2025 - Năm bùng nổ của giá vàng

(KTSG) - Giá vàng đã thiết lập hàng loạt kỷ lục trong năm 2025, và các nhà phân tích cho rằng đà tăng này vẫn còn xa mới kết thúc.

Bùng nổ giá

Trong năm 2025, giá vàng đã tăng hơn 70%, ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong vòng 46 năm qua. Lần gần nhất vàng có một năm bứt phá tương tự là năm 1979, khi Tổng thống Mỹ Jimmy Carter còn tại nhiệm. Khi đó, Trung Đông rơi vào khủng hoảng, lạm phát leo thang và nước Mỹ chìm trong cuộc khủng hoảng năng lượng.

Còn giờ đây, năm 2025 cũng vừa khép lại với nhiều biến động. Các chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang ảnh hưởng lớn đến thương mại quốc tế, trong khi xung đột quân sự tiếp diễn tại nhiều điểm nóng trên thế giới, từ xung đột Nga - Ukraine, căng thẳng giữa Israel và Iran hay Thái Lan và Campuchia, cho tới việc Mỹ bắt giữ các tàu chở dầu ngoài khơi Venezuela.

Trong những giai đoạn bất ổn, giới đầu tư thường tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn như vàng. Kim loại quý này từ lâu được coi là kênh đầu tư bền bỉ, nhờ khả năng giữ giá trị trong bối cảnh lạm phát cao, khủng hoảng kinh tế hoặc khi các đồng tiền mất giá. Nghiên cứu của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) chỉ ra rằng, vàng luôn lên giá trong các sự kiện địa chính trị lớn kể từ năm 2000.

“Bất định vẫn là đặc điểm bao trùm của nền kinh tế toàn cầu”, ông Joe Cavatoni, chiến lược gia thị trường cấp cao tại WGC, nhận định. “Trong môi trường như vậy, vàng ngày càng hấp dẫn với vai trò là công cụ đa dạng hóa chiến lược và một tài sản có mức độ ổn định cao”.

Hồi đầu năm, vàng giao dịch quanh mức 2.640 đô la Mỹ/ounce, nhưng đến cuối năm đã vượt mốc kỷ lục 4.500 đô la Mỹ/ounce. Mức tăng hơn 70% của giá vàng trong năm 2025 vượt xa đà tăng 18% của chỉ số S&P 500. Trước đó, trong năm 2024, giá vàng tăng 27%, trong khi chỉ số S&P 500 tăng 24%.

Đà tăng của vàng cũng lan sang cổ phiếu của các công ty khai thác. Hai chỉ số ETF vàng lớn là GDX và GDXJ - đại diện cho các công ty khai thác vàng quy mô lớn và trung bình - đã tăng lần lượt 163,9% và 177,3% trong giai đoạn kể từ đầu năm đến đêm Giáng sinh 2025.

Không chỉ vàng, các kim loại quý khác cũng ghi nhận mức tăng mạnh trong năm 2025. Giá hợp đồng tương lai bạc tăng 146%, bạch kim tăng gần 150% và palladium tăng khoảng 100%. Theo ông Hakan Kaya, nhà quản lý danh mục tại Neuberger Berman, nhóm kim loại quý đang đóng vai trò là “hàng rào phòng hộ trước một thế giới ngày càng bất ổn”.

Lãi suất, đồng đô la và sức hấp dẫn của vàng

Một trong những yếu tố quan trọng hỗ trợ đà tăng của vàng là chu kỳ cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Khi lãi suất giảm, lợi suất trái phiếu thường đi xuống, làm giảm sức hấp dẫn của các tài sản sinh lãi cố định và khiến vàng - dù không tạo ra thu nhập định kỳ - trở nên cạnh tranh hơn trong mắt nhà đầu tư.

Dựa trên diễn biến của thị trường lao động và lạm phát, nhiều nhà phân tích cho rằng Fed có thể cắt giảm lãi suất ít nhất hai lần trong năm 2026. Bên cạnh đó, việc đô la Mỹ suy yếu sau các đợt giảm lãi suất cũng góp phần đẩy giá vàng lên cao, do vàng trở nên rẻ hơn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Theo các chuyên gia, lãi suất thấp hơn không chỉ làm giảm chi phí vay để đầu cơ vào vàng, mà còn khiến việc nắm giữ tiền mặt hoặc các công cụ tiết kiệm trở nên kém hấp dẫn hơn. “Một nhà đầu tư sẽ tìm cách đưa dòng tiền vào những tài sản mà họ tin có thể mang lại lợi nhuận cao hơn, và vàng là lựa chọn lịch sử trong bối cảnh đó”, ông Phillip Streible, chiến lược gia thị trường trưởng tại Blue Line Futures, cho biết.

Ngân hàng trung ương và yếu tố địa chính trị

Tuy nhiên, theo Giáo sư Campbell Harvey (Đại học Duke), lãi suất không phải là yếu tố duy nhất quyết định giá vàng. Một động lực quan trọng khác đến từ việc nhiều quốc gia, vốn đầu tư lớn vào trái phiếu chính phủ Mỹ, đang cảm thấy kém chắc chắn hơn với các tài sản định danh bằng đô la Mỹ.

“Các quốc gia từng đầu tư nhiều vào các tài sản của Mỹ giờ đây đang tìm kiếm những lựa chọn phòng thủ khác và vàng đứng đầu danh sách này”, ông Harvey nói.

Xu hướng này ngày càng trở nên rõ rệt sau khi phương Tây đóng băng những tài sản của Nga được định danh bằng đô la Mỹ sau khi cuộc xung đột tại Ukraine bùng phát vào năm 2022. Điều này khiến Nga, Trung Quốc và nhiều nước khác đẩy mạnh các nỗ lực giảm phụ thuộc vào hệ thống tài chính do phương Tây chi phối.

Theo ông Ulf Lindahl, CEO của Currency Research Associates, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã tăng mạnh việc nắm giữ vàng nhằm giảm phụ thuộc vào trái phiếu chính phủ Mỹ và đô la Mỹ. Trong tháng 10-2025, Trung Quốc đã hạ lượng nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ xuống mức thấp nhất trong 17 năm, còn 688,7 tỉ đô la. Đồng thời, Bắc Kinh kéo dài chuỗi mua vàng sang tháng thứ 13 liên tiếp vào tháng 11-2025, nâng tổng dự trữ lên 74,12 triệu ounce, trị giá khoảng 310,6 tỉ đô la.

Theo WGC, các ngân hàng trung ương toàn cầu đã mua vào hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm trong ba năm gần đây, cao hơn gấp đôi so với mức trung bình 400-500 tấn mỗi năm trong thập niên trước.

“Làn sóng mua vàng hiện nay của các ngân hàng trung ương bắt nguồn trực tiếp từ địa chính trị”, ông Ole Hansen, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, nhận định. “Việc đóng băng dự trữ quốc gia và sự phân mảnh của hệ thống tài chính toàn cầu đã tạo ra một yếu tố mang tính cấu trúc cho nhu cầu vàng, và nhiều khả năng sẽ kéo dài trong nhiều năm”.

Triển vọng 2026: giá cao không còn là rào cản

Các định chế tài chính lớn tiếp tục nâng dự báo giá vàng. Goldman Sachs dự báo giá vàng sẽ đạt mức 4.900 đô la/ounce vào tháng 12-2026; Morgan Stanley kỳ vọng mức 4.500 đô la/ounce vào giữa năm 2026; trong khi Bank of America và JPMorgan đều dự báo có thể vượt 5.000 đô la/ounce vào cuối năm 2026.

Triển vọng dài hạn của vàng trong bối cảnh năm 2025 tiếp tục được củng cố bởi ba yếu tố: tốc độ gom mua của các ngân hàng trung ương chưa có dấu hiệu giảm; nguồn cung khai thác tăng rất chậm do chi phí khai thác mỏ sâu và hàm lượng quặng giảm; và sự nổi lên của mô hình tài chính đa cực, nơi vai trò của vàng trong dự trữ quốc gia trở nên quan trọng hơn.

Điều này tạo ra kỳ vọng rằng vàng có thể tiếp tục duy trì xu hướng tăng trong năm 2026, ngay cả khi các thị trường tài sản khác phục hồi. Trong kịch bản cầu đầu tư gia tăng mạnh và các ngân hàng trung ương tiếp tục mua ròng, giá vàng thậm chí có thể lên tới 5.400 đô la/ounce.

Theo ông Stephen Innes, đối tác quản lý tại SPI Asset Management, cho rằng câu hỏi hiện nay không còn là vàng có “quá cao” hay không, mà là vai trò của vàng trong danh mục đầu tư. “Nếu vàng được nắm giữ như một dạng bảo hiểm chống lại bất ổn chính sách, sự mất giá tiền tệ hoặc cú sốc hệ thống, thì mức giá trở thành vấn đề thứ yếu”, ông nhận định. “Đây không phải là vấn đề với các ngân hàng trung ương - những người mua ngày càng ít quan tâm đến giá”.

Tuy vậy, kim loại quý này cũng có thể đối mặt với một số lực cản, đặc biệt là lãi suất cao và đồng đô la mạnh. Giới phân tích cho rằng, nếu lạm phát tại Mỹ nóng trở lại do tác động thuế quan, Fed có thể buộc phải tạm dừng cắt giảm lãi suất hoặc thậm chí tăng thêm. Khi đó, chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản như vàng sẽ trở nên đắt đỏ hơn với nhà đầu tư, dẫn đến áp lực bán ra. Bên cạnh đó, nếu “đồng bạc xanh” tiếp tục mạnh lên nhờ kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt hoặc do dòng tiền tìm nơi trú ẩn khi thị trường hoảng loạn, giá vàng có thể sẽ gặp những “cơn gió ngược” đáng kể.

Ngoài ra, bất kỳ dấu hiệu hạ nhiệt đáng kể nào trong các cuộc xung đột hoặc sự ổn định trở lại của chính trường các nước lớn cũng đều có thể làm giảm nhu cầu đối với các tài sản “trú ẩn”. Các nhà đầu tư đã mua vàng vì lo ngại xung đột địa chính trị có thể sẽ chốt lời, tạo áp lực bán ra trong ngắn hạn, dẫn đến sự điều chỉnh giá vàng.

Theo Business Insider, CNN Business, Market Place, SCMP, Investing