quan công an, Bảo hiểm xã hội và chính quyền địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Thay vì chờ người dân đến giao dịch, cán bộ quỹ trực tiếp xuống từng thôn, khu dân cư mở tài khoản thanh toán, phát hành thẻ ATM, hướng dẫn cài đặt ứng dụng ngân hàng và giải đáp các thắc mắc về giao dịch điện tử.

Theo ông Giang, giai đoạn đầu triển khai gặp không ít khó khăn do phần lớn người cao tuổi đã quen sử dụng tiền mặt. Nhiều người lo quên mật khẩu, sợ mất tiền trong tài khoản, thậm chí chưa từng dùng điện thoại thông minh. Vì vậy, cán bộ Quỹ phải kiên trì hướng dẫn từng bước, nhiều nội dung phải giải thích nhiều lần để người dân yên tâm. Sự kiên trì ấy đã mang lại kết quả tích cực. Từ tâm lý e dè ban đầu, nhiều người dân đã chủ động mở tài khoản, sử dụng thẻ ATM, chuyển khoản và thanh toán bằng mã QR.

Sau gần 2 năm triển khai chi trả lương hưu và trợ cấp an sinh xã hội qua tài khoản, QTDND Tân Phong đã mở 2.220 tài khoản thanh toán, trong đó hơn 1.800 tài khoản đang được sử dụng để nhận lương hưu và trợ cấp hằng tháng. Con số này tuy không lớn so với quy mô toàn ngành Ngân hàng nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với một địa bàn nông thôn. Ông Phan Thanh Giang khẳng định, mục tiêu của quỹ không chỉ là tăng số lượng tài khoản mà quan trọng hơn là thay đổi thói quen giao dịch của người dân. Tài khoản ngân hàng không chỉ để nhận lương hưu hay trợ cấp. Khi đã quen sử dụng, người dân có thể tiếp cận nhiều dịch vụ khác của quỹ và ngân hàng như chuyển tiền, gửi tiết kiệm, thanh toán hóa đơn hay mua sắm bằng mã QR. Đó mới là giá trị bền vững của chuyển đổi số.

Xóa "vùng trũng" về tiếp cận dịch vụ tài chính

Đây chỉ là một câu chuyện trong hành trình triển khai Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng, thực hiện chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Với mục tiêu tạo cơ hội bình đẳng cho người dân trong tiếp cận các nguồn lực phát triển và thụ hưởng các dịch vụ cơ bản về tài chính toàn diện, đặc biệt là đối với nhóm người dễ bị tổn thương, ngành Ngân hàng đã đẩy mạnh phát triển ngân hàng số. Các dịch vụ tài chính số đã đưa ngân hàng đến gần hơn với người dân ở mọi vùng miền, nhất là khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa - nơi từng được xem là "vùng trũng" về tiếp cận dịch vụ tài chính.

Như tại NHNN Khu vực 12, đến cuối tháng 6/2026, các TCTD trên địa bàn Hưng Yên và Bắc Ninh đã lắp đặt 1.042 máy ATM, 8.600 máy POS, mở gần 12,1 triệu tài khoản thanh toán và phát hành hơn 6,4 triệu thẻ ngân hàng. Doanh số thanh toán qua ngân hàng trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt khoảng 7,1 triệu tỷ đồng, trong đó thanh toán không dùng tiền mặt chiếm 81% tổng doanh số. Song song với đó, các TCTD cũng tích cực phối hợp triển khai Đề án 06, tuyên truyền, hỗ trợ mở tài khoản cho người hưởng lương hưu, trợ cấp xã hội và các đối tượng chính sách, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính của người dân.

Không chỉ tại Hưng Yên, ở nhiều vùng quê trên cả nước, thanh toán số đang dần trở thành một phần của đời sống thường nhật. Việc quét mã QR tại cửa hàng tạp hóa, chuyển khoản khi mua vật tư nông nghiệp, thanh toán tiền điện, nước, học phí hay nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản ngân hàng ngày càng phổ biến. Những dịch vụ tài chính hiện đại từng bước len lỏi đến từng thôn, xóm, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn.

Những thay đổi ấy không chỉ diễn ra tại các điểm giao dịch ngân hàng mà còn hiện diện trong từng cửa hàng tạp hóa, đại lý vật tư nông nghiệp hay hộ kinh doanh nhỏ. Chị Hoàng Thị Quyên, chủ một cửa hàng tạp hóa tại xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình cho biết, hơn một năm qua, cửa hàng của chị đã sử dụng mã QR và thiết bị loa thông báo giao dịch của Agribank. Nhờ đó, việc thanh toán trở nên nhanh chóng, hạn chế nhầm lẫn trong quá trình thu tiền, đồng thời giúp chị kiểm soát doanh thu thuận lợi hơn. Chị Quyên chia sẻ, ban đầu tôi nghĩ chỉ người trẻ sử dụng, nhưng giờ nhiều cô bác lớn tuổi cũng đã quen quét mã QR. Mỗi giao dịch đều được hệ thống thông báo ngay nên rất thuận tiện. Doanh thu cũng được quản lý rõ ràng, hạn chế nhầm lẫn. Thanh toán số không chỉ giúp cửa hàng thuận lợi hơn trong giao dịch với khách hàng mà còn đơn giản hóa việc thanh toán cho nhà cung cấp, đối chiếu doanh thu cuối ngày và quản lý dòng tiền.

Là NHTM giữ vai trò chủ lực đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, Agribank xác định chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính hiện đại cho người dân ở khu vực nông thôn.

Ông Vũ Tấn Bằng, Giám đốc Agribank Chi nhánh Nam Định cho biết, Agribank phát huy lợi thế mạng lưới rộng khắp để đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng bán lẻ trên nền tảng công nghệ hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng, đồng thời giữ vững vai trò ngân hàng chủ lực phục vụ nông nghiệp, nông dân và nông thôn.

Những năm gần đây, Agribank liên tục bổ sung nhiều tiện ích số như thanh toán bằng mã QR, thanh toán thẻ không tiếp xúc, Agribank Plus, Mobile Banking... giúp khách hàng giao dịch nhanh chóng, thuận tiện và an toàn hơn. Cùng với đầu tư hạ tầng công nghệ, chi nhánh cũng mở rộng mạng lưới phục vụ, đưa dịch vụ ngân hàng đến tận các xã, thôn, hộ gia đình để người dân có thể tiếp cận các tiện ích số ngay tại nơi sinh sống. Theo ông Vũ Tấn Bằng, thành công của chuyển đổi số không được đo bằng số lượng ứng dụng mà bằng khả năng người dân sử dụng thành thạo các dịch vụ trong cuộc sống hằng ngày. Đặc biệt, ở khu vực nông thôn, điều quan trọng không phải là có bao nhiêu ứng dụng mới mà là người dân có thể sử dụng hiệu quả các ứng dụng đó. Vì vậy, ngân hàng luôn kết hợp giữa đầu tư công nghệ và hướng dẫn trực tiếp, giúp khách hàng từng bước hình thành thói quen giao dịch số.

Kiến tạo diện mạo tài chính nông thôn mới

Theo báo cáo của NHNN, tính đến nay đã có gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản ngân hàng, trong khi giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt mức gấp 28 lần GDP, trong đó gần 70% là từ khu vực nông thôn. Dịch vụ Tiền di động đã đạt được kết quả khả quan, góp phần phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, tăng cường việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo của Việt Nam. Trong quý I/2026, tổng số tài khoản Tiền di động được đăng ký và sử dụng là 11,45 triệu tài khoản; số lượng giao dịch qua tài khoản Tiền di động đạt 5,64 triệu giao dịch và giá trị giao dịch đạt 154,34 nghìn tỷ đồng.

Nhìn về tương lai, hành trình đưa ngân hàng số về nông thôn sẽ không chỉ dừng lại ở việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái tài chính số toàn diện, gắn chặt với quá trình phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Khi mới đây NHNN đã Ban hành Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Nghị quyết số 26/NQ-CP ngày 27/2/2023 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 (Quyết định số 1387/QĐ-NHNN ngày 25/6/2026). Trong đó, NHNN đặt mục tiêu “Phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại, theo chuẩn mực quốc tế và đa dạng loại hình dịch vụ; phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trên nền tảng công nghệ hiện đại gắn liền với đảm bảo an ninh, an toàn hoạt động thanh toán trong nền kinh tế; chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động ngân hàng, phát triển mô hình ngân hàng số, gia tăng tiện ích, thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới, tiên tiến trong quản trị điều hành và cung ứng sản phẩm, dịch vụ góp phần tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính, ngân hàng của khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn”. Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông, nâng cao kỹ năng số để người dân có thể sử dụng hiệu quả các dịch vụ tài chính hiện đại.

Những định hướng này cũng tạo nền tảng để ngân hàng số thực sự trở thành động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn. Khi người dân có thể thanh toán, tiết kiệm, vay vốn, nhận trợ cấp hay giao dịch thương mại ngay trên nền tảng số, khoảng cách về tiếp cận dịch vụ tài chính giữa thành thị và nông thôn sẽ tiếp tục được thu hẹp. Quan trọng hơn, dữ liệu số, thanh toán điện tử và các dịch vụ ngân hàng hiện đại sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch trong sản xuất, kinh doanh nông nghiệp, hỗ trợ người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từng bước hình thành nền nông nghiệp thông minh, hiện đại.

Có thể nói, khi công nghệ được kết hợp với chính sách tín dụng và tài chính toàn diện, ngân hàng số không chỉ "về làng" mà sẽ trở thành một phần không thể thiếu trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và tạo động lực cho phát triển nông nghiệp bền vững trong kỷ nguyên số. Khoảng cách giữa thành thị và nông thôn trong tiếp cận dịch vụ tài chính hiện đại cũng từng bước được thu hẹp, góp phần xây dựng một nền tài chính toàn diện, hiện đại và bền vững.