Chuyên gia OCBS: Nâng hạng chỉ là tấm vé vào sân chơi lớn hơn

Việc Việt Nam chính thức được FTSE Russell đưa vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026 được xem là một trong những dấu mốc quan trọng của thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, trao đổi trong Talk show Phố Tài chính, ông Nguyễn Đức Quân Tùng, Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán OCBS nhận định đây chỉ là bước khởi đầu, không phải đích đến cuối cùng.

Ông Tùng cho rằng việc được nâng hạng sẽ tạo hiệu ứng tích cực đối với tâm lý nhà đầu tư và giúp thị trường thu hút sự quan tâm nhiều hơn từ dòng vốn quốc tế. Dù vậy, các quỹ đầu tư nước ngoài không chỉ nhìn vào việc thị trường được xếp hạng cao hơn mà còn đánh giá chất lượng doanh nghiệp niêm yết, khả năng tiếp cận thị trường, thanh khoản, giới hạn sở hữu nước ngoài, mức độ minh bạch thông tin cũng như sự ổn định của kinh tế vĩ mô và tỷ giá.

"Việc nâng hạng là tấm vé vào sân chơi lớn hơn, không phải là đích đến cuối cùng", ông nhấn mạnh.

Đánh giá về triển vọng sau nâng hạng, ông Tùng cho rằng tác động tích cực trong ngắn hạn chủ yếu đến từ yếu tố tâm lý, trong khi dòng vốn quốc tế vẫn sẽ phụ thuộc vào lãi suất, tỷ giá, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và định giá thị trường.

Quan trọng hơn là giai đoạn sau khi được nâng hạng, khi Việt Nam cần chứng minh thị trường thực sự vận hành theo các tiêu chuẩn cao hơn thông qua việc tiếp tục cải cách hạ tầng, thúc đẩy IPO các doanh nghiệp chất lượng, phát triển thị trường vốn minh bạch và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo chuyên gia OCBS, để tận dụng cơ hội sau nâng hạng, thị trường cần triển khai đồng thời ba nhóm giải pháp.

Một là tiếp tục nâng cấp hạ tầng và cơ chế vận hành thị trường, đặc biệt ở các khâu giao dịch, thanh toán, xử lý giao dịch lỗi, mô hình global broker và giảm các rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Hai là nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường thông qua việc thúc đẩy các doanh nghiệp quy mô lớn IPO, niêm yết với tiêu chuẩn quản trị và minh bạch cao hơn.

Ba là phát triển chiều sâu của thị trường vốn bằng cách mở rộng hệ sinh thái sản phẩm như ETF, quỹ mở, phái sinh, trái phiếu doanh nghiệp minh bạch, đồng thời từng bước phát triển các thị trường mới như tín chỉ carbon hay tài sản mã hóa trong khuôn khổ pháp lý chặt chẽ.

Khi đó thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ không chỉ là một thị trường giao dịch ngắn hạn mà từng bước trở thành một thị trường vốn đúng nghĩa, nơi nhà đầu tư có nhiều công cụ để phân bổ vốn, phòng ngừa rủi ro và đầu tư dài hạn.

Ông Tùng cũng cho rằng khi thị trường phát triển lên một nấc thang mới, vai trò của công ty chứng khoán cũng phải thay đổi.

Theo đó, các công ty chứng khoán không thể chỉ cung cấp dịch vụ giao dịch hay cho vay ký quỹ mà cần tiến gần hơn tới mô hình ngân hàng đầu tư và định chế tài chính toàn diện. Ở phía doanh nghiệp, nhu cầu về IPO, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, M&A, tái cấu trúc vốn và tư vấn chiến lược sẽ ngày càng lớn. Trong khi đó, nhà đầu tư cũng cần nhiều hơn một nền tảng giao dịch, bao gồm hệ thống dữ liệu, nghiên cứu, tư vấn phân bổ tài sản và các công cụ quản trị rủi ro.

Ông cho biết kinh nghiệm từ các thị trường phát triển cho thấy quá trình trưởng thành của thị trường vốn thường đi kèm ba xu hướng.

Thứ nhất, hệ sinh thái sản phẩm ngày càng đa dạng với ETF, quỹ hưu trí, phái sinh, sản phẩm xanh, tín chỉ carbon và các công cụ phòng hộ rủi ro.

Thứ hai, mô hình kinh doanh của các trung gian tài chính dịch chuyển từ doanh thu giao dịch ngắn hạn sang các mảng có giá trị gia tăng cao như tư vấn tài chính, bảo lãnh phát hành, M&A và quản lý tài sản.

Thứ ba, tiêu chuẩn đối với doanh nghiệp phát hành ngày càng cao về quản trị, minh bạch thông tin, quan hệ nhà đầu tư, thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float).

Việc nâng hạng đồng nghĩa với việc tiêu chuẩn của thị trường cũng được nâng lên, tạo áp lực tích cực để doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức trung gian cùng chuyên nghiệp hóa.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, ông Tùng cho rằng đây vẫn là lực lượng quan trọng của thị trường. Tuy nhiên, khi thị trường ngày càng trưởng thành và phân hóa, cách thức đầu tư cũng cần thay đổi. Nhà đầu tư nên chuyển từ tư duy lướt sóng sang tư duy phân bổ tài sản; từ đầu tư theo tin đồn sang đầu tư dựa trên dữ liệu và nghiên cứu; đồng thời thay việc sử dụng đòn bẩy theo cảm tính bằng quản trị rủi ro theo mục tiêu tài chính.