Hạ tầng Hà Nội phát triển như thế nào trong 100 năm tới?

Sau nhiều năm đối mặt với áp lực dân số, giao thông và hạ tầng đô thị, Thủ đô Hà Nội đang bước vào một giai đoạn quy hoạch hoàn toàn mới với tham vọng tái cấu trúc không gian phát triển ở quy mô lớn chưa từng có.

Theo quyết định phê duyệt quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được UBND TP. Hà Nội ban hành, thành phố sẽ không còn phát triển theo mô hình tập trung vào khu vực lõi nội đô như trước, mà chuyển sang cấu trúc đa trung tâm, mở rộng theo các trục hạ tầng chiến lược và các cực tăng trưởng mới.

Cụ thể, hệ thống giao thông được xem là "xương sống" để định hình lại không gian đô thị. Hà Nội xác định cấu trúc phát triển gồm 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực liên kết vùng. Các tuyến vành đai, cao tốc hướng tâm và giao thông công cộng khối lượng lớn sẽ đóng vai trò dẫn dắt quá trình giãn dân, phân bổ lại hoạt động kinh tế và mở rộng không gian đô thị.

Giai đoạn 2026-2030 được xem là thời kỳ ưu tiên tháo gỡ các "điểm nghẽn" hạ tầng. Thành phố sẽ tập trung đầu tư khép kín các tuyến Vành đai 4, Vành đai 4.5, Vành đai 5 cùng nhiều trục hướng tâm quan trọng như QL1A, 5, 6, 32 và tuyến Xuân Mai - Hà Đông - Tôn Thất Tùng.

Bên cạnh đó là kế hoạch xây dựng thêm các cầu lớn vượt sông Hồng, sông Đuống và sông Đà nhằm kết nối khu vực trung tâm với các đô thị vệ tinh và các vùng phát triển mới.

Nếu trước đây Hà Nội chủ yếu phát triển theo chiều ngang với áp lực dồn nén vào khu vực nội đô lịch sử, thì trong quy hoạch mới, thành phố đặt mục tiêu tái tổ chức không gian theo mô hình TOD, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.

Nhiều khu đô thị mới sẽ phát triển quanh các tuyến metro, nhà ga và các đầu mối giao thông lớn nhằm giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Quy hoạch xác định ưu tiên triển khai tuyến metro số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên và tuyến 1A kết nối ga Ngọc Hồi với sân bay thứ 2 phía Nam Hà Nội.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của quy hoạch lần này là việc Hà Nội mở rộng mạnh không gian phát triển về phía sông Hồng.

Theo định hướng mới, khu vực hai bên sông Hồng sẽ không chỉ là hành lang thoát lũ mà trở thành không gian cảnh quan, văn hóa, dịch vụ và đô thị sinh thái quy mô lớn của Thủ đô.

Khu vực nằm giữa đê tả và hữu sông Hồng trong phạm vi đô thị trung tâm có diện tích dự kiến khoảng 11.425-15.488 ha. Dân số đến năm 2045 khoảng 800.000 người và có thể đạt ngưỡng tối đa khoảng 1,2 triệu người vào năm 2065.

Quy hoạch nhấn mạnh nguyên tắc phát triển "thuận thiên", vừa khai thác giá trị cảnh quan sông nước vừa bảo đảm tuyệt đối an toàn đê điều và phòng chống lũ.

Không gian ven sông Hồng sẽ được phát triển thành trục văn hóa - cảnh quan mới của Hà Nội với các công trình nghệ thuật công cộng, không gian triển lãm, công viên ven sông và các tuyến kết nối di sản.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ hình thành không gian văn hóa dọc khu vực phố cổ - cầu Long Biên - hồ Tây - Hoàng thành Thăng Long và phát triển các tổ hợp du lịch, sinh thái, thể thao cộng đồng ven sông.

Ngoài sông Hồng, khu vực phía Nam Hà Nội cũng được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới gắn với sân bay thứ 2 và chuỗi đô thị du lịch sinh thái.

Trong đó, đô thị dịch vụ - du lịch phía Nam có quy mô gần 9.706 ha vào năm 2065 với dân số khoảng 400.000 người. Khu vực này sẽ kết nối với chuỗi du lịch Hương Sơn - Tam Chúc - Bái Đính - Tràng An và đóng vai trò cửa ngõ du lịch phía Nam của Thủ đô.

Ở phía Tây và Tây Bắc, Hà Nội tiếp tục mở rộng liên kết với Ba Vì, Phú Thọ, Vĩnh Yên và hình thành vùng đệm sinh thái quy mô 130.000-140.000 ha để kiểm soát đô thị hóa và bảo vệ môi trường.

Cùng với hạ tầng giao thông và không gian đô thị, quy hoạch mới cũng đặt trọng tâm lớn vào môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Thành phố dự kiến triển khai hàng loạt dự án tách nước thải, xây dựng hệ thống bể ngầm chống ngập, cải tạo các dòng sông nội đô và phát triển mạng lưới quan trắc môi trường thông minh.

Các dòng sông như sông Nhuệ, sông Đáy hay sông Cầu Bây sẽ được cải tạo đồng bộ với chỉnh trang cảnh quan hai bên bờ. Hà Nội cũng nghiên cứu nâng tiêu chuẩn phòng chống lũ trên các tuyến sông và rà soát lại toàn bộ hệ thống đê điều để phù hợp với bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan.

Đồng thời, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và kinh tế số của cả nước.

Quy hoạch xác định phát triển các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo gắn với Hòa Lạc, khu vực phía Bắc sông Hồng và các khu nghiên cứu - đào tạo mới. Thành phố cũng hướng tới xây dựng nền tảng AI dùng chung, phát triển dữ liệu lớn và hạ tầng số quy mô lớn cho nền kinh tế tương lai.