Nhiệt điện hưởng lợi từ El Nino, nhiều doanh nghiệp kinh doanh khởi sắc

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Nino có xác suất 96% duy trì cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Sau đó, hiện tượng này có xu hướng suy yếu nhưng nhiều khả năng vẫn ở mức trung bình đến mạnh và kéo dài đến nửa đầu mùa hè năm 2027.

Đáng chú ý, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về dự báo tác động El Nino 2026 - 2027 đưa ra kịch bản "rủi ro rất cao", với lượng mưa tại Việt Nam có thể thiếu hụt phổ biến 20 - 40%, cục bộ trên 50% tại Nam Trung Bộ.

Cùng với đó, dòng chảy trên nhiều lưu vực có thể giảm 20 - 40%, khiến nhiều hồ chứa có nguy cơ không tích đủ nước. Mùa mưa năm 2027 có thể đến muộn, kéo dài tình trạng hạn hán và thiếu nước đến giữa năm.

Với ngành điện, diễn biến này có thể làm thay đổi tương quan huy động giữa các nguồn phát. Khi thủy điện suy giảm khả năng cung ứng do thiếu nước, nhiệt điện than và khí sẽ có thêm cơ hội tham gia hệ thống, bù đắp phần sản lượng thiếu hụt và bảo đảm an ninh năng lượng.

Thực tế, xu hướng gia tăng vai trò của nhiệt điện đã thể hiện trong cơ cấu nguồn điện. Theo số liệu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống trong 10 tháng năm 2026 đạt 297,4 tỷ kWh, tăng 9,8% so với cùng kỳ. Trong đó, nhiệt điện than đóng góp 147,78 tỷ kWh, chiếm 49,7%; thủy điện đạt 73,39 tỷ kWh, tương đương 24,7%; tua bin khí đạt 23,28 tỷ kWh, chiếm 7,8%...

Sự dịch chuyển này cũng được ghi nhận trong báo cáo tháng 9 của CTCP Chứng khoán MB (MBS). Theo đó, sản lượng điện than huy động trong quý III tăng khoảng 13% so với cùng kỳ, dù mức nền năm trước đã ở mức cao. Các nhà máy được huy động tối đa để bù đắp cho thiếu hụt nguồn thủy điện.

Điện khí tăng khoảng 37% với đóng góp đáng kể từ các nhà máy Nhơn Trạch 3 và 4 mới đi vào hoạt động. MBS dự báo, nhiều nhà máy của POW, NT2 vẫn được giao mức Qc cao, đảm bảo thuận lợi cho triển vọng lợi nhuận các nhà máy, bất chấp tình hình giá khí tăng mạnh do xung đột địa chính trị thế giới.

Bức tranh kinh doanh 9 tháng năm 2026 cho thấy nhiều doanh nghiệp nhiệt điện ghi nhận tăng trưởng đáng kể. Đặc biệt, Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam - CTCP (PV Power, Mã: POW) là một trong những doanh nghiệp đáng chú ý nhờ quy mô công suất lớn, danh mục nhà máy đa dạng, gồm cả nhiệt điện than và khí.

Trong quý III, POW ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất hơn 16.772 tỷ đồng, tăng hơn 2,1 lần. Sau khi trừ các khoản chi phí, lợi nhuận sau thuế hơn 2.073 tỷ đồng, tăng mạnh so mức hơn 948,3 tỷ đồng của cùng kỳ.

Lũy kế 9 tháng, PV Power ghi nhận doanh thu thuần hơn 49.405 tỷ đồng, tăng khoảng 94,5%; lợi nhuận sau thuế hơn 6.898 tỷ đồng, tăng hơn 3,1 lần và vượt xa chỉ tiêu lợi nhuận của cả năm.

Động lực hoạt động của doanh nghiệp thể hiện qua sản lượng điện. Trong 9 tháng, tổng sản lượng điện của PV Power đạt 19.329 triệu kWh, tương đương 121% kế hoạch và bằng 144% so với cùng kỳ năm 2025.

Nổi bật là Nhà máy điện Vũng Áng 1 đóng góp 5.739 triệu kWh; cụm Cà Mau 1 và 2 đạt 4.256 triệu kWh; Nhơn Trạch 2 đạt 3.302 triệu kWh; cụm Nhơn Trạch 3 và 4 đạt 3.884 triệu kWh.

Ở nhóm điện khí, CTCP Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 (Mã: NT2) cũng ghi nhận bức tranh kinh doanh tích cực khi doanh thu và lợi nhuận sau thuế trong quý III lần lượt đạt hơn 2.807 tỷ đồng và 418,6 tỷ đồng, tương ứng tăng 45,5% và 95,4%.

Theo giải trình của doanh nghiệp, lợi nhuận gộp từ sản xuất điện trong quý III tăng 285,2 tỷ đồng, tương ứng 139,4%. Doanh thu sản xuất điện tăng 878,9 tỷ đồng, trong khi giá vốn hàng bán tăng 593,7 tỷ đồng. Nhờ doanh thu tăng nhanh hơn giá vốn, lợi nhuận gộp được cải thiện đáng kể. Bên cạnh đó, lợi nhuận từ hoạt động tài chính tăng 32,6 tỷ đồng so với cùng kỳ.

Lũy kế 9 tháng, NT2 ghi nhận doanh thu thuần hơn 7.803 tỷ đồng, tăng 43,5%; lợi nhuận sau thuế hơn 906,3 tỷ đồng, tăng gần 57% và vượt xa kế hoạch năm dù mới qua 3 quý.

Ở nhóm nhiệt điện than, Tổng công ty Phát điện 3 - CTCP (EVNGENCO3, Mã: PGV) gây ấn tượng với tổng sản lượng điện 9 tháng đầu năm đạt 22,105 tỷ kWh, tăng 11,5% so với cùng kỳ và hoàn thành 72,09% kế hoạch năm là 30,662 tỷ kWh.

Theo báo cáo tài chính quý III/2026 vừa công bố, doanh thu thuần quý vừa qua đạt 11.963 tỷ đồng, tăng 43,3% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần đạt 37.289 tỷ đồng, tăng 20,7%; lãi sau thuế đạt 3.394 tỷ đồng, tăng gấp 2,96 lần so với cùng kỳ năm trước.

Tương tự, CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh (Mã: QTP) ghi nhận doanh thu thuần quý III/2026 đạt hơn 2.814 tỷ đồng, tăng 36,8%; lợi nhuận sau thuế hơn 75,6 tỷ đồng, tăng 129,3%.

Kết quả này chủ yếu đến từ sản lượng điện thương phẩm tăng, kéo doanh thu bán điện đi lên, trong khi giá vốn tăng chậm hơn. Doanh thu tài chính cũng tăng nhờ lãi tiền gửi, còn chi phí tài chính giảm do doanh nghiệp không phát sinh chi phí đi vay trong quý.

Tính chung 9 tháng, QTP đạt hơn 9.173 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 17%; lợi nhuận sau thuế hơn 599,5 tỷ đồng, tăng 51,3% so với cùng kỳ và vượt xa mục tiêu lợi nhuận đặt ra cho cả năm 2026.

Tại CTCP Nhiệt điện Hải Phòng (Mã: HND), doanh thu thuần quý III đạt hơn 2.781 tỷ đồng, tăng 36,3%; lợi nhuận sau thuế gần 35,5 tỷ đồng, cải thiện so với khoản lỗ hơn 15 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Doanh nghiệp cho biết, doanh thu sản xuất điện trong quý III tăng hơn 741 tỷ đồng, chủ yếu nhờ sản lượng điện thương phẩm tăng 267,7 triệu kWh và giá hợp đồng thanh toán điện (Pc) tăng. Lãi tiền gửi và thu nhập khác cũng đóng góp vào kết quả kinh doanh.

Sau 9 tháng, doanh thu thuần của HND đạt hơn 8.862 tỷ đồng, tăng 15,5%; lợi nhuận sau thuế hơn 543,7 tỷ đồng, tăng 38,4% và vượt kế hoạch của năm.

Một trường hợp khác là CTCP Nhiệt điện Phả Lại (Mã: PPC) với bức tranh kinh doanh nổi bật khi doanh thu thuần quý III đạt hơn 1.882 tỷ đồng, tăng 25,7%; lợi nhuận sau thuế hơn 4,1 tỷ đồng, cải thiện so với khoản lỗ hơn 14,2 tỷ đồng cùng kỳ.

Trong 9 tháng năm 2026, doanh thu thuần đạt hơn 6.538 tỷ đồng, tăng 31,4%; lợi nhuận sau thuế đạt hơn 170,1 tỷ đồng, gấp gần 3,9 lần cùng kỳ. Doanh nghiệp đã thực hiện khoảng 81% kế hoạch doanh thu và gần 46% mục tiêu lợi nhuận trước thuế năm.

Trái ngược với bức tranh kinh doanh khởi sắc, diễn biến cổ phiếu của các doanh nghiệp nhiệt điện trên thị trường chứng khoán lại tương đối trầm lắng, thậm chí nhiều mã ghi nhận mức giảm hai chữ số trong những tháng gần đây.

Theo dữ liệu từ TradingView, xét trong khoảng thời gian 6 tháng, cả 6 cổ phiếu POW, PGV, NT2, QTP, HND và PPC đều giảm giá. Trong đó, HND ghi nhận mức giảm mạnh nhất với 20,75%, tiếp đến là QTP giảm 14,63%, PPC giảm 12,31% và POW giảm 11,47%. Hai mã NT2 và PGV lần lượt mất 9,39% và 8,04% thị giá.

Ở khung thời gian 3 tháng, diễn biến có phần phân hóa hơn. NT2 là cổ phiếu duy nhất tăng giá, với mức tăng 4,72%, trong khi PPC giảm nhẹ 1,59%. Các mã còn lại tiếp tục chịu áp lực điều chỉnh, đáng chú ý HND giảm 11,58%, POW giảm 9,85%, QTP giảm 7,08% và PGV giảm 4,86%.

Diễn biến trái chiều giữa kết quả kinh doanh và thị giá cho thấy thông tin tăng trưởng lợi nhuận trong ngắn hạn chưa đủ để tạo động lực tăng giá đồng đều cho nhóm cổ phiếu nhiệt điện. Bên cạnh kết quả kinh doanh đã công bố, thị trường còn phản ánh kỳ vọng về khả năng duy trì lợi nhuận, triển vọng huy động điện, biến động chi phí nhiên liệu và mức định giá của từng doanh nghiệp.

Báo cáo của công ty chứng khoán dù đưa ra kịch bản tích cực với nhóm nhiệt điện, song mức độ tác động tới từng doanh nghiệp lại có sự phân hóa.

MBS nhìn nhận nhóm POW, NT2 và QTP dẫn dắt tăng trưởng lợi nhuận ngành điện trong năm 2026, với mức tăng trưởng lợi nhuận khoảng 10% đối với các doanh nghiệp trong danh mục theo dõi. Trong đó, POW có triển vọng tích cực nhất nhờ sản lượng hợp đồng tại Nhơn Trạch 3 và 4 cao hơn dự kiến, chi phí khấu hao thấp và giá bán điện bình quân tăng.

Ở góc nhìn của Vietcap, đơn vị này cho rằng NT2 đối mặt rủi ro suy giảm lợi nhuận do chênh lệch giá bán điện thấp hơn kỳ vọng và chi phí nhân công tăng; QTP có thể chịu ảnh hưởng từ việc dừng nhà máy trong quý IV để nâng cấp hệ thống xử lý khí thải; còn PPC đối mặt nguy cơ lợi nhuận thấp hơn dự báo do kế hoạch kinh doanh thận trọng và kết quả quý I chưa đạt kỳ vọng.