Đón cú hích hút vốn đầu tư tư nhân vào hạ tầng đường sắt

“Chúng tôi vừa nhận được văn bản của Bộ Xây dựng về việc nghiên cứu tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo và sẽ sớm huy động các đơn vị tư vấn để triển khai các bước tiếp theo” - ông Dương Viết Roãn - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thủy cho biết.

Vào cuối tuần trước, Bộ Xây dựng đã có Công văn số 14826/BXD-KHTC gửi UBND tỉnh Quảng Trị, phản hồi đề xuất của địa phương về việc hỗ trợ nghiên cứu tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo.

Theo nội dung Công văn, Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo dài khoảng 114 km, khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, có lộ trình đầu tư sau năm 2030.

Trong lĩnh vực đường sắt nói chung và tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo nói riêng, Bộ Xây dựng là cơ quan có thẩm quyền tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết tuyến; còn UBND tỉnh Quảng Trị chủ trì lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) liên quan.

Cũng tại Công văn số 14826/BXD-KHTC, Bộ Xây dựng hoan nghênh đề xuất tự nguyện hỗ trợ kinh phí của Công ty cổ phần Liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thủy để phục vụ công tác lập quy hoạch tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo, phù hợp với chính sách khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia hỗ trợ nguồn lực cho hoạt động quy hoạch.

“Đề nghị UBND tỉnh Quảng Trị chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp với Công ty cổ phần Liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thủy lập hồ sơ đề xuất hỗ trợ lập quy hoạch, trong đó cần bổ sung đầy đủ thông tin về tình hình triển khai quy hoạch mạng lưới đường sắt phía Lào, đặc biệt tại khu vực biên giới Lao Bảo, gửi Bộ Xây dựng xem xét, quyết định làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo” - Công văn nêu rõ.

Được biết, hiện chưa có nhiều thông tin cụ thể về tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo, dù tuyến này đã được đưa vào Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia từ nhiều năm nay.

Chính vì vậy, nếu được triển khai nghiên cứu, Công ty cổ phần Liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thủy sẽ phải làm rõ một loạt vấn đề quan trọng, như lựa chọn hướng tuyến tối ưu về kinh tế - kỹ thuật; khổ đường sắt, công nghệ; sơ bộ tổng mức đầu tư; khả năng tạo nguồn hàng; phương án hoàn vốn cũng như phương án liên kết, kết nối với mạng lưới đường sắt phía Lào, trong đó có tuyến Savannakhet (Lào) - Khon Kaen (Thái Lan).

Kết quả nghiên cứu này chính là cơ sở để doanh nghiệp tiến thêm một bước trong việc kêu gọi các nguồn vốn trong và ngoài nước cho tuyến đường sắt kết nối với cảng biển Mỹ Thủy - cảng có khả năng tiếp nhận tàu đến 100.000 DWT, với luồng tàu sâu 17 m.

“Đây được xem là một trong những lợi thế quan trọng để Mỹ Thủy đảm nhận vai trò cửa ngõ ra biển của Hành lang kinh tế Đông - Tây” - đại diện Cục Đường sắt Việt Nam đánh giá.

Khác với lĩnh vực hạ tầng hàng không, cảng biển và đường bộ - nơi luôn nhận được sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, các dự án hạ tầng trên mạng đường sắt quốc gia lâu nay chủ yếu được triển khai bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, kể cả đối với công tác nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư.

Trước đó, Bộ Giao thông - Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) từng ban hành Danh mục các dự án kêu gọi đầu tư nước ngoài giai đoạn 2021 - 2025, trong đó có 6 dự án hạ tầng đường sắt, với tổng nhu cầu vốn dự kiến trên 10 tỷ USD.

Tuy nhiên, ngoại trừ tuyến đường sắt Mụ Giạ - Vũng Áng đang được liên danh nhà đầu tư quan tâm nghiên cứu, lập đề xuất dự án, các dự án còn lại đều chưa thu hút được nhà đầu tư.

Một trong những nguyên nhân chính khiến việc cụ thể hóa danh mục còn hạn chế là các dự án kết cấu hạ tầng đường sắt thường đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn dài, hiệu quả tài chính thấp. Bên cạnh đó, cơ chế thực hiện đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) và chia sẻ rủi ro trong giai đoạn này vẫn chưa thực sự đủ sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Một điểm rất đáng chú ý là trong số 176 dự án đang được Bộ Tài chính đưa vào dự thảo Danh mục quốc gia các dự án kêu gọi đầu tư nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 có 4 dự án do Bộ Xây dựng đề xuất. Các dự án này đều thuộc lĩnh vực đường sắt, gồm tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu; tuyến đường sắt TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ - Cà Mau; tuyến đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ và tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt.

Mặc dù danh mục khá ngắn, cả 4 dự án hạ tầng đường sắt dự kiến kêu gọi đầu tư nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 theo phương thức PPP nói trên đều có quy mô vốn rất lớn, từ gần 25.000 tỷ đồng trở lên.

Theo Bộ Xây dựng, những bước đột phá trong cơ chế huy động vốn tư nhân vừa được ban hành giúp 4 dự án này có tính khả thi cao hơn, qua đó mở thêm cơ hội thu hút nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý của các nhà đầu tư nước ngoài, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông và ngành đường sắt trong giai đoạn 2026 - 2030 cũng như những năm tiếp theo.

Việc lựa chọn các dự án đường sắt để ưu tiên kêu gọi đầu tư còn xuất phát từ yêu cầu hình thành một hệ thống đường sắt hiện đại, có năng lực vận tải cao hơn, góp phần giảm chi phí logistics, đồng thời tăng cường kết nối liên vùng, kết nối các trung tâm kinh tế với cảng biển, cửa khẩu quốc tế và các đầu mối logistics.

Xét từ góc độ này, việc doanh nghiệp tư nhân chủ động bỏ kinh phí nghiên cứu tuyến đường sắt Lao Bảo - Mỹ Thủy có thể coi là một tín hiệu tích cực.