Cuộc chuyển giao giữa các thế hệ và cơ hội cho ngành quản lý tài sản Việt Nam

Theo ước tính của UBS, khoảng 83.500 tỷ USD tài sản sẽ được chuyển giao cho các thế hệ kế cận trên toàn cầu trong hai thập kỷ tới. Riêng tại Mỹ, Cerulli Associates dự báo quy mô tài sản chuyển giao có thể lên tới gần 124.000 tỷ USD vào năm 2048.

Không chỉ gây chú ý bởi quy mô, cuộc chuyển giao này còn đánh dấu sự thay đổi trong tư duy quản lý tài sản của những người thừa kế. Báo cáo Thịnh vượng Thế giới 2025 của Capgemini cho thấy 81% người thừa kế dự định thay đổi đơn vị quản lý tài sản trong vòng một đến hai năm sau khi nhận thừa kế.

Trao đổi tại chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk), ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, CTCP Chứng khoán An Bình (ABS), nhận định đây có thể coi là cuộc chuyển giao tài sản lớn nhất trong lịch sử hiện đại.

Theo ông Minh, thế hệ tiếp nhận tài sản ngày nay được đào tạo bài bản, tiếp cận công nghệ từ sớm và có những quan điểm khác biệt so với thế hệ đi trước. Nếu trước đây, hiệu quả sinh lời và khả năng bảo toàn vốn thường là những yếu tố được đặt lên hàng đầu, thì thế hệ trẻ ngày càng quan tâm đến các danh mục đầu tư bền vững và tạo ra tác động xã hội.

Một trong những thay đổi đáng chú ý trong tư duy của thế hệ nhà đầu tư trẻ là sự quan tâm ngày càng lớn đối với đầu tư bền vững. Khảo sát Sustainable Signals 2025 của Morgan Stanley với hơn 1.700 nhà đầu tư cho thấy 88% người được hỏi quan tâm đến đầu tư bền vững. Tỷ lệ này ở nhóm Gen Z và Millennials lần lượt lên tới 99% và 97%.

Đặc biệt, cũng theo khảo sát của Morgan Stanley, hơn 80% nhà đầu tư coi quá trình chuyển dịch năng lượng là cơ hội sinh lời, trong khi 59% dự định tăng tỷ trọng đầu tư bền vững trong năm tiếp theo.

Tại Việt Nam, xu hướng này được hỗ trợ bởi các định hướng chính sách, trong đó có cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Theo số liệu được ông Minh dẫn lại, tín dụng xanh tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm trong giai đoạn 2017–2025, song mới chiếm khoảng 4,6% tổng dư nợ tín dụng.

Dù vậy, ông Minh lưu ý đầu tư bền vững cần song hành với hiệu quả tài chính. Nhà đầu tư phải thận trọng trước hiện tượng "tẩy xanh" (greenwashing), khi doanh nghiệp sử dụng các cam kết hoặc nhãn ESG để tạo dựng hình ảnh nhưng chưa có những thay đổi thực chất trong hoạt động kinh doanh.

Cũng trong xu thế toàn cầu, tại Việt Nam, quá trình chuyển giao tài sản giữa các thế hệ đang ở giai đoạn khởi động và có những tín hiệu rõ nét. Điều này thể hiện qua quy mô nhà đầu tư tăng mạnh, tầng lớp giàu có tăng nhanh, hay thị trường vừa bước sang giai đoạn mới khi chính thức được FTSE Russell nâng hạng…

Dù vậy, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng quy mô tổng tài sản quản lý qua quỹ đầu tư tại Việt Nam vẫn khiêm tốn khi đạt khoảng 846.000 tỷ đồng, tương đương 6% GDP, trong khi Thái Lan trên 31%, Malaysia trên 56%, Hàn Quốc khoảng 84%. Phần lớn nhà đầu tư vẫn nghiêng về giao dịch ngắn hạn, sản phẩm ESG còn hạn chế.

“Tuy nhiên, tôi nhìn nhận đây chính là cơ hội cho các công ty chứng khoán và nhà tư vấn chuẩn bị từ hôm nay để nắm giữ thế hệ khách hàng tương lai”, ông Minh cho biết.

Từ đó, vị chuyên gia này cho rằng ngành quản lý tài sản cần tập trung ở 5 yếu tố. Trước hết, thước đo tư vấn cần chuyển từ doanh số giao dịch, phí môi giới sang sự tăng trưởng bền vững của tài sản nhà đầu tư và mức độ hoàn thành mục tiêu tài chính của họ. Điều này đòi hỏi thay đổi cả cơ chế thu nhập lẫn văn hóa doanh nghiệp.

Hai là đa dạng hóa sản phẩm. Số quỹ mở đã tăng từ 34 lên 82 quỹ kể từ năm 2020, nhưng tổng tài sản quản lý qua quỹ mới khoảng 6% GDP, thấp xa so với khu vực. Thị trường cần thêm quỹ mở, ETF, quỹ hưu trí tự nguyện, trái phiếu xanh, cùng các công cụ giúp nhà đầu tư chủ động quản trị dòng tiền và chi phí vốn.

Ba là công nghệ và dữ liệu. Với hơn 14 triệu tài khoản, chỉ có ứng dụng AI và dữ liệu lớn mới giúp cá nhân hóa dịch vụ ở quy mô rộng với chi phí hợp lý.

Bốn là năng lực tư vấn, đội ngũ chuyên viên cần chuyển từ khuyến nghị mã cổ phiếu sang hoạch định tài chính toàn diện, hiểu về kế hoạch thừa kế, ESG và kỹ năng lắng nghe khách hàng.

Năm là minh bạch và giáo dục, niềm tin là tài sản lớn nhất của ngành, phí phải rõ ràng, rủi ro phải được nói thẳng. Cùng với đó là nâng cao nhận thức đầu tư dài hạn, để người dân hiểu quản lý tài sản là kỷ luật nhiều năm, không phải cuộc chơi lướt sóng.