Dữ liệu vị trí: Phần 1 - ‘Mỏ vàng’ hay ‘quả bom nổ chậm’ về quyền riêng tư?

(KTSG Online) - Trong nền kinh tế số hiện nay, dữ liệu vị trí không chỉ đơn thuần là những thông số kỹ thuật khô khan mà đã trở thành “hệ thần kinh” điều phối toàn bộ mô hình kinh doanh của các nền tảng công nghệ như gọi xe, giao hàng hay logistics.

Từ việc ghép chuyến, định tuyến tối ưu cho đến dự báo nhu cầu thị trường và chống gian lận, mọi hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp đều phụ thuộc trực tiếp vào khả năng định vị theo thời gian thực. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện ích vượt trội đó là một nghịch lý đầy thách thức: loại dữ liệu mang lại giá trị thương mại cao nhất cho doanh nghiệp cũng chính là loại dữ liệu tiềm ẩn rủi ro xâm phạm đời tư lớn nhất đối với người tiêu dùng.

Bước sang năm 2025, bức tranh pháp lý tại Việt Nam đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt khi Nghị định 356/2025/NĐ-CP chính thức xếp dữ liệu vị trí cá nhân vào nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Điều này đặt các doanh nghiệp vào một tình thế đặc biệt nan giải. Trong khi mô hình kinh doanh đòi hỏi sự thu thập dữ liệu chính xác và liên tục để tạo ra doanh thu, thì khung pháp lý mới lại yêu cầu nghiêm ngặt về việc giảm thiểu thu thập, giới hạn mục đích xử lý và nâng cao các tiêu chuẩn bảo mật.

Điểm đáng chú ý và cũng là “vùng xám” đầy rủi ro mà bài viết phân tích chính là cơ chế đồng ý của người dùng. Thay vì sự tự nguyện thực sự, việc chia sẻ dữ liệu vị trí hiện nay thường rơi vào tình trạng “đồng ý hoặc không thể sử dụng dịch vụ”, khiến ranh giới pháp lý giữa sự tự nguyện và tính điều kiện trở nên mong manh.

Hơn thế nữa, việc doanh nghiệp tái sử dụng dữ liệu vị trí cho các mục đích nằm ngoài thông báo ban đầu - như phân tích hành vi để quảng cáo hay huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI) - đang tạo ra những lỗ hổng tuân thủ cực lớn, có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng.

Để hiểu hơn về những rào cản pháp lý cũng như các góc nhìn của chuyên gia về vấn đề này, quý độc giả có nhu cầu tìm hiểu chi tiết hơn đọc bài viết đầy đủ tại đây.