NHNN: Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng lãi suất toàn cầu

Ngày 7/10, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tổ chức Họp báo Quý III/2026 nhằm thông tin kết quả điều hành CSTT và hoạt động ngân hàng 9 tháng đầu năm 2026.

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 30/9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm trước. Như vậy, chỉ trong 9 tháng, tín dụng đã bổ sung khoảng 2,2 triệu tỷ đồng cho nền kinh tế.

Con số này cho thấy dòng vốn ngân hàng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, tốc độ tăng tín dụng cao cũng đồng nghĩa áp lực lên điều hành tiền tệ lớn hơn, nhất là khi nền kinh tế đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.

Theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026-2030, với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số nhưng đồng thời phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.

Đây chính là điểm khiến bài toán tín dụng không thể chỉ nhìn ở góc độ “bơm thêm vốn”. Theo đại diện NHNN, trong 9 tháng đầu năm, NHNN đã điều hành CSTT chủ động, linh hoạt, phù hợp diễn biến thị trường, có trọng tâm, trọng điểm, kiên định ưu tiên mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026 bình quân khoảng 4,5%.

Áp lực thời điểm hiện tại của điều hành chính sách tiền tệ thể hiện rõ hơn qua diễn biến giá cả. Theo Cục Thống kê, CPI tháng 9/2026 tăng 0,62% so với tháng trước và tăng 5,08% so với cùng kỳ. Tính chung 9 tháng, CPI tăng 4,52, cao hơn mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 01/NQ-CP. “Đây là các mức tăng cao nhất của tháng 9 và bình quân 9 tháng trong nhiều năm qua, cho thấy áp lực điều hành giá và kiểm soát lạm phát những tháng cuối năm 2026 là rất lớn”, Phó Thống đốc Nhấn mạnh.

Ông Phạm Chí Quang cũng nhấn mạnh, việc CPI 9 tháng đã tăng 4,52% cho thấy dư địa nới lỏng tiền tệ không còn rộng. Nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh trong khi các cú sốc chi phí từ năng lượng và hàng hóa quốc tế vẫn hiện hữu, áp lực lên mặt bằng giá có thể gia tăng.

Nói cách khác, yêu cầu kiểm soát lạm phát đang trở thành một trong những giới hạn quan trọng đối với khả năng giảm lãi suất sâu hơn.

Sau khi phân tích bối cảnh thế giới, ông Quang khẳng định, lãi suất Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng tiền tệ quốc tế.

Ngày 16/9, Fed tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa biên độ lãi suất quỹ liên bang lên 3,75-4%. Một số ngân hàng trung ương lớn khác cũng có động thái tăng lãi suất trong tháng 9, làm gia tăng sức ép đối với các nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam.

Theo Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, trong thời gian tới Fed có khả năng tiếp tục tăng lãi suất và Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng lãi suất toàn cầu. Vì vậy, bài toán điều hành là tìm điểm cân bằng giữa lãi suất và tỷ giá thay vì theo đuổi một mục tiêu đơn lẻ.

Diễn biến lãi suất trong nước cũng cho thấy sức ép này đã xuất hiện. Theo Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà, đến ngày 20/9, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm % so với cuối năm 2025. NHNN đánh giá lãi suất vẫn chịu áp lực tăng nhưng tốc độ tăng đã chậm lại và mặt bằng đang xoay quanh một mức mới.

Trong khi đó, NHNN đã duy trì các mức lãi suất điều hành và yêu cầu các tổ chức tín dụng ổn định mặt bằng lãi suất thị trường, công khai lãi suất cho vay, đồng thời phối hợp để giảm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay.

Điểm đáng chú ý là áp lực lãi suất không chỉ đến từ chính sách tiền tệ trong nước. Khi lãi suất quốc tế tăng, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD, dòng vốn và kỳ vọng tỷ giá đều có thể thay đổi. Do đó, giảm lãi suất quá nhanh có thể tạo sức ép lên tỷ giá; ngược lại, duy trì lãi suất quá cao trong thời gian dài có thể làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ông Quang cho biết, tỷ giá là biến số tích cực giúp NHNN hấp thụ một phần các cú sốc bên ngoài.

Theo đó, VND hiện tăng khoảng 1,12% so với USD, trong khi nhiều đồng tiền châu Á khác mất giá từ 2-7%. Đây là diễn biến đáng chú ý trong bối cảnh Fed vừa nâng lãi suất và đồng USD tăng giá trên thị trường quốc tế.

Sức chống chịu của tỷ giá cũng được phản ánh qua diễn biến thị trường. NHNN cho biết việc điều hành tỷ giá được thực hiện linh hoạt, kết hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ nhằm hấp thụ các cú sốc bên ngoài, ổn định thị trường ngoại tệ và góp phần kiểm soát lạm phát. Các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế được đáp ứng đầy đủ, kịp thời, trong khi tỷ giá USD/VND được điều hành linh hoạt theo điều kiện thị trường.

Chia sẻ về công tác điều hành chính sách tiền tệ quý cuối năm, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, trong thời gian tới, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro, trong đó các yếu tố địa chính trị, năng lượng và những biến động của kinh tế, tài chính toàn cầu có thể tiếp tục tác động tiêu cực đến kinh tế trong nước.

Các số liệu những tháng gần đây cho thấy, nền kinh tế Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít áp lực trong bối cảnh độ mở kinh tế lớn. NHNN sẽ tiếp tục điều hành chủ động, linh hoạt, phối hợp đồng bộ các chính sách để góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định thị trường và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Về lãi suất, NHNN sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường để điều hành phù hợp với điều kiện kinh tế vĩ mô, diễn biến lạm phát và các mục tiêu chính sách. Đồng thời, NHNN sẽ có các giải pháp điều hành phù hợp về thanh khoản, bảo đảm khả năng thanh toán của các ngân hàng thương mại, tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế và điều hành tỷ giá linh hoạt.

Về tín dụng, NHNN tiếp tục điều hành phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhưng vẫn bảo đảm an toàn hoạt động của các tổ chức tín dụng.

“Các tổ chức tín dụng được yêu cầu tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; tiếp tục triển khai các chương trình, gói tín dụng theo chỉ đạo của Chính phủ và NHNN, bảo đảm hiệu quả và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn”, Phó Thống đốc nhấn mạnh.

Về hoạt động ngân hàng, các tổ chức tín dụng phải tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động trên cơ sở thực hiện nghiêm các quy định pháp luật, bảo đảm an toàn, hiệu quả, kiểm soát nợ xấu và hạn chế phát sinh rủi ro mới.