Thỏa thuận Mỹ-Iran đảo chiều thị trường toàn cầu: Dầu giảm, vàng tăng, USD yếu

Thị trường tài chính quốc tế đồng loạt phản ứng tích cực trong phiên giao dịch đầu tuần, sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt nhiều tháng xung đột, dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa và mở lại eo biển Hormuz.

Thông tin này đã làm giảm đáng kể nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài, thúc đẩy nhà đầu tư quay lại với cổ phiếu và các đồng tiền nhạy cảm với tăng trưởng. Giá dầu giảm mạnh, chứng khoán và trái phiếu cùng tăng, trong khi đồng USD mất vai trò trú ẩn và rơi xuống mức thấp nhất kể từ ngày 5/6.

Phản ứng trực tiếp nhất đối với thỏa thuận Mỹ-Iran xuất hiện trên thị trường năng lượng.

Giá dầu Brent giảm khoảng 3,45% xuống 83,8 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ mất 4,3%, còn 81,23 USD/thùng.

Giá dầu hiện đã giảm mạnh so với mức đỉnh 126,41 USD/thùng được ghi nhận trong tháng 5, thời điểm thị trường lo ngại hoạt động vận chuyển qua Hormuz có thể bị gián đoạn trong thời gian dài.

Tuy nhiên, WTI vẫn cao hơn đáng kể so với mức khoảng 67 USD/thùng trước khi cuộc chiến bắt đầu. Điều đó cho thấy thị trường chưa loại bỏ hoàn toàn phần bù rủi ro địa chính trị.

Theo nội dung dự thảo được một quan chức Iran cung cấp, Tehran sẽ ngay lập tức mở lại eo biển Hormuz cho tàu thương mại, còn Mỹ bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa các cảng Iran sau khi bản ghi nhớ được ký và hoàn tất quá trình này trong vòng 30 ngày.

Hai bên dự kiến tiếp tục đàm phán trong 60 ngày về các vấn đề phức tạp hơn, bao gồm chương trình hạt nhân, hoạt động làm giàu uranium, trừng phạt kinh tế và tài sản Iran bị phong tỏa.

Điều này đồng nghĩa thỏa thuận hiện tại chủ yếu tạo ra một khuôn khổ ngừng xung đột và khôi phục hoạt động hàng hải, chứ chưa phải một thỏa thuận hạt nhân toàn diện.

Theo bảng giá trực tuyến được cập nhật lúc 7h20 ngày 15/6, giờ Việt Nam, vàng giao ngay được giao dịch quanh 4.304,4 USD/ounce, tăng gần 85 USD, tương đương 2% so với mức tham chiếu trước đó.

Tương tự, giá bạc tăng 3,67% lên 70,41 USD/ounce.

Thông thường, một thỏa thuận hòa bình làm giảm nhu cầu nắm giữ tài sản trú ẩn và có thể gây áp lực lên vàng. Tuy nhiên, lần này tác động từ thị trường tiền tệ và lãi suất đã lấn át ảnh hưởng của việc rủi ro địa chính trị suy giảm.

Thỏa thuận Mỹ-Iran khiến giới đầu tư kỳ vọng giá dầu sẽ hạ nhiệt, qua đó giảm nguy cơ lạm phát tăng trở lại và hạn chế khả năng các ngân hàng trung ương phải nâng lãi suất mạnh hơn.

Giá trái phiếu chính phủ Mỹ tăng, đồng nghĩa với lợi suất đi xuống. Do vàng không trả lãi, lợi suất thấp hơn làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ kim loại quý.

Cùng với đó, đồng USD giảm giá khiến vàng trở nên rẻ hơn đối với nhà đầu tư sử dụng các đồng tiền khác, qua đó hỗ trợ nhu cầu trên thị trường quốc tế.

Chỉ số Dollar Index, đo sức mạnh của USD so với rổ sáu đồng tiền chủ chốt, giảm 0,31% xuống 99,492 điểm, mức thấp nhất kể từ ngày 5/6.

Đồng euro tăng 0,35% lên 1,1607 USD đổi một euro, trong khi bảng Anh tăng 0,3% lên 1,3448 USD đổi một bảng.

Các đồng tiền được xem là nhạy cảm với triển vọng kinh tế và khẩu vị rủi ro cũng tăng mạnh. Dollar Australia tăng 0,5% lên 0,7075 USD, còn dollar New Zealand tăng 0,4% lên 0,5854 USD.

Diễn biến này phản ánh sự đảo chiều của giao dịch trú ẩn từng xuất hiện trong giai đoạn xung đột Mỹ-Iran leo thang. Khi căng thẳng gia tăng, USD thường được hỗ trợ bởi nhu cầu mua trái phiếu Kho bạc Mỹ và lo ngại về triển vọng tăng trưởng toàn cầu. Khi nguy cơ chiến tranh và cú sốc năng lượng giảm xuống, lợi thế này cũng suy yếu.

Việc nguy cơ một cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài giảm xuống đã thúc đẩy chứng khoán thế giới tăng mạnh.

Hợp đồng tương lai S&P 500 tăng 0,8%, hợp đồng tương lai Nasdaq tăng 1,4%, trong khi hợp đồng tương lai Nikkei 225 của Nhật Bản tăng khoảng 2%.

Giới đầu tư kỳ vọng giá nhiên liệu thấp hơn sẽ cải thiện biên lợi nhuận của doanh nghiệp, hỗ trợ sức mua của người tiêu dùng và giảm nguy cơ kinh tế toàn cầu rơi vào tình trạng tăng trưởng thấp đi kèm lạm phát cao.

Cổ phiếu của các hãng hàng không, doanh nghiệp vận tải, hóa chất, bán lẻ và sản xuất công nghiệp được kỳ vọng hưởng lợi nhờ chi phí năng lượng giảm. Ngược lại, cổ phiếu dầu khí có thể chịu áp lực khi triển vọng giá dầu được điều chỉnh xuống.

Trái phiếu chính phủ Mỹ cũng tăng giá. Hợp đồng tương lai trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng khi nhà đầu tư giảm bớt dự báo về nguy cơ các ngân hàng trung ương phải nâng lãi suất để chống lại lạm phát do dầu mỏ.

Thị trường cũng hạ xác suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ nâng lãi suất trong năm nay. Khả năng Fed tăng lãi suất sớm nhất vào tháng 10 hiện được định giá ở mức khoảng 40%.

Fed được dự báo giữ lãi suất trong khoảng 3,5-3,75% tại cuộc họp tuần này. Tuy nhiên, các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát thông điệp của Chủ tịch Kevin Warsh để đánh giá liệu ngân hàng trung ương Mỹ còn nghiêng về nới lỏng hay chuyển sang lập trường trung lập hơn.

Việc mở lại Hormuz có ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế thế giới bởi trước chiến tranh, gần 20% dòng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua tuyến đường biển này.

Nguồn cung năng lượng được khôi phục sẽ giúp giảm giá xăng dầu, điện, vận tải và nhiều loại hàng hóa đầu vào. Điều này có thể làm chậm lạm phát, cải thiện thu nhập thực tế của người dân và giảm áp lực chi phí đối với doanh nghiệp.

Những nền kinh tế nhập khẩu nhiều năng lượng tại châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc được hưởng lợi rõ rệt nhất. Đồng nội tệ và cán cân thương mại của các nước nhập khẩu dầu cũng có thể bớt áp lực.

Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào tốc độ bình thường hóa vận tải qua Hormuz, cơ chế điều tiết tàu thuyền và khả năng khôi phục sản lượng tại các quốc gia vùng Vịnh.

Reuters nhận định chuỗi cung ứng dầu mỏ có thể cần từ 60 đến 90 ngày để tái cân bằng hoàn toàn. Các hãng tàu phải đánh giá điều kiện an ninh, bảo hiểm và nguy cơ bị mắc kẹt trong vùng Vịnh nếu căng thẳng tái diễn.

Khoảng 60 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu hiện đang được lưu giữ trên các tàu bên trong Vùng Vịnh vì chưa thể đi qua Hormuz. Lượng dầu này có thể nhanh chóng được đưa ra thị trường sau khi tuyến hàng hải mở cửa, nhưng việc khôi phục đầy đủ sản lượng và công suất lọc dầu sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Một số cơ sở năng lượng đã bị hư hại, trong khi tồn kho dầu toàn cầu giảm mạnh trong thời gian xung đột. Do đó, dù giá dầu có thể tiếp tục giảm, khả năng Brent và WTI nhanh chóng trở lại vùng giá trước chiến tranh vẫn còn hạn chế.