Xuất siêu bứt tốc trong tháng 10

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 và 10 tháng năm 2026 của Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong tháng 10 sơ bộ đạt 122,03 tỷ USD, tăng 3,7% so với tháng trước và tăng 47,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 64,67 tỷ USD, tăng 8,7% so với tháng trước và tăng 51,4% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 57,36 tỷ USD, giảm 1,4% so với tháng trước nhưng vẫn tăng 43,1% so với cùng kỳ.

Chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu giúp cán cân thương mại hàng hóa tháng 10 xuất siêu 7,31 tỷ USD, cao hơn đáng kể mức 1,3 tỷ USD của tháng 9. Đây là tháng thứ hai liên tiếp Việt Nam ghi nhận xuất siêu, cho thấy cán cân thương mại đã có chuyển biến tích cực sau nhiều tháng nhập siêu.

Tính chung 10 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên quy mô xuất nhập khẩu của Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%; nhập khẩu đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,4%. Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại hàng hóa vẫn nhập siêu 12,07 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu 19,49 tỷ USD của cùng kỳ năm trước.

Như vậy, kết quả xuất siêu trong tháng 9 và đặc biệt là cú bứt tốc trong tháng 10 đã góp phần thu hẹp đáng kể mức nhập siêu lũy kế. Tuy nhiên, chưa thể coi đây là dấu hiệu cho thấy xu hướng nhập siêu đã đảo chiều bền vững, bởi xét cả 10 tháng, tốc độ tăng nhập khẩu vẫn cao hơn xuất khẩu gần 10 điểm phần trăm.

Quy mô thương mại vượt mốc 1.000 tỷ USD phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của hoạt động giao thương quốc tế, song cũng cho thấy nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất, kinh doanh và đầu tư tiếp tục ở mức lớn. Bởi vậy, diễn biến cán cân thương mại trong hai tháng cuối năm sẽ phụ thuộc không chỉ vào khả năng duy trì đà xuất khẩu mà còn vào cơ cấu và tốc độ tăng nhập khẩu.

Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, nhận định với đặc điểm cuối năm là thời điểm xuất khẩu bước vào mùa vụ cao điểm, có cơ sở để kỳ vọng nhập siêu trong những tháng cuối năm và cả năm 2026 giảm xuống dưới 10 tỷ USD.

Dự báo này được đưa ra khi nhập siêu 9 tháng vẫn ở mức gần 20 tỷ USD. Sau đó, kết quả xuất siêu hai tháng liên tiếp, đặc biệt là mức thặng dư 7,31 tỷ USD trong tháng 10, đã tạo thêm cơ sở cho kỳ vọng trên. Tuy nhiên, để nhập siêu cả năm xuống dưới 10 tỷ USD, cán cân thương mại trong hai tháng cuối năm cần đạt tổng mức xuất siêu ròng trên 2,07 tỷ USD, tính từ mức nhập siêu lũy kế 12,07 tỷ USD sau 10 tháng.

Một yếu tố thuận lợi là xuất khẩu đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Riêng tháng 10, kim ngạch xuất khẩu tăng 51,4% so với cùng kỳ; tính chung 10 tháng tăng 27,5%. Nếu đơn hàng và hoạt động giao hàng tiếp tục tích cực trong giai đoạn cao điểm cuối năm, xuất khẩu sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thu hẹp mức nhập siêu.

Ở chiều ngược lại, áp lực nhập khẩu vẫn cần được theo dõi. Trong 10 tháng, kim ngạch nhập khẩu tăng 37,4%, cao hơn đáng kể tốc độ tăng xuất khẩu. Riêng tháng 10, dù giảm 1,4% so với tháng trước, nhập khẩu vẫn tăng 43,1% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy sức ép lên cán cân thương mại chưa hoàn toàn được giải tỏa.

Tuy nhiên, nhìn nhận nhập siêu không chỉ nên dừng ở quy mô thặng dư hay thâm hụt, trao đổi với PV Nhadautu.vn, ông Nguyễn Tuấn Việt, CEO VIETGO, cho rằng nhập siêu trong một giai đoạn nhất định có thể phản ánh quá trình tích lũy nội lực, nếu hàng hóa nhập khẩu phục vụ đầu tư, nâng cấp dây chuyền và phát triển công nghệ.

Theo ông Việt, điều quan trọng là phân biệt nhập khẩu phục vụ sản xuất, đầu tư và nâng cấp công nghệ với nhập khẩu không tạo ra giá trị gia tăng tương xứng. Ông nhấn mạnh: "Muốn đi nhanh, chúng ta cần nhập khẩu công nghệ, tiếp cận và ứng dụng những công nghệ hiện đại nhất thế giới". Khi được chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới, nguồn lực nhập khẩu có thể tạo nền tảng nâng cao chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

Góc nhìn này cho thấy mục tiêu cải thiện cán cân thương mại không đơn thuần là giảm nhập khẩu để đạt xuất siêu. Vấn đề quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả nhập khẩu, phát triển năng lực sản xuất trong nước và tăng khả năng tham gia sâu hơn của doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng. Đây cũng là điều kiện để tăng trưởng xuất khẩu tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế.

Như vậy, cú bứt tốc xuất siêu trong tháng 10 đã đưa mục tiêu kéo nhập siêu cả năm xuống dưới 10 tỷ USD đến gần hơn, nhưng hai tháng cuối năm vẫn là phép thử quan trọng. Cùng với việc duy trì đà xuất khẩu, yêu cầu đặt ra là bảo đảm nhập khẩu phục vụ sản xuất và đổi mới công nghệ được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất, thay vì chỉ làm gia tăng quy mô thương mại.