Đón dòng vốn FDI chất lượng cao: Chuyển mạnh từ tư duy đến hành động

PV: Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài không chỉ đặt vấn đề về chính sách ưu đãi hay thủ tục đầu tư, mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái đầu tư - kinh doanh có khả năng cạnh tranh và hỗ trợ nhà đầu tư trong dài hạn. Theo bà, mô hình này sẽ đặt ra những yêu cầu mới nào đối với các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương?

Bà Bùi Thu Thủy: Một trong những điểm chuyển đổi lớn về tư duy thu hút FDI trong Nghị quyết số 10-NQ/TW là chuyển từ tư duy thu hút đầu tư nước ngoài sang phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, chuyển từ thu hút FDI đơn lẻ sang phát triển đồng bộ hệ sinh thái đầu tư kinh doanh.

Trong đó, đầu tư trực tiếp không đứng đơn lẻ, mà được kết hợp với đầu tư gián tiếp, thị trường vốn, trung tâm tài chính quốc tế và các không gian phát triển mới (như khu thương mại tự do, các đặc khu kinh tế...) trong một chỉnh thể thống nhất nhằm nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực. Khu vực FDI cần kết hợp với khu vực kinh tế trong nước xây dựng năng lực chung của nền kinh tế quốc gia.

Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy và phương pháp quản lý FDI thời gian tới ở cả cấp trung ương và địa phương. Các cơ quan phải chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển, đồng hành với nhà đầu tư trong cả vòng đời dự án.

PV: Ngày 22/9/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 280/NQ-CP về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị. Xin bà cho biết, đâu là những điểm đột phá đáng chú ý của Nghị quyết số 280/NQ-CP trong việc chuyển định hướng của Nghị quyết số 10-NQ/TW thành các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể?

Bà Bùi Thu Thủy: Nghị quyết số 10-NQ/TW đưa ra các định hướng chiến lược để thu hút FDI từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết số 280/NQ-CP đặt ra yêu cầu biến định hướng đó thành chương trình hành động.

Một trong những yêu cầu đầu tiên được nhấn mạnh là đổi mới nhận thức của các bộ, ngành, địa phương: chấm dứt tư duy cạnh tranh thu hút đầu tư chủ yếu bằng số lượng dự án, quy mô vốn hay ưu đãi; chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển, quản trị theo kết quả và lựa chọn những dự án phù hợp với chiến lược phát triển ngành, vùng và quốc gia.

Nghị quyết số 280/NQ-CP đồng thời yêu cầu rà soát, hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực đầu tư và nhiều lĩnh vực liên quan trực tiếp đến hoạt động đầu tư như doanh nghiệp, đất đai, quy hoạch, xây dựng, thuế, hải quan, thương mại, chứng khoán, sở hữu trí tuệ, dữ liệu, lao động, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo... Việc ứng dụng chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và tăng cường hậu kiểm cũng được đặt ra nhằm giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Tại Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Bộ Tài chính đề xuất mở rộng đối tượng áp dụng luồng xanh, thủ tục đầu tư đặc biệt cho các dự án công nghệ chiến lược, bao gồm cả dự án ngoài khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao.

Đặc biệt, Kế hoạch hành động của Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế hậu kiểm, đánh giá định kỳ việc thực hiện cam kết đầu tư; ưu tiên những dự án có cam kết về công nghệ tiên tiến, bảo vệ môi trường, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Đây là những thay đổi rất đáng chú ý trong cách quản lý FDI theo hướng không chỉ xem xét dự án ở thời điểm cấp phép, mà quản lý và đánh giá hiệu quả trong toàn bộ vòng đời dự án.

Nghị quyết số 280/NQ-CP dành một nhóm nhiệm vụ riêng cho nâng cấp hạ tầng phục vụ thu hút đầu tư chiến lược. Trong đó có hạ tầng số, viễn thông thế hệ mới, năng lượng, logistics, cảng biển, sân bay, đường bộ, đường sắt; đồng thời chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng cho các dự án công nghệ cao, bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, trung tâm nghiên cứu và phát triển. Các khu công nghiệp, khu kinh tế cũng được định hướng chuyển đổi theo hướng sinh thái, thông minh, chuyên ngành và tích hợp đồng bộ hạ tầng sản xuất với dịch vụ, nhà ở, y tế, giáo dục, logistics.

Cùng với hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện quyết định khả năng hấp thụ dòng vốn mới. Nghị quyết số 280/NQ-CP yêu cầu gắn đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp FDI và các ngành công nghệ chiến lược; thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI; nâng cao tỷ lệ chuyên gia, kỹ sư và cán bộ quản lý người Việt Nam trong các doanh nghiệp FDI.

Đồng thời, Nghị quyết số 280/NQ-CP yêu cầu triển khai các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhà cung ứng nội địa và các cụm liên kết ngành. Các địa phương phải xây dựng danh mục dự án ưu tiên phù hợp với lợi thế và định hướng phát triển của mình, trong đó hướng tới những dự án có khả năng kết nối với doanh nghiệp nội địa và hình thành hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ.

Nghị quyết 280/NQ-CP cũng yêu cầu các địa phương xây dựng các kế hoạch xúc tiến đầu tư chuyên biệt, tập trung vào nhà đầu tư có công nghệ nền tảng, công nghệ lõi, nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, trụ sở khu vực và các dự án có khả năng kết nối Việt Nam với mạng sản xuất, dịch vụ và thị trường tài chính quốc tế. Theo đó, công tác xúc tiến đầu tư trong giai đoạn tới không phải chỉ trả lời câu hỏi “nhà đầu tư nào muốn vào Việt Nam”, mà là “Việt Nam cần những nhà đầu tư nào để bổ sung đúng những năng lực mà nền kinh tế đang thiếu”.

PV: Cục Đầu tư nước ngoài sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương như thế nào để bảo đảm Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW được triển khai đồng bộ, đồng thời tạo ra những thay đổi thực chất cho nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp Việt Nam, thưa bà?

Bà Bùi Thu Thủy: Bám sát các định hướng chiến lược của Nghị quyết số 10-NQ/TW, Nghị quyết 280/NQ-CP ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ, trong đó giao trách nhiệm cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương với tiến độ, yêu cầu và tiêu chí đánh giá rõ ràng

Hầu hết các nhiệm vụ đều phải triển khai nhanh chóng, hoàn thiện ngay trong năm nay và chậm nhất là năm 2027. Đối với các nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, thì tất cả phải hoàn tất trong năm nay. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư dự kiến được thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI và ngay sau đó, Chính phủ sẽ ban hành các nghị định hướng dẫn để có thể triển khai ngay trong thực tiễn, kịp thời thể chế hóa các định hướng của Bộ Chính trị.

Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) đã hoàn thiện bộ chỉ số KPI đo lường đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết. Hiện nay, các chỉ tiêu KPI đã được đưa lên Hệ thống theo dõi các Nghị quyết của Trung ương do Văn phòng Trung ương quản lý. Theo đó, hệ thống cấp tài khoản tự động cho các bộ, ngành, địa phương để cập nhật báo cáo theo tháng, theo quý, kịp thời tổng kết, đánh giá và sửa đổi, điều chỉnh nếu cần.

Sau khi các cơ chế, chính sách được ban hành, Cục Đầu tư nước ngoài sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành trong công tác phổ biến, hướng dẫn chính sách tới các địa phương, hiệp hội để phối hợp triển khai, sớm đưa các chính sách vào thực tiễn.

PV: Xin cảm ơn bà!