Trái chiều lãi suất huy động ngân hàng

Thị trường tiền gửi những ngày đầu tháng 2/2026 chứng kiến một hiện tượng thú vị: Sự đứt gãy trong xu hướng lãi suất. Sau giai đoạn chạy đua thu hút nguồn vốn phục vụ nhu cầu cuối năm, mặt bằng lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng thương mại đã bắt đầu có dấu hiệu đảo chiều. Sự hạ nhiệt này không diễn ra đồng loạt mà tập trung ở nhóm các nhà băng đã hoàn tất việc củng cố thanh khoản sau Tết.

Điển hình là ABBank, sau khi tăng mạnh tới 0,7%/năm trong tháng 1, ngân hàng này đã công bố biểu lãi suất mới áp dụng từ 2/2 với xu hướng giảm. Cụ thể, lãi suất các kỳ hạn 6-12 tháng tại quầy chỉ còn 6,1%/năm (giảm 0,2 điểm %). Ngay cả kênh trực tuyến cũng chỉ còn mức cao nhất là 6,3%/năm.

Tương tự, Sacombank cũng gây bất ngờ khi đồng loạt giảm lãi suất ở hầu hết các kỳ hạn từ ngày 2/2. Đặc biệt, nhà băng này bắt đầu áp dụng chiến lược lãi suất bậc thang theo số dư tiền gửi. Với mức tiền dưới 500 triệu đồng gửi online, kỳ hạn từ 6-36 tháng chỉ còn 5,6%/năm (giảm mạnh 0,4 điểm %).

ACB cũng không đứng ngoài cuộc đua giảm. Từ ngày 3/2, ngân hàng này điều chỉnh mạnh lãi suất trên ứng dụng ACB One. Đáng chú ý, các kỳ hạn từ 6-11 tháng tại ACB giảm tới 0,95%/năm, xuống còn quanh mức 5,2% - 5,3%/năm; kỳ hạn 12 tháng cũng giảm 0,6 điểm % về mức 5,7%/năm.

Sự điều chỉnh giảm lãi suất huy động dân cư diễn ra trong bối cảnh thị trường tiền tệ vừa trải qua những phiên giao dịch đầy biến động - lãi suất liên ngân hàng VND (lãi suất các ngân hàng vay mượn lẫn nhau) đã có cú nhảy vọt trên 17%/năm. Điều này giải thích vì sao dù có sóng giảm tại ACB hay Sacombank, vẫn còn những ngân hàng như PGBank hay Bac A Bank giữ đà tăng để bảo vệ nguồn vốn.

Một số ngân hàng quy mô nhỏ và trung bình vẫn chấp nhận đẩy lãi suất lên mức rất cao để gia tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh áp lực vốn chưa hạ nhiệt. Đơn cử, có nhà băng niêm yết lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12–15 tháng ở mức 8,7–8,9%/năm; thậm chí với các khoản tiền gửi lớn từ vài trăm tỷ đồng theo chương trình thỏa thuận, mức lãi suất có thể chạm ngưỡng 9%/năm.

Lý giải về hiện tượng "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" này, các chuyên gia phân tích cho rằng có 3 nguyên nhân cốt yếu.

Một là sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhu cầu tiền mặt của người dân giảm bớt, dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng. Những nhà băng có thanh khoản dồi dào sẽ ưu tiên giảm lãi suất để bảo vệ biên lợi nhuận (NIM). Ngược lại, những ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng nóng ngay từ đầu năm buộc phải tăng lãi suất để bù đắp sự thiếu hụt nguồn vốn.

Hai là áp lực từ thị trường liên ngân hàng. Dù chỉ là cú sốc kỹ thuật nhất thời, nhưng nó đã tạo áp lực khiến các ngân hàng nhỏ phải nâng lãi suất huy động dân cư để tránh phụ thuộc vào kênh vốn vay mượn lẫn nhau đầy biến động.

Ba là chiến lược cấu trúc lại nguồn vốn. Một số ngân hàng đang giảm lãi suất kỳ hạn ngắn nhưng giữ cao ở kỳ hạn dài (trên 12 tháng) nhằm giữ dòng vốn trung và dài hạn, đáp ứng các tỷ lệ an toàn vốn của Ngân hàng Nhà nước trong bối cảnh tín dụng năm 2026 dự báo tăng trưởng mạnh.

Các công ty phân tích cho rằng, việc một số ngân hàng giảm lãi suất cho thấy thanh khoản hệ thống đang dần ổn định trở lại sau kỳ cao điểm.

Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) kỳ vọng sau quý I/2026, mức độ chênh lệch giữa tín dụng và huy động sẽ được bù đắp. NHNN vẫn còn dư địa điều hành linh hoạt để bảo đảm ổn định hệ thống.

Tuy nhiên, một góc nhìn thận trọng hơn từ Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) cho rằng, dù căng thẳng chỉ mang tính thời điểm, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng nhiều khả năng sẽ duy trì ở nền cao hơn mức cũ ít nhất đến hết quý I/2026.

Trong khi đó, đại diện Chứng khoán SHS cho rằng, áp lực tăng lãi suất huy động sẽ vẫn còn hiện hữu trong quý I/2026 do mục tiêu tăng trưởng GDP năm nay được đặt ở mức cao (8-10%), kéo theo nhu cầu vốn của nền kinh tế rất lớn.