Giá dầu chạm 100 USD đẩy lợi suất trái phiếu tăng vọt, ECB giữ nguyên lãi suất

Giá dầu Brent tăng lên 100 USD/thùng khi xung đột Trung Đông lan sang Biển Đỏ đã làm dấy lên lo ngại lạm phát, kéo lợi suất trái phiếu chính phủ tại Mỹ và châu Âu tăng mạnh.

Diễn biến này đặt các ngân hàng trung ương vào thế khó khi phải cân bằng giữa nguy cơ giá cả tiếp tục tăng và triển vọng tăng trưởng chịu sức ép từ chi phí năng lượng cao.

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Mỹ và Anh tăng lên mức cao nhất trong hai tháng trong phiên giao dịch ngày 23/7, trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ Đức cùng kỳ hạn chạm mức cao nhất kể từ năm 2011.

Theo đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm tăng lên 3,205%, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ lên 4,679%, còn lợi suất trái phiếu chính phủ Anh đạt 5,089%.

Lợi suất trái phiếu tăng khi giới đầu tư bán ra các công cụ nợ có lãi suất cố định, do lo ngại lạm phát cao hơn sẽ buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất ở mức cao hoặc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ.

Áp lực trên thị trường trái phiếu xuất hiện cùng thời điểm giá dầu tăng mạnh do căng thẳng quân sự tại Trung Đông tiếp tục leo thang.

Tối ngày 23/7 theo giờ Việt Nam, giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng, mức cao nhất trong gần hai tháng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ vượt mốc 90 USD/thùng sau các cuộc tấn công nhằm vào hai tàu chở dầu của Ả-rập Saudi trên Biển Đỏ.

Lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh của Iran, tuyên bố thực hiện các vụ tấn công và đe dọa ngăn chặn tàu thuyền liên quan Ả-rập Saudi đi qua eo biển Bab el-Mandeb.

Bab el-Mandeb là tuyến hàng hải kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Nguy cơ gián đoạn tại đây làm gia tăng lo ngại rằng một điểm nghẽn năng lượng thứ hai có thể xuất hiện, bên cạnh tình trạng gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz.

Giá dầu đã bắt đầu tăng trở lại từ đầu tháng 7, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố bản ghi nhớ Mỹ-Iran về ngừng bắn không còn hiệu lực. Các cuộc giao tranh sau đó tiếp tục leo thang, trong khi Mỹ tăng cường lực lượng, nhân viên y tế và vũ khí tới khu vực.

Theo các chuyên gia của ngân hàng đầu tư Saxo, diễn biến mới đã bổ sung một phần bù rủi ro địa chính trị vào giá dầu và đưa nguy cơ lạm phát trở lại vị trí trung tâm trong tính toán của thị trường.

Ông John Petersen, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Eyb & Wallwitz, nhận định biến động trên thị trường năng lượng cho thấy rủi ro địa chính trị có thể nhanh chóng chuyển thành kỳ vọng lạm phát và biến động lãi suất.

Giá dầu cao hơn có thể tác động trực tiếp đến giá nhiên liệu, vận tải và chi phí sản xuất, đồng thời lan sang giá hàng hóa và dịch vụ khác nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày 23/7 quyết định giữ nguyên ba mức lãi suất chủ chốt, sau khi đã tăng lãi suất 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng 6.

Theo đó, lãi suất tiền gửi tiếp tục được duy trì ở mức 2,25%, lãi suất tái cấp vốn chính ở mức 2,40% và lãi suất cho vay cận biên ở mức 2,65%.

ECB cho biết triển vọng giá năng lượng vẫn biến động mạnh và hiện ở gần kịch bản cơ sở trong dự báo tháng 6, nhưng cao hơn đáng kể so với thời điểm trước khi xung đột Trung Đông xảy ra.

Cơ quan này cảnh báo tác động đầy đủ của cú sốc năng lượng đối với lạm phát vẫn chưa bộc lộ hết, đồng thời cho biết sẽ theo dõi cường độ, thời gian kéo dài cũng như những tác động gián tiếp và vòng hai của giá năng lượng.

ECB tiếp tục nhấn mạnh các quyết định lãi suất sẽ phụ thuộc vào dữ liệu và được đưa ra theo từng cuộc họp, thay vì cam kết trước một lộ trình chính sách cụ thể.

Việc giữ nguyên lãi suất cho thấy ECB chưa đánh giá đợt tăng giá dầu hiện nay đủ mạnh để lập tức thực hiện thêm một bước thắt chặt. Tuy nhiên, thông điệp thận trọng của cơ quan này cũng để ngỏ khả năng lãi suất tiếp tục tăng nếu cú sốc năng lượng khiến lạm phát kéo dài.

Thị trường tài chính đang định giá ECB có hai đợt tăng lãi suất nữa vào cuối năm, với khả năng bước đi tiếp theo được thực hiện tại cuộc họp ECB ngày 9-10/9.

Sự chú ý của thị trường hiện chuyển sang Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Anh (BOE). Hai định chế này dự kiến tổ chức các cuộc họp chính sách định kỳ trong tuần tới.

Cả Fed và BOE đều được kỳ vọng giữ nguyên lãi suất tại các cuộc họp sắp tới. Tuy nhiên, giá dầu tăng mạnh có thể khiến hai ngân hàng trung ương duy trì thông điệp thắt chặt và cảnh báo về nguy cơ phải nâng lãi suất trong những tháng tiếp theo.

Các chuyên gia của Deutsche Bank dự báo Fed có thể tăng lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 9 và thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 12, sau đó giữ lãi suất ổn định trong thời gian dài, có thể đến đầu năm 2028.

Đối với Anh, ông Martin Wolburg, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Generali Investments, dự báo BOE sẽ giữ lãi suất cơ bản ở mức 3,75% trong cuộc họp tới, nhưng tiếp tục duy trì xu hướng chính sách thiên về thắt chặt.

Đợt tháo chạy trên thị trường trái phiếu ngày 23/7 cho thấy cú sốc dầu mỏ không chỉ ảnh hưởng đến giá nhiên liệu và triển vọng tăng trưởng, mà còn có thể làm thay đổi kỳ vọng về lộ trình lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn.

Nếu giá dầu duy trì quanh hoặc trên 100 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát có thể kéo dài, khiến thị trường gia tăng kỳ vọng các ngân hàng trung ương sẽ duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn hoặc tiếp tục nâng lãi suất.