CPI áp sát mục tiêu 4,5%, dư địa cuối năm còn bao nhiêu?

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tháng 8/2026, CPI tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 4,89% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 8 tháng, CPI tăng 4,45%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%.

Mức tăng 4,45% đang tiến sát mục tiêu kiểm soát CPI bình quân khoảng 4,5% của năm 2026. Trong bối cảnh Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô trở thành điều kiện quan trọng để nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng cao.

Đáng chú ý, CPI tháng 8 đã tăng trở lại sau hai tháng giảm liên tiếp. Động lực chính đến từ nhóm giao thông, với mức tăng 4,09% so với tháng trước, đóng góp 0,41 điểm phần trăm vào CPI chung. Giá dầu diesel tăng 22,15%, còn giá xăng tăng 9,53%.

Theo Cục Thống kê, mức tăng CPI tháng 8 chủ yếu gắn với việc điều chỉnh giá nhiên liệu trong nước theo diễn biến giá nhiên liệu thế giới. Điều này cho thấy năng lượng vẫn là biến số có khả năng tạo tác động nhanh và mạnh lên mặt bằng giá.

Ở chiều tích cực, áp lực lạm phát chưa hoàn toàn lan rộng. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tháng 8 giảm nhẹ 0,03%, trong khi lạm phát cơ bản 8 tháng thấp hơn CPI chung 0,21 điểm phần trăm.

Bên cạnh nhiên liệu, diễn biến giá các dịch vụ thiết yếu cũng có thể tạo thêm sức ép. Tháng 8, nhóm giáo dục tăng 0,47%, trong đó dịch vụ giáo dục tăng 0,57% do một số địa phương điều chỉnh học phí cho năm học 2026-2027.

Trong 8 tháng, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,71%, là một trong những nhóm tạo áp lực đáng kể lên CPI.

Những con số này cho thấy bài toán kiểm soát lạm phát cuối năm sẽ không chỉ phụ thuộc vào diễn biến giá dầu thế giới, mà còn nằm ở cách thức và thời điểm điều chỉnh các mặt hàng, dịch vụ có tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt.

Tại Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam lần thứ hai năm 2026, tổ chức đầu tháng 7, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV và thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia, dự báo CPI bình quân năm 2026 có thể dao động 4,3-4,6%. Ông cho rằng nhóm hàng hóa thiết yếu và các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý tiếp tục là những yếu tố có ảnh hưởng lớn tới mặt bằng giá.

TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính trong trao đổi với báo chó mới đây nhận định lạm phát cả năm có thể ở khoảng 4,5-5%, trong đó ổn định tỷ giá, điều hành linh hoạt giá các mặt hàng Nhà nước quản lý và hạn chế tác động lan tỏa từ biến động năng lượng là những giải pháp quan trọng.

Như vậy, mức CPI bình quân 4,45% sau 8 tháng chưa đồng nghĩa mục tiêu 4,5% đã không thể đạt, nhưng rõ ràng “vùng đệm” đã rất mỏng. Kịch bản tích cực vẫn có thể xảy ra nếu giá năng lượng hạ nhiệt và các yếu tố giá do Nhà nước quản lý được điều hành phù hợp. Ngược lại, một cú tăng mạnh của giá nhiên liệu, tỷ giá hoặc giá dịch vụ công có thể nhanh chóng làm thay đổi bức tranh lạm phát.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nền kinh tế theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, điều hành giá những tháng cuối năm vì thế cần được đặt trong bài toán tổng thể: vừa hạn chế cú sốc chi phí, bảo vệ sức mua và ổn định kỳ vọng lạm phát, vừa duy trì dư địa cho chính sách tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng. Với CPI đã ở sát ngưỡng 4,5%, những tháng cuối năm sẽ là giai đoạn quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu kiểm soát lạm phát của năm 2026.