Những nữ doanh nhân đi cùng 40 năm Đổi mới

Năm 1986, khi Việt Nam bắt đầu công cuộc Đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân còn ở những bước đầu của quá trình phát triển. Thị trường chứng khoán chưa hình thành, doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo và việc một doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, kinh doanh xuyên biên giới còn là câu chuyện của tương lai.

Bốn mươi năm sau, bức tranh đã thay đổi hoàn toàn. Việt Nam có những doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, những thương hiệu cạnh tranh trên thị trường quốc tế, những tập đoàn đầu tư vào hàng không, ngân hàng, năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao và những doanh nghiệp xuất khẩu tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhìn từ hành trình của một số nữ doanh nhân, thay đổi đó có thể được thấy qua nhiều chặng: từ những doanh nghiệp hình thành trong những năm đầu mở cửa, đến quá trình cổ phần hóa, sự ra đời của thị trường vốn và sau đó là bước tiến vào những ngành đòi hỏi nguồn vốn, công nghệ và năng lực quản trị ngày càng cao.

Một trong những thay đổi quan trọng của thời kỳ Đổi mới là sự hình thành và lớn lên của khu vực kinh tế tư nhân. Nhiều doanh nghiệp bắt đầu từ thương mại, sản xuất hoặc dịch vụ, sau đó từng bước mở rộng quy mô và lĩnh vực hoạt động.

Bà Nguyễn Thị Nga là một trường hợp như vậy. BRG được bà xây dựng từ năm 1993, khởi đầu với hoạt động xuất nhập khẩu. Trong quá trình phát triển, dấu ấn đáng chú ý của bà không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô tập đoàn mà còn ở những thương vụ M&A đối với các tài sản có vị trí và tiềm năng phát triển.

Năm 1999, BRG mua lại một sân golf tại Đồng Mô từ một nhà đầu tư nước ngoài, trong bối cảnh golf tại Việt Nam vẫn là một thị trường mới và lượng người chơi chủ yếu là khách quốc tế. Sau thương vụ, doanh nghiệp từng bước nâng cấp sân Lakeside, phát triển MountainView và Kings Course, đồng thời hợp tác với các đối tác quốc tế trong thiết kế và vận hành sân golf.

Từ Đồng Mô, BRG tiếp tục mở rộng sang nhiều dự án golf khác như Legend Hill, Legend Danang Golf Resort, Legend Valley Country Club và các dự án tại Huế. Golf dần được đặt trong một chuỗi dịch vụ rộng hơn, kết nối với lưu trú, ẩm thực, nghỉ dưỡng và các hoạt động trải nghiệm.

Sau khi bước vào lĩnh vực golf, BRG tiếp tục mở rộng sang khách sạn, hợp tác với các thương hiệu quản lý khách sạn quốc tế như Hilton, Marriott International và IHG; phát triển Hilton Garden Inn Hanoi, Sheraton Grand Danang Resort và triển khai chuyển đổi Hilton Hanoi Opera theo thương hiệu Waldorf Astoria.

Điểm đáng chú ý ở các thương vụ này là M&A không dừng ở việc thay đổi chủ sở hữu tài sản. Sau khi tiếp nhận, BRG tiếp tục đầu tư nâng cấp, thay đổi sản phẩm, đưa các tiêu chuẩn vận hành quốc tế vào hoạt động và kết nối tài sản với những lĩnh vực khác trong hệ sinh thái. Từ sân golf và khách sạn riêng lẻ, doanh nghiệp từng bước phát triển mô hình kết hợp giữa lưu trú, nghỉ dưỡng, golf, ẩm thực và dịch vụ trải nghiệm.

Câu chuyện của BRG cho thấy một bước chuyển của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam sau Đổi mới: từ hoạt động thương mại và tích lũy vốn sang thực hiện các thương vụ đầu tư quy mô lớn, hợp tác với các tập đoàn quốc tế và phát triển những tài sản theo chuỗi giá trị dài hơn.

Ngày 12/9/2026, bà Nguyễn Thị Nga được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Đổi mới không chỉ tạo không gian cho những doanh nghiệp tư nhân mới mà còn làm thay đổi cách vận hành của nhiều doanh nghiệp vốn hình thành trong khu vực nhà nước.

Bà Mai Kiều Liên là một trong những nữ doanh nhân đi gần như trọn vẹn chặng đường chuyển đổi đó.

Bà gia nhập doanh nghiệp tiền thân của Vinamilk từ năm 1976, khi nền kinh tế còn vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa. Năm 1984, bà trở thành Phó Tổng Giám đốc và từ cuối năm 1992 đảm nhiệm vị trí Tổng Giám đốc.

Trong hơn ba thập niên sau đó, Vinamilk đi qua những bước chuyển lớn: được cổ phần hóa năm 2003, niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM năm 2006, mở rộng sản xuất, xây dựng thương hiệu và đầu tư ra nước ngoài.

Sự nghiệp của bà Mai Kiều Liên gắn với một thay đổi lớn của doanh nghiệp Việt Nam sau Đổi mới: từ sản xuất trong cơ chế kế hoạch hóa sang hoạt động trong môi trường cạnh tranh, huy động vốn trên thị trường và tìm kiếm thị trường bên ngoài biên giới.

Năm 2005, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Hai thập niên sau Đổi mới, câu hỏi với khu vực kinh tế tư nhân không còn chỉ là có được quyền kinh doanh hay không. Một thế hệ doanh nghiệp mới bắt đầu bước vào những ngành đòi hỏi vốn lớn, công nghệ và năng lực quản trị cao hơn.

Bà Thái Hương, Nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, là một trong những doanh nhân gắn với xu hướng này.

Năm 2008, bà khởi dựng dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa ứng dụng công nghệ cao tại Nghệ An. Tập đoàn TH ra đời một năm sau đó.

Đáng chú ý ở dự án này không chỉ là sản phẩm sữa. Mô hình của TH cho thấy doanh nghiệp tư nhân bắt đầu đầu tư quy mô lớn vào nông nghiệp, ứng dụng công nghệ và tổ chức sản xuất theo chuỗi từ nguyên liệu, trang trại tới chế biến và phân phối.

Năm 2020, bà Thái Hương được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Ở một lĩnh vực khác, bà Nguyễn Thị Phương Thảo gắn với sự xuất hiện của doanh nghiệp tư nhân trong ngành hàng không.

Bà là một trong những người sáng lập Vietjet, giữ vai trò Phó Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc từ năm 2007 và từ năm 2023 đảm nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT hãng hàng không này. Đồng thời, bà là Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT HDBank và Chủ tịch Sovico.

Sự xuất hiện của Vietjet cho thấy phạm vi hoạt động của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã thay đổi đáng kể so với những năm đầu Đổi mới. Hàng không là lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn, năng lực quản trị, công nghệ và khả năng kết nối quốc tế. Việc một hãng hàng không tư nhân hình thành và mở rộng mạng bay trong nước, quốc tế cho thấy khu vực tư nhân đã bước vào những lĩnh vực có yêu cầu đầu tư và vận hành ngày càng cao.

Ngày 27/12/2025, bà Nguyễn Thị Phương Thảo được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.