'Cần siết chặt chuỗi pháp lý thị trường carbon'

Thị trường carbon là một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách khi cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường vào chiều 28/9.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó trưởng đoàn chuyên trách đoàn đại biểu TP. Huế cho rằng, cần siết chặt chuỗi pháp lý thị trường carbon. Theo bà, thay vì áp đặt tần suất kiểm kê khí nhà kính hàng năm cào bằng, luật nên xác lập nguyên tắc phân tầng tần suất kiểm kê dựa trên quy mô phát thải, mức độ rủi ro và đối tượng thực hiện nghĩa vụ hạn ngạch.

Đối với việc chuyển giao quốc tế kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon, đại biểu Nguyễn Thị Sửu kiến nghị, Điều 139a cần bổ sung nguyên tắc, bắt buộc phải có sự cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, căn cứ vào mục tiêu đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), kết quả kiểm kê và tính toàn vẹn môi trường để tránh việc tính trùng.

Một trong những điểm nổi bật của dự thảo luật sửa đổi lần này là việc hoàn thiện đồng bộ khung pháp lý cho quản lý phát thải khí nhà kính và thị trường carbon.

Theo dự thảo luật, Điều 91 được sửa đổi theo hướng quy định rõ trách nhiệm kiểm kê khí nhà kính ở cấp quốc gia, ngành, địa phương và cơ sở; xây dựng hệ thống báo cáo phát thải khí nhà kính quốc gia trực tuyến; phân bổ hạn ngạch phát thải; tổ chức vận hành thị trường carbon; cũng như trách nhiệm của các bộ, ngành và doanh nghiệp trong quản lý dữ liệu phát thải.

Dự thảo quy định các cơ sở được phân bổ hạn ngạch chỉ được phát thải trong hạn ngạch đã được phân bổ; được vay mượn, nộp trả, chuyển giao hạn ngạch và sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ khi có nhu cầu.

Điều 139 được sửa đổi toàn diện theo hướng thiết lập rõ cấu trúc thị trường carbon trong nước. Giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon sẽ được thực hiện trên sàn giao dịch carbon trong nước; toàn bộ giao dịch phải được ghi nhận trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.

Dự thảo còn quy định cụ thể nguyên tắc hoạt động của thị trường carbon phải bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng và hiệu quả; đồng thời bổ sung quy định về các tổ chức hỗ trợ giao dịch như tổ chức tài chính, trung gian giao dịch.

Đáng chú ý, Điều 139a có quy định riêng về trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Đây là bước tiến rất quan trọng để Việt Nam thực hiện Điều 6 của Thỏa thuận Paris và tham gia sâu hơn vào thị trường carbon toàn cầu.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, cơ quan soạn thảo cần đánh giá kỹ tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất và liên thông giữa các văn bản quy phạm pháp luật để tránh chồng chéo, xung đột.

Đồng thời, cần tập trung rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến huy động nguồn lực từ người dân và doanh nghiệp tham gia bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, cần quy định cụ thể về tỷ lệ chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp môi trường; hoàn thiện cơ chế khuyến khích đầu tư, sản xuất kinh doanh xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon.

"Dự thảo luật cũng cần bổ sung cơ chế thực nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ, quy trình, mô hình đổi mới sáng tạo, đồng thời phát huy vai trò giám sát của cộng đồng dân cư trong công tác bảo vệ môi trường", Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.