Năng lượng và vàng trở thành 'lá chắn' mới của các quỹ quốc gia

Các quỹ đầu tư quốc gia quản lý khoảng 29.000 tỷ USD đang điều chỉnh danh mục theo hướng chú trọng hơn tới khả năng chống chịu trước chiến tranh, gián đoạn thương mại và biến động lạm phát.

Kết quả trên được công bố trong Báo cáo Quản lý tài sản quốc gia toàn cầu năm 2026 của Invesco. Invesco là một trong những công ty quản lý đầu tư độc lập lớn trên thế giới, với khoảng 2.454 tỷ USD tài sản được quản lý tính đến ngày 31/5/2026. Nghiên cứu thường niên này bước sang năm thứ 14, khảo sát 144 chuyên gia đầu tư cấp cao đến từ 90 quỹ tài sản quốc gia và 54 ngân hàng trung ương, quản lý tổng cộng khoảng 29.000 tỷ USD.

Theo khảo sát, có 71% ngân hàng trung ương và 54% quỹ tài sản quốc gia đồng ý rằng khả năng chống chịu đang trở nên quan trọng ngang với lợi nhuận trong quá trình thiết kế danh mục.

Theo Invesco, 80% số tổ chức được hỏi coi an ninh năng lượng và hạ tầng chuyển đổi năng lượng là chủ đề đầu tư mang lại lợi ích đáng tin cậy nhất đối với khả năng chống chịu của danh mục.

Hạ tầng thiết yếu, gồm giao thông, tiện ích và lưới điện, đứng thứ hai với 64% số lượt đề cập. Tiếp theo là ổn định hệ thống tài chính và hạ tầng thị trường với 52%, cùng các giải pháp thích ứng khí hậu và tăng cường khả năng chống chịu với 45%.

Dòng vốn hướng tới hạ tầng không chỉ gắn với dầu khí hoặc năng lượng tái tạo. Các chương trình đầu tư còn bao gồm sản xuất điện, lưới truyền tải, trung tâm dữ liệu, hạ tầng số và các tài sản thiết yếu phục vụ tăng trưởng dài hạn.

Tỷ trọng hạ tầng trong tổng tài sản của các quỹ tài sản quốc gia đã tăng từ 4,9% năm 2022 lên 9% năm 2026, trở thành loại tài sản thay thế tăng nhanh nhất trong giai đoạn này.

Nhu cầu điện từ trí tuệ nhân tạo cũng góp phần nâng vai trò của năng lượng. Có 77% số tổ chức được Invesco khảo sát coi AI là công nghệ có tiềm năng tạo ra thay đổi cơ cấu trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, 52% quỹ tài sản quốc gia coi mức độ tập trung thị trường là rủi ro lớn nhất khi đầu tư vào chủ đề này, do cơ hội hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào một số doanh nghiệp công nghệ vốn hóa lớn.

Đầu tư vào điện, lưới điện và trung tâm dữ liệu vì thế giúp các quỹ tiếp cận nhu cầu hạ tầng liên quan đến AI mà không nhất thiết phải tăng mạnh tỷ trọng tại một nhóm nhỏ cổ phiếu công nghệ.

Catherine Chan, phụ trách khách hàng tổ chức tại Trung Quốc đại lục và Đông Nam Á của Invesco, cho rằng các cú sốc địa chính trị đang khiến khả năng chống chịu, xây dựng kịch bản và mô hình hóa rủi ro trở thành những ưu tiên lớn hơn trong quản lý danh mục. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh đa dạng hóa và phân bổ linh hoạt vẫn cần thiết để đạt mục tiêu lợi nhuận.

Cùng với hạ tầng năng lượng, vàng tiếp tục được các ngân hàng trung ương coi là một công cụ đa dạng hóa dự trữ.

Theo Invesco, hơn một phần ba số ngân hàng trung ương được khảo sát dự kiến tăng tỷ trọng vàng trong ba năm tới. Có 61% cho rằng quy mô nợ của Mỹ đang tác động tiêu cực tới vị thế dài hạn của đồng USD với tư cách tài sản dự trữ, tăng từ 20% trong khảo sát năm 2024. Dù vậy, Invesco lưu ý quá trình đa dạng hóa khỏi USD vẫn bị giới hạn do chưa có lựa chọn thay thế quy mô lớn và đủ tin cậy.

Khảo sát riêng của Hội đồng Vàng Thế giới, công bố ngày 16/6, cũng cho thấy quan điểm tích cực đối với vàng vẫn phổ biến trong cộng đồng ngân hàng trung ương.

Cuộc khảo sát được thực hiện từ ngày 5/2 đến 19/5 và nhận được 76 phản hồi, mức cao nhất kể từ khi khảo sát bắt đầu chín năm trước. Hội đồng Vàng Thế giới cho biết phần lớn phản hồi được gửi sau khi xung đột Trung Đông bắt đầu.

Trong số 73 ngân hàng trung ương trả lời câu hỏi về cơ cấu dự trữ trong năm năm tới, 84% dự báo vàng sẽ chiếm tỷ trọng cao hơn, tăng từ 76% trong khảo sát năm trước. Có 74% dự báo tỷ trọng USD trong tổng dự trữ sẽ thấp hơn sau năm năm.

Đối với triển vọng ngắn hơn, 89% trong số 74 ngân hàng trung ương trả lời câu hỏi này dự báo tổng dự trữ vàng chính thức toàn cầu sẽ tăng trong 12 tháng tới. Có 45% dự kiến lượng vàng do chính tổ chức của họ nắm giữ sẽ tăng, mức cao nhất từ trước tới nay của khảo sát.

Hội đồng Vàng Thế giới cho biết các ngân hàng trung ương đã mua trung bình khoảng 1.000 tấn vàng mỗi năm trong bốn năm gần đây, cao hơn đáng kể mức bình quân khoảng 500 tấn trong thập niên trước đó. Các lý do được nhắc tới gồm khả năng bảo toàn giá trị trong khủng hoảng, đa dạng hóa danh mục, phòng ngừa lạm phát và rủi ro địa chính trị.

Xu hướng tăng nắm giữ vàng chưa đồng nghĩa các ngân hàng trung ương đang rút nhanh khỏi đồng USD.

Dữ liệu COFER của IMF cho thấy USD chiếm 57,13% dự trữ ngoại hối được phân bổ trong quý I/2026, tăng từ 56,42% vào cuối năm 2025. IMF cho biết tỷ trọng USD nhìn chung vẫn tương đối ổn định và khoảng một nửa mức tăng trong quý I bắt nguồn từ tác động định giá do biến động tỷ giá.

Biến động tỷ trọng theo quý cũng có thể phản ánh hoạt động mua bán chủ động, thay đổi giá trái phiếu và các hiệu ứng định giá khác. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào mức tăng trong một quý để kết luận các ngân hàng trung ương đang mua thêm hay giảm nắm giữ USD.

COFER chỉ thống kê dự trữ ngoại hối và không bao gồm vàng tiền tệ. Dữ liệu này do đó không phản ánh đầy đủ sự thay đổi giữa vàng và các loại tài sản dự trữ khác.

Những kết quả trên cho thấy vàng hiện chủ yếu bổ sung cho cơ cấu dự trữ và giúp đa dạng hóa rủi ro, thay vì nhanh chóng thay thế USD. Đồng tiền Mỹ vẫn có lợi thế về quy mô thị trường, thanh khoản và khả năng tiếp cận các tài sản tài chính có độ sâu lớn.

Sự điều chỉnh của các quỹ tài sản quốc gia và ngân hàng trung ương phản ánh thay đổi trong cách xây dựng danh mục. Lợi nhuận vẫn là mục tiêu quan trọng, nhưng khả năng chống chịu và đa dạng hóa đang được đặt ở vị trí cao hơn khi rủi ro địa chính trị tác động đến an ninh năng lượng, tuyến thương mại và chuỗi cung ứng.

Năng lượng và vàng vì vậy không đơn thuần là hai điểm đến mới của dòng tiền. Chúng phản ánh việc các nhà đầu tư nhà nước đang cố gắng cân bằng ba mục tiêu: lợi nhuận, đa dạng hóa và khả năng chống chịu trước các cú sốc ngày càng khó dự báo.