Thoái vốn nhà nước, nâng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng đón dòng vốn ngoại dài hạn

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay cũng đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội quan trọng. Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật xếp hạng, mà còn mở ra cơ hội rất lớn để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, đặc biệt là các quỹ đầu tư dài hạn và các quỹ đầu tư thụ động toàn cầu. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, thị trường Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, nâng cao tính minh bạch và tăng quy mô cổ phiếu có tỷ lệ tự do chuyển nhượng đủ lớn để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vốn hóa lớn hiện có tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành khá thấp do cơ cấu sở hữu tập trung vào cổ đông Nhà nước hoặc nhóm cổ đông lớn nắm giữ dài hạn. Điều này khiến lượng cổ phiếu thực sự sẵn sàng cho giao dịch không tương xứng với quy mô vốn hóa doanh nghiệp, đồng thời hạn chế khả năng tham gia của các quỹ đầu tư nước ngoài trong bối cảnh quy mô giải ngân ngày càng lớn.

Ông Nguyễn Anh Khoa - Giám đốc Khối Phân tích nghiên cứu, Công ty cổ phần Chứng khoán Agribank cho rằng, việc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tăng cường rà soát tư cách công ty đại chúng, đặc biệt với các doanh nghiệp có vốn nhà nước, đồng thời siết chặt giám sát quản trị công ty là bước đi cần thiết nhằm nâng cao tính minh bạch và kỷ luật trên thị trường chứng khoán.

Theo ông Khoa, việc rà soát và chuẩn hóa sẽ góp phần sàng lọc chất lượng doanh nghiệp trên thị trường, buộc các công ty nâng cao tiêu chuẩn quản trị, minh bạch hóa thông tin và cải thiện trách nhiệm với cổ đông.

Về dài hạn, đây được xem là yếu tố tích cực đối với quá trình phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đã được nâng hạng.

Ông Lương Duy Phước - Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán KAFI nhận định, một đặc điểm nổi bật của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay là nhiều cổ phiếu có nền tảng kinh doanh tốt nhưng cơ cấu sở hữu lại khá cô đặc. Tỷ lệ free-float thấp khiến thanh khoản bị hạn chế, đồng thời gây khó khăn cho các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài khi muốn xây dựng vị thế đủ lớn. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến chất lượng hàng hóa trên thị trường chưa tương xứng với tiềm năng.

Theo ông Phước, việc thúc đẩy thoái vốn nhà nước và nâng tỷ lệ free-float không chỉ là yêu cầu kỹ thuật phục vụ nâng hạng thị trường, mà còn là điều kiện căn bản để thu hút dòng tiền ngoại bền vững. Các quỹ đầu tư lớn luôn cần thanh khoản đủ sâu và “room” đủ rộng để giải ngân. Nếu thiếu hai yếu tố này, ngay cả khi thị trường được nâng hạng, khả năng hấp thụ dòng vốn trên thực tế vẫn sẽ bị hạn chế đáng kể.

Trong bối cảnh đó, thị trường được kỳ vọng sẽ xuất hiện một làn sóng thoái vốn mạnh mẽ tương tự giai đoạn 2017 - 2020, thời điểm hàng loạt thương vụ lớn đã tạo ra nguồn cung hàng hóa chất lượng và trở thành chất xúc tác quan trọng nâng đỡ thị trường. Nếu tiến trình này được đẩy nhanh và triển khai thực chất hơn, tác động lan tỏa tới toàn thị trường sẽ rất đáng kể.

Ông Nguyễn Hoàng Dương - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, khi các doanh nghiệp cổ phần hóa, niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán sẽ có cơ hội thay đổi mô hình quản trị, nâng cao khả năng huy động vốn và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động. Khi tham gia thị trường chứng khoán, doanh nghiệp buộc phải đáp ứng các yêu cầu cao hơn về kiểm toán, quản trị công ty và công bố thông tin, từ đó góp phần nâng cao hình ảnh, uy tín và thương hiệu trên thị trường.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, các bộ, ngành liên quan cũng như cơ quan đại diện chủ sở hữu nhằm thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trong thời gian tới. Ngay từ khi doanh nghiệp xây dựng phương án cổ phần hóa, cơ quan quản lý sẽ tham gia hướng dẫn cụ thể về quy trình phát hành, IPO cũng như kế hoạch niêm yết sau cổ phần hóa nhằm bảo đảm tiến độ triển khai nhanh chóng và hiệu quả hơn.