'Sửa Luật Chứng khoán trong năm 2026'

Phát biểu tại Hội thảo "Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" do Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam phối hợp Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức, bà Lê Thị Việt Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, cơ quan quản lý đang chuẩn bị sửa đổi Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn ngay trong năm 2026 theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng thị trường.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế, tạo dư địa phát triển cho thị trường chứng khoán (TTCK) trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, TTCK Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định và xu hướng tăng trưởng cả về quy mô lẫn chất lượng.

Cụ thể, giá trị giao dịch bình quân trên thị trường cổ phiếu đạt khoảng 32.737 tỷ đồng/phiên, tăng 12,1% so với năm trước. Tổng giá trị niêm yết và đăng ký giao dịch ước đạt 2,795 triệu tỷ đồng, tương đương 21,8% GDP năm 2025, trong khi vốn hóa thị trường đạt khoảng 10,5 triệu tỷ đồng, tương đương 82% GDP.

Số lượng tài khoản chứng khoán cũng tiếp tục gia tăng, đạt khoảng 12,66 triệu tài khoản vào cuối quý I/2026, tăng khoảng 6% so với cuối năm 2025. Theo lãnh đạo UBCKNN, điều này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường ngày càng được củng cố.

Đáng chú ý, khả năng huy động vốn qua TTCK ghi nhận sự tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây. Năm 2023, tổng giá trị huy động đạt hơn 424 nghìn tỷ đồng; năm 2024 tăng lên hơn 521 nghìn tỷ đồng; và năm 2025 đạt khoảng 744 nghìn tỷ đồng, tăng tới 42%.

"Điều này cho thấy TTCK đang ngày càng khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng", bà Nga nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030, nhu cầu về nguồn vốn dài hạn là rất lớn. Theo bà Nga, để đáp ứng yêu cầu này, việc hoàn thiện thể chế và khung pháp lý là nhiệm vụ then chốt.

"Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật. Đặc biệt, trong năm 2026 sẽ tiến hành sửa đổi Luật Chứng khoán và các nghị định hướng dẫn theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn", bà Nga cho biết.

Việc sửa đổi Luật Chứng khoán trong năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là bước đi chiến lược nhằm tái định hình thị trường vốn Việt Nam theo hướng hiện đại, minh bạch và hội nhập sâu rộng. Trong bối cảnh kinh tế tư nhân được xác định là động lực trung tâm, một khuôn khổ pháp lý linh hoạt và hiệu quả sẽ đóng vai trò quyết định trong việc mở khóa các dòng vốn dài hạn cho tăng trưởng.

Song song với đó, UBCKNN cũng đang trình Chính phủ nhiều chính sách quan trọng nhằm phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, bao gồm: Nghị định về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong nước và quốc tế; Cơ chế bảo lãnh thanh toán trái phiếu; Khung pháp lý cho trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững; và Quy định về phát hành trái phiếu cho các dự án PPP.

Những chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm tài chính và mở rộng kênh huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Một trong những định hướng lớn được bà Nga nhấn mạnh là tiếp tục tháo gỡ các "điểm nghẽn" để nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Theo đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục làm việc với các tổ chức xếp hạng quốc tế, hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời nghiên cứu mở rộng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại các ngành nghề không nhạy cảm.

Bên cạnh đó, việc triển khai hệ thống thanh toán bù trừ theo mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cũng đang được thúc đẩy nhằm đáp ứng tiêu chuẩn nâng hạng thị trường và tăng tính an toàn cho hệ thống.

Trước đó, Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 10/2025 - một cột mốc quan trọng mở ra cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn.

Theo lãnh đạo UBCKNN, một trong những giải pháp trọng tâm là phát triển nguồn cung hàng hóa chất lượng cao cho thị trường.

Cơ quan quản lý đang thúc đẩy hoạt động IPO gắn với niêm yết, rút ngắn thời gian từ 90 ngày xuống còn 30 ngày, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận thị trường vốn.

Đồng thời, UBCKNN cũng định hướng: Thu hút doanh nghiệp FDI niêm yết; Khuyến khích các doanh nghiệp lớn, quản trị tốt tham gia thị trường; Phát triển thêm các chỉ số và sản phẩm chứng khoán phái sinh; Và hợp tác với các tổ chức quốc tế để đa dạng hóa sản phẩm đầu tư.

Những giải pháp này nhằm nâng cao chất lượng thị trường, tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Cùng với phát triển hàng hóa, UBCKNN đang triển khai đề án tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ - được xem là một trong những trụ cột quan trọng của thị trường. Bên cạnh đó, công tác đào tạo nhà đầu tư cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiểu biết và năng lực tham gia thị trường.

Về hạ tầng, hệ thống công nghệ thông tin KRX đã chính thức vận hành từ tháng 5/2025, giúp nâng cao năng lực xử lý giao dịch và tạo nền tảng triển khai các sản phẩm mới.

Trong thời gian tới, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, sẽ tiếp tục ứng dụng công nghệ số trong giám sát thị trường, hiện đại hóa hệ thống giao dịch và thanh toán và triển khai các cơ chế giao dịch mới phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bên cạnh nỗ lực từ phía cơ quan quản lý, bà Nga nhấn mạnh vai trò quyết định của doanh nghiệp trong việc tận dụng cơ hội từ thị trường vốn.

Theo đó, doanh nghiệp tư nhân cần tập trung vào 4 trụ cột: Thứ nhất là chuẩn hóa quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế, nâng cao vai trò của hội đồng quản trị độc lập.

Thứ hai là tăng cường minh bạch và chất lượng công bố thông tin, bao gồm cả yếu tố ESG.

Thứ ba là xây dựng cấu trúc tài chính lành mạnh và chiến lược phát triển dài hạn.

Và thứ tư là chuyển từ tư duy tiếp cận vốn thụ động sang chủ động huy động vốn thông qua TTCK.