Rút ngắn thời gian thanh toán, khơi thông dòng vốn ngân sách

Bám sát chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và yêu cầu thực tiễn, Kho bạc Nhà nước (KBNN) đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý ngân sách theo hướng phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời đơn giản hóa thủ tục, hiện đại hóa quy trình thanh toán, chi trả ngân sách nhà nước (NSNN).

Đối với vốn đầu tư công, KBNN đã phối hợp với Vụ Phát triển hạ tầng tham mưu Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ ban hành Nghị định số 254/2025/NĐ-CP ngày 26/9/2025 quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Nghị định 254/2025/NĐ-CP đã phân quyền mạnh mẽ, nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý dự án trong quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán vốn đầu tư công; đồng thời giảm bớt hồ sơ thanh toán, thúc đẩy số hóa quy trình giải ngân.

Theo quy định mới, chủ đầu tư được chủ động lập đề nghị thanh toán, quản lý tạm ứng và thu hồi vốn theo hợp đồng, dự toán; đồng thời chịu trách nhiệm về tính pháp lý, chính xác của hồ sơ gửi KBNN. KBNN thực hiện thanh toán trên cơ sở hồ sơ đầy đủ, đúng quy định.

Nghị định cũng đơn giản hóa nhiều thành phần hồ sơ thanh toán. Một số hợp đồng, dự toán, phương án đền bù giải phóng mặt bằng được thay thế bằng bảng tổng hợp thông tin; một số chỉ tiêu chi tiết về khối lượng, đơn giá được lược bỏ. Nhiều hồ sơ pháp lý như quyết định hoặc văn bản phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, bảo đảm thực hiện hợp đồng, thỏa thuận liên doanh, liên danh, kế hoạch giải phóng mặt bằng hoặc biên bản bàn giao mặt bằng… cũng được cắt giảm.

Thời gian thanh toán vốn đầu tư công được rút ngắn còn chậm nhất 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ; riêng các khoản tạm ứng được thực hiện trong 1 ngày làm việc.

Việc phân quyền gắn với trách nhiệm của chủ đầu tư, cùng với đơn giản hóa thủ tục và rút ngắn thời gian thanh toán, đang tạo thêm điều kiện để dòng vốn đầu tư công được đưa vào các dự án nhanh hơn.

Đối với chi thường xuyên, KBNN đã báo cáo, tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 347/2025/NĐ-CP ngày 29/12/2025 quy định về thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực KBNN. Nghị định này góp phần đồng bộ quy định về thủ tục hành chính với Luật Ngân sách nhà nước và yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số.

Đáng chú ý, thủ tục thanh toán, chi trả các khoản chi thường xuyên NSNN đã cắt giảm 21/25 thành phần hồ sơ, tương đương 84%.

Theo quy định mới, đơn vị sử dụng ngân sách gửi đến KBNN các hồ sơ theo quy định, gồm văn bản phê duyệt dự toán của cấp có thẩm quyền; chứng từ chuyển tiền; giấy đề nghị thanh toán tạm ứng; danh sách thanh toán cho đối tượng thụ hưởng và danh sách thanh toán cho lưu học sinh theo từng trường hợp phát sinh.

Nhiều hồ sơ trước đây phải gửi kèm như hợp đồng; biên bản nghiệm thu, thanh lý hợp đồng; văn bản giao việc hoặc hợp đồng giao khoán nội bộ đối với trường hợp tự thực hiện; văn bản phê duyệt chỉ tiêu biên chế đối với đơn vị sự nghiệp công lập; quy chế chi tiêu nội bộ… được loại bỏ.

KBNN thực hiện thanh toán theo đề nghị của đơn vị khi khoản chi nằm trong dự toán được cấp có thẩm quyền giao và đủ điều kiện thanh toán. Đơn vị sử dụng ngân sách chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chính xác của hồ sơ và việc quản lý, sử dụng kinh phí theo quy định.

Thời gian thanh toán chi thường xuyên cũng được rút từ 2 ngày xuống còn 1 ngày làm việc kể từ khi KBNN nhận được hồ sơ hợp lệ và khoản chi đủ điều kiện thanh toán.

Việc đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý giúp các đơn vị sử dụng ngân sách thuận lợi hơn khi giao dịch, đồng thời nâng cao tính chủ động, tự chịu trách nhiệm trong quản lý và sử dụng kinh phí ngân sách.

Song song với cải cách thủ tục, KBNN đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh toán, chi trả NSNN. KBNN đã triển khai dịch vụ công trực tuyến trên Cổng thông tin điện tử từ tháng 2/2018, từ tiếp nhận, lưu trữ hồ sơ điện tử đến trả kết quả điện tử.

Đến nay, KBNN duy trì cung cấp 100% thủ tục hành chính qua dịch vụ công trực tuyến toàn trình và tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. 100% đơn vị sử dụng ngân sách tham gia dịch vụ công trực tuyến; tỷ lệ lượng giao dịch chi NSNN thực hiện qua phương thức này duy trì trên 99,25%, không bao gồm khối an ninh, quốc phòng.

Trung bình mỗi ngày có 75.000-100.000 hồ sơ, chứng từ của đơn vị gửi qua dịch vụ công trực tuyến của KBNN. Vào ngày cao điểm trong tháng, số lượng hồ sơ, chứng từ chi NSNN có thể lên tới 170.000-200.000.

KBNN cũng đã liên thông, chia sẻ dữ liệu thanh toán, chi trả ngân sách giữa các cơ quan quản lý nhà nước; kết nối hệ thống thông tin với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính để sử dụng các danh mục dùng chung như mã dự án đầu tư, mã quan hệ ngân sách, bảo đảm thống nhất dữ liệu trong quá trình quản lý.

Thời gian tới, KBNN tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng đơn giản hóa hơn nữa thủ tục hành chính, tham mưu Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền tiếp tục cải cách hồ sơ thanh toán các khoản chi NSNN. KBNN đặt mục tiêu hướng tới 100% hồ sơ thanh toán qua dịch vụ công trực tuyến, không còn đơn vị sử dụng ngân sách đến giao dịch trực tiếp tại KBNN, trừ những trường hợp pháp luật quy định.

KBNN cũng tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống Thông tin ngân sách và kế toán nhà nước số (VDBAS), hướng tới quản lý dữ liệu thanh toán tập trung, trực tuyến, kết nối và sử dụng dữ liệu dùng chung của ngành Tài chính.

Cùng với cải cách và chuyển đổi số, KBNN tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ; tăng cường kiểm tra nội bộ, kiểm tra chuyên ngành và hoàn thiện hệ thống giám sát từ xa để kịp thời phát hiện các giao dịch thanh toán chưa bảo đảm thời gian giải quyết theo quy định.

Từ hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục đến số hóa quy trình, KBNN đang từng bước rút ngắn thời gian thanh toán, tạo thuận lợi cho đơn vị sử dụng ngân sách, chủ đầu tư và góp phần đưa nguồn vốn NSNN được sử dụng nhanh hơn, hiệu quả hơn.