Giá dầu quay đầu tăng khi Mỹ tấn công Iran trở lại

Giá dầu thế giới tăng trở lại sau khi Mỹ tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu quân sự của Iran, đảo ngược một phần cú giảm mạnh trước đó do kỳ vọng eo biển Hormuz có thể được mở lại.

Giá dầu thế giới phục hồi trong phiên giao dịch ngày 28/5 ở châu Á, sau khi xuất hiện thông tin Mỹ tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào một cơ sở quân sự của Iran, làm sống lại lo ngại xung đột tại Trung Đông tiếp tục đe dọa dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Giá dầu Brent giao tháng gần nhất tăng 1,73 USD, tương đương 1,84%, lên 96,02 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 28/5. Hợp đồng Brent tháng 8, kỳ hạn giao dịch sôi động hơn, tăng 1,64 USD, tương đương 1,78%, lên 93,89 USD/thùng. Giá dầu WTI của Mỹ tăng 1,73 USD, tương đương 1,95%, lên 90,41 USD/thùng.

Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều đáng chú ý của thị trường dầu sau phiên giảm mạnh trước đó ở thị trường Mỹ. Cả Brent và WTI đã mất hơn 5% trong phiên liền trước, xuống vùng thấp nhất khoảng một tháng, khi nhà đầu tư phản ứng với thông tin rằng Washington và Tehran có thể tiến gần tới một khuôn khổ thỏa thuận nhằm hạ nhiệt xung đột và khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, cú bật tăng mới nhất cho thấy phần bù rủi ro địa chính trị vẫn còn lơ lửng. Với thị trường dầu, vấn đề hiện nay không chỉ là cung - cầu vật chất, mà là xác suất eo biển Hormuz được mở lại an toàn, ổn định và có thể kiểm chứng.

Ngày 27/5, truyền thông nhà nước Iran đưa tin về một dự thảo khuôn khổ không chính thức cho một bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ. Theo đó, Tehran có thể khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz về mức trước chiến tranh trong vòng một tháng, nếu các điều kiện liên quan đến rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực và dỡ bỏ phong tỏa hải quân được đáp ứng.

Thông tin này đã kéo giá dầu giảm mạnh, do nhà đầu tư kỳ vọng một thỏa thuận Mỹ - Iran có thể giải tỏa nút thắt lớn nhất đối với thị trường năng lượng toàn cầu hiện nay. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ thông tin về một thỏa thuận như vậy, đồng thời khẳng định không một quốc gia đơn lẻ nào được kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này.

Ngay sau đó, quân đội Mỹ tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào một cơ sở quân sự tại Bandar Abbas, nơi Washington cho rằng có thể đe dọa lực lượng Mỹ và hoạt động hàng hải thương mại ở khu vực eo biển Hormuz. Mỹ cũng cho biết đã bắn hạ một số máy bay không người lái của Iran.

Iran lên án các hành động này là vi phạm lệnh ngừng bắn mong manh đã được thiết lập từ tháng 4. Trong khi đó, phía Mỹ mô tả các động thái quân sự là hành động phòng vệ nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ và bảo đảm an toàn cho tuyến hàng hải thương mại.

Chính sự trái chiều giữa tín hiệu ngoại giao và diễn biến quân sự khiến thị trường dầu bước vào trạng thái biến động mạnh. Giá có thể giảm sâu khi xuất hiện kỳ vọng đàm phán, nhưng cũng có thể bật tăng nhanh khi nguy cơ xung đột tái leo thang trở lại.

Eo biển Hormuz hiện là biến số quan trọng nhất đối với giá dầu. Đây là tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Ả Rập, đóng vai trò sống còn đối với xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu và khí tự nhiên hóa lỏng từ khu vực Trung Đông.

Ngay cả trong kịch bản có thỏa thuận, việc đưa dòng chảy hàng hóa qua Hormuz trở lại mức bình thường cũng không thể diễn ra ngay lập tức. Thị trường sẽ cần các bảo đảm an ninh, cơ chế kiểm chứng, năng lực rà phá thủy lôi nếu có, cũng như khung bảo hiểm hàng hải mới để các hãng tàu và nhà bảo hiểm chấp nhận rủi ro.

Ngoài yếu tố địa chính trị, giá dầu còn được hỗ trợ bởi dữ liệu tồn kho tại Mỹ. Theo số liệu của Viện Dầu khí Mỹ, tồn kho dầu thô của Mỹ giảm 2,8 triệu thùng trong tuần trước, đánh dấu tuần giảm thứ sáu liên tiếp.

Số liệu chính thức từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ được công bố muộn hơn thường lệ do kỳ nghỉ Lễ Tưởng niệm. Tuy nhiên, dữ liệu sơ bộ từ API đã góp phần củng cố nhận định rằng nguồn cung vật chất trên thị trường vẫn chưa dồi dào, nhất là trong bối cảnh các tuyến vận chuyển chủ chốt tại Trung Đông còn bị gián đoạn.

ANZ nhận định nguồn cung dầu vẫn bị hạn chế và nhiều vấn đề then chốt trong cuộc xung đột vẫn chưa được giải quyết. Điều này lý giải vì sao giá dầu vẫn nhạy cảm với từng tín hiệu mới từ Washington, Tehran và các trung gian khu vực.

Citi cho rằng thị trường dầu đang vững hơn khi nhà đầu tư giảm đặt cược vào kịch bản gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng nhất, nhờ tín hiệu Mỹ và Iran có thể tiến gần tới một thỏa thuận. Tuy nhiên, giá dầu cao kéo dài vẫn làm gia tăng rủi ro lạm phát, đặc biệt qua các "tác động vòng hai", khiến một số ngân hàng trung ương có thể duy trì lập trường chính sách cứng rắn hơn.

Với các nước nhập khẩu ròng xăng dầu, trong đó có nhiều nền kinh tế châu Á, biến động tại Hormuz không chỉ là câu chuyện giá dầu quốc tế, mà còn liên quan trực tiếp tới giá nhiên liệu trong nước, chi phí logistics, lạm phát nhập khẩu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp vận tải, hàng không, hóa chất, nhựa và sản xuất công nghiệp.

Trong ngắn hạn, thị trường dầu sẽ tiếp tục theo sát ba tín hiệu chính: mức độ thực chất của đàm phán Mỹ - Iran, tốc độ khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz và diễn biến tồn kho dầu tại Mỹ. Khi cả ba biến số này chưa ổn định, giá dầu nhiều khả năng còn biến động mạnh theo từng tin tức địa chính trị.