CỔNG THÔNG TIN VÀ ĐẦU TƯ QUỐC TẾ
Quy định trên không chỉ tạo sự bình đẳng về nghĩa vụ tài chính giữa các kênh đầu tư, chính sách này còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về minh bạch giao dịch, kiểm soát dòng tiền và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Thị trường tài sản số đang phát triển nhanh, trở thành một kênh đầu tư thu hút sự quan tâm của đông đảo cá nhân và tổ chức. Tuy nhiên, trong thời gian dài, hoạt động giao dịch tài sản mã hóa chủ yếu diễn ra trên các nền tảng quốc tế, trong khi cơ chế quản lý, giám sát và thực hiện nghĩa vụ thuế trong nước chưa theo kịp thực tiễn.
Khoảng trống này không chỉ đặt ra nguy cơ thất thu ngân sách mà còn tạo ra sự khác biệt về nghĩa vụ tài chính giữa những người tham gia các kênh đầu tư. Trong khi nhà đầu tư chứng khoán, bất động sản và các hoạt động kinh doanh truyền thống phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định, một bộ phận giao dịch tài sản số vẫn nằm ngoài khả năng giám sát hiệu quả của cơ quan quản lý.
Việc hoàn thiện chính sách thuế đối với tài sản số vì thế không đơn thuần là bổ sung một sắc thuế hay mở rộng nguồn thu ngân sách. Đây còn là bước đi nhằm đưa một hoạt động kinh tế mới vào khuôn khổ pháp luật, bảo đảm nguyên tắc mọi chủ thể có thu nhập chịu thuế đều thực hiện nghĩa vụ tương ứng.
Các chuyên gia nhận định, thu thuế chuyển nhượng tài sản số, đảm bảo công bằng giữa các kênh đầu tư. Ảnh: Trọng Hiếu.Thuế 0,1% - Đưa tài sản số vào cùng mặt bằng nghĩa vụ
Một trong những cơ sở pháp lý quan trọng là Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Đáng chú ý, điểm d khoản 10 Điều 3 của Luật đã bổ sung thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số vào nhóm thu nhập khác thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân.
Cụ thể, khoản 2 Điều 19 quy định thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số của cá nhân cư trú được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 0,1%. Tương tự, khoản 2 Điều 27 quy định mức thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng đối với cá nhân không cư trú có thu nhập thuộc diện này.
Điểm đáng chú ý là thuế được tính trên giá chuyển nhượng từng lần, thay vì chỉ tính trên phần lợi nhuận thu được sau khi trừ giá mua và các chi phí liên quan. Cách tiếp cận này tương đồng với cơ chế thu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán.
Trước đó, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đã xác lập nguyên tắc chính sách thuế đối với giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa được áp dụng như các quy định về thuế đối với chứng khoán cho đến khi có chính sách thuế riêng.
Tiếp đó, ngày 27/3/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân đối với giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa.
Theo Thông tư này, hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng. Đối với nhà đầu tư là tổ chức trong nước, thu nhập từ chuyển nhượng tài sản mã hóa chịu thuế thu nhập doanh nghiệp với thuế suất 20%, tính trên phần thu nhập chịu thuế sau khi xác định giá bán, giá mua và các chi phí liên quan theo quy định.
Đối với cá nhân, mức thuế thu nhập cá nhân là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần, không phân biệt cá nhân cư trú hay không cư trú. Các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa cũng phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh dịch vụ.
Có thể thấy, chính sách thuế đang được thiết kế theo hướng tương đồng với thị trường chứng khoán, vừa tạo cơ sở quản lý đối với hoạt động đầu tư mới, vừa hạn chế sự chênh lệch về nghĩa vụ tài chính giữa các kênh đầu tư.
Trao đổi về chính sách này, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, việc áp thuế thu nhập cá nhân sẽ tạo ra mức độ công bằng giữa các kênh đầu tư, bởi hầu hết các kênh đầu tư khác đều đã áp dụng nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành.
Theo ông Minh, việc áp thuế còn góp phần hạn chế tình trạng dịch chuyển dòng tiền giữa các kênh chỉ vì sự khác biệt về nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, thách thức lớn hơn nằm ở cách thức quản lý và tính toán thuế đối với thị trường có tần suất giao dịch cao, diễn ra trên nhiều nền tảng khác nhau.
"Đây là vấn đề đáng lưu tâm. Bởi nếu chỉ thiết lập mức thuế mà chưa xây dựng được cơ chế giám sát giao dịch, xác định giá chuyển nhượng và thu nộp đồng bộ, chính sách khó phát huy đầy đủ hiệu quả", ông Minh nói.
Minh bạch giao dịch, bảo vệ nhà đầu tư và chống thất thuViệc đánh thuế tài sản số không thể tách rời quá trình xây dựng thị trường giao dịch chính thức. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, với thời gian thí điểm thị trường tài sản mã hóa là 5 năm.
Theo Điều 3 Nghị quyết này, tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao. Phạm vi này không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo quy định pháp luật.
Nghị quyết đặt ra các điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ, hoạt động phát hành, giao dịch và lưu ký tài sản mã hóa. Đặc biệt, các giao dịch thuộc phạm vi thí điểm phải được thực hiện thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được Bộ Tài chính cấp phép.
Đáng chú ý, điểm a khoản 2 Điều 15 quy định tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa có trách nhiệm xác minh danh tính nhà đầu tư mở tài khoản, quản lý tách biệt tiền và tài sản mã hóa của khách hàng với tài sản của tổ chức, giám sát hoạt động giao dịch, bảo vệ tài sản khách hàng và thực hiện thu, nộp thuế theo quy định.
Đây là cơ sở quan trọng để hình thành cơ chế thu thuế tại nguồn, giảm phụ thuộc vào việc tự kê khai của từng nhà đầu tư, đồng thời giúp cơ quan quản lý có thêm dữ liệu phục vụ kiểm tra, giám sát.
Tuy nhiên, thực tế thị trường tài sản số phức tạp hơn nhiều so với giao dịch chứng khoán truyền thống. Hoạt động mua bán có thể diễn ra liên tục, xuyên biên giới, thông qua nhiều nền tảng; bên cạnh giao dịch mua bán thông thường còn có giao dịch ngang hàng (P2P), hoán đổi tài sản (swap), giao dịch phái sinh và các hoạt động trong hệ sinh thái tài chính phi tập trung (DeFi).
Nếu không có hướng dẫn cụ thể, việc xác định thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế, giá chuyển nhượng, chủ thể chịu thuế và trách nhiệm kê khai có thể phát sinh nhiều cách hiểu khác nhau.
Chia sẻ với Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn, luật sư Đào Tiến Phong, Công ty Luật Investpush Legal, chuyên gia thuộc Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam nhận định, việc áp dụng mức thuế 0,1% trên từng giao dịch là cách tiếp cận đơn giản hóa và thực dụng trong giai đoạn đầu. Cơ chế này giúp cơ quan quản lý dễ thu, dễ kiểm soát hơn trong bối cảnh thị trường có nhiều giao dịch tốc độ cao, phân tán và chưa có đầy đủ công cụ xác định lãi, lỗ.
Dù vậy, vị luật sư cũng lưu ý rằng trong thị trường đi xuống hoặc đối với nhà đầu tư giao dịch với tần suất cao, khoản thuế tính trên từng lần chuyển nhượng có thể tích lũy thành chi phí đáng kể, kể cả khi nhà đầu tư không có lợi nhuận.
"Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa thuế tính trên giá chuyển nhượng và thuế tính trên lợi nhuận thực tế. Một nhà đầu tư mua tài sản với giá 100 triệu đồng, sau đó bán ra 90 triệu đồng vẫn phát sinh thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng 90 triệu đồng, dù giao dịch này thực tế đang lỗ", luật sư Phong phân tích.
Ở góc độ thị trường, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu thiết kế chính sách thuế thận trọng, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Theo đó, chính sách thuế không chỉ là vấn đề thu bao nhiêu mà còn liên quan đến khả năng cạnh tranh trong thu hút dòng vốn và nhà đầu tư chuyên nghiệp quốc tế.
Với nhà đầu tư cá nhân, điều họ quan tâm không chỉ là mức thuế 0,1% mà còn là sự minh bạch trong cách tính, cơ chế khấu trừ và khả năng kiểm soát lịch sử giao dịch. Nhiều người tham gia thị trường từ giai đoạn các nền tảng trong nước chưa hình thành, tài sản được mua bán trên sàn quốc tế hoặc lưu trữ trong ví cá nhân. Vì vậy, việc chứng minh giá vốn, nguồn gốc tài sản và lịch sử giao dịch có thể trở thành một thách thức.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư giao dịch thường xuyên cũng cần tính toán lại hiệu quả đầu tư khi mỗi lần chuyển nhượng đều phát sinh nghĩa vụ thuế. Nếu thiếu cơ chế ghi nhận giao dịch thống nhất, người đầu tư có thể gặp khó khăn trong việc đối chiếu số liệu và xác định nghĩa vụ tài chính của mình.
Do đó, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm chính sách thuế dễ hiểu, dễ thực hiện, có công cụ hỗ trợ kê khai và có cơ chế giải quyết khiếu nại, điều chỉnh khi xảy ra sai sót. Nhà đầu tư cần được tiếp cận đầy đủ thông tin về nghĩa vụ thuế trước khi giao dịch, thay vì chỉ được thông báo khi phát sinh khoản phải nộp.
Về lâu dài, cơ quan quản lý cũng cần nghiên cứu cơ chế kết nối dữ liệu giữa tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, ngân hàng và cơ quan thuế; đồng thời có quy định rõ đối với các giao dịch P2P, chuyển tài sản giữa các ví, giao dịch hoán đổi và các trường hợp chuyển nhượng qua nền tảng nước ngoài.
Một vấn đề khác là cần phân định rõ phạm vi điều chỉnh. Tài sản số là khái niệm rộng, bao gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa và các loại tài sản số khác theo pháp luật. Trong khi đó, Thông tư 32/2026/TT-BTC hướng dẫn chính sách thuế đối với giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa trong khuôn khổ thí điểm. Vì vậy, không nên mặc nhiên đồng nhất mọi loại tài sản số với tài sản mã hóa để áp dụng một cách tính thuế duy nhất.
Có thể nói, thu thuế chuyển nhượng tài sản số là bước đi cần thiết để bảo đảm công bằng giữa các kênh đầu tư và tăng cường kỷ luật tài chính trên thị trường. Nhưng hiệu quả của chính sách không chỉ được đo bằng số thu ngân sách, mà còn bằng khả năng đưa các giao dịch vào khuôn khổ chính thức, bảo vệ quyền tài sản, hạn chế rủi ro và tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư.
Khi thị trường tài sản số ngày càng phát triển, một chính sách thuế hợp lý, minh bạch và có khả năng thích ứng với công nghệ sẽ là điều kiện quan trọng để Việt Nam vừa quản lý hiệu quả dòng vốn, vừa không bỏ lỡ cơ hội phát triển một thị trường mới trong nền kinh tế số.

















