Khi cổ phiếu penny không còn 'sóng'

Kết thúc phiên giao dịch ngày 30/10, VN-Index giảm 13,99 điểm, tương đương 0,8%, xuống 1.741,62 điểm. So với cuối tháng 9, chỉ số chỉ giảm khoảng 1,5%. Tuy nhiên, diễn biến của nhiều cổ phiếu thị giá thấp lại kém tích cực hơn đáng kể.

Theo thống kê, tính đến ngày 13/10, trên hai sàn HOSE và HNX có 245 cổ phiếu giao dịch dưới mệnh giá 10.000 đồng, trong đó 81 mã có thị giá dưới 5.000 đồng. Đáng chú ý, 207 cổ phiếu dưới mệnh giá đã giảm so với đầu năm.

Nếu so với tháng 10/2024, số cổ phiếu niêm yết có thị giá dưới 5.000 đồng đã tăng từ 64 lên 81 mã, trong khi VN-Index tăng từ khoảng 1.288 điểm lên trên 1.700 điểm. Sự trái ngược này cho thấy đà tăng của chỉ số không đồng nghĩa với việc phần lớn cổ phiếu trên thị trường đều được hưởng lợi.

Khảo sát một số cổ phiếu thị giá thấp cho thấy mức giảm rất lớn. Tính đến phiên 30/10, TTF của Gỗ Trường Thành còn 1.050 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 66% so với đầu năm. VPG của Việt Phát giảm từ gần 5.000 đồng xuống dưới 1.000 đồng, tương đương mức giảm khoảng 80%. FIR của Địa ốc First Real cũng mất hơn 60% thị giá.

Nhiều cổ phiếu khác như JVC, LDG, OGC, FIT và HQC giảm mạnh từ đầu năm, dù một số mã đã xuất hiện nhịp hồi trong tháng 10. Chẳng hạn, OGC và JVC tăng lần lượt khoảng 8,3% và 13,7% so với cuối tháng 9. Điều này cho thấy không phải tất cả cổ phiếu penny đều tiếp tục giảm trong những tuần gần đây.

Trên thị trường chứng khoán, nhà đầu tư thường kỳ vọng dòng tiền sẽ luân chuyển từ các cổ phiếu vốn hóa lớn sang nhóm vốn hóa vừa, rồi đến các cổ phiếu nhỏ, tạo nên một đợt tăng giá ở nhóm penny vào giai đoạn cuối của sóng tăng.

Kỳ vọng này không phải không có cơ sở từ lịch sử. Sau năm 2021, thị trường vẫn ghi nhận những đợt tăng mạnh của cổ phiếu nhỏ, như giai đoạn tháng 8/2023 với nhiều mã tăng trần liên tiếp. Tuy nhiên, những nhịp tăng mang tính cục bộ chưa đủ hình thành xu hướng tăng bền vững trên diện rộng.

Trao đổi với Nhadautu.vn, chuyên gia chứng khoán Trương Hiền Phương cho rằng sự lệch pha giữa chỉ số và mặt bằng giá cổ phiếu xuất phát một phần từ tác động của các doanh nghiệp có vốn hóa lớn.

Theo ông, trong những giai đoạn phần lớn cổ phiếu giảm giá, một số mã thuộc nhóm Vingroup, ngân hàng hoặc doanh nghiệp đầu ngành vẫn có thể tăng và nâng đỡ VN-Index. Bởi vậy, chỉ số duy trì ở vùng điểm cao không phản ánh đầy đủ tình trạng danh mục của nhà đầu tư.

Không chỉ penny, nhiều cổ phiếu vốn hóa vừa từng có thị giá từ 15.000 đến 30.000 đồng cũng đã trải qua những nhịp điều chỉnh lớn. Thực tế, sau khi tăng giá ở nhóm dẫn dắt, dòng tiền không nhất thiết tiếp tục tìm đến những cổ phiếu rủi ro cao hơn, mà có thể đứng ngoài thị trường để chờ cơ hội mới.

Theo ông Trương Hiền Phương, diễn biến kém tích cực của nhiều cổ phiếu chịu tác động từ cả môi trường kinh tế bên ngoài lẫn sự suy yếu của sức cầu trong nước.

Căng thẳng địa chính trị, biến động giá dầu và nguy cơ lạm phát gia tăng khiến nhà đầu tư thận trọng hơn. Trong nước, mặt bằng lãi suất thời điểm duy trì ở mức tương đối cao, tạo thêm sự cạnh tranh đối với dòng vốn đầu tư chứng khoán. Cùng với đó, hoạt động bán ròng của khối ngoại và thanh khoản suy giảm khiến dòng tiền khó lan tỏa.

Những yếu tố này càng bất lợi cho nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ, thanh khoản hạn chế hoặc chưa có triển vọng kinh doanh rõ ràng. Tuy nhiên, bên cạnh sự suy yếu của dòng tiền, câu chuyện còn nằm ở cách nhà đầu tư lựa chọn cổ phiếu, dựa vào kỳ vọng tăng giá ngắn hạn hay khả năng tạo ra giá trị thực chất của doanh nghiệp.

Bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý tài sản Khối trong nước Dragon Capital, nhìn nhận chất lượng nhà đầu tư cá nhân đã có sự cải thiện rõ rệt, song một bộ phận đáng kể vẫn mang tư duy ngắn hạn, dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin chưa được kiểm chứng hoặc xu hướng đầu tư theo phong trào.

Nhận định này cho thấy thị trường có những chuyển biến về nhận thức đầu tư, nhưng tâm lý đầu cơ chưa biến mất. Sau những biến động lớn của thị trường, việc một cổ phiếu có giá vài nghìn đồng cũng chưa đủ để bảo đảm khả năng thu hút dòng tiền.

Trong khi đó, ông Võ Diệp Thành Thoại, Trưởng phòng Khách hàng cao cấp, CTCP Chứng khoán DNSE, nhấn mạnh nhà đầu tư nên ưu tiên ba yếu tố gồm chất lượng doanh nghiệp, tăng trưởng lợi nhuận và định giá hợp lý.

Theo ông, việc chạy theo các danh sách dự báo hoặc những thời điểm tái cơ cấu danh mục có thể khiến nhà đầu tư mua ở vùng kỳ vọng cao và bán khi thông tin đã phản ánh vào giá. Những yếu tố hỗ trợ dòng tiền không thay thế được việc đánh giá nền tảng doanh nghiệp.

Tương tự, chuyên gia kinh tế độc lập Huỳnh Hoàng Phương nhận định sau những giai đoạn thị trường trầm lắng, sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu có thể rõ nét hơn. Nhà đầu tư vì vậy cần chú trọng chất lượng và triển vọng doanh nghiệp, bên cạnh việc dự báo biến động của chỉ số.

Đặt trong câu chuyện penny, những nhận định trên gợi mở một sự thay đổi đáng chú ý. Thay vì chỉ kỳ vọng cổ phiếu sẽ tăng khi dòng tiền đầu cơ tìm đến, nhà đầu tư có thêm lý do cân nhắc khả năng sinh lời, sức khỏe tài chính và chất lượng quản trị của doanh nghiệp.

Bên cạnh những tác động từ thị trường, nhiều cổ phiếu penny còn phải đối diện với vấn đề riêng trong hoạt động kinh doanh và nghĩa vụ công bố thông tin.

Chẳng hạn, CTCP Đầu tư Thương mại Xuất nhập khẩu Việt Phát (HOSE: VPG) ghi nhận doanh thu quý III/2026 gần như bằng không, trong khi lợi nhuận sau thuế âm khoảng 27 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, doanh nghiệp lỗ hơn 93 tỷ đồng. Cổ phiếu VPG cũng bị HOSE chuyển từ diện kiểm soát sang diện hạn chế giao dịch trong tháng 10.

Ở chiều ngược lại, CTCP DRH Holdings (HOSE: DRH) ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất quý III đạt khoảng 41,7 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lỗ 25,5 tỷ đồng cùng kỳ. Tuy nhiên, cổ phiếu DRH vẫn bị đình chỉ giao dịch từ ngày 12/10 do doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025.

Hai trường hợp cho thấy kết quả kinh doanh chỉ là một trong nhiều yếu tố nhà đầu tư phải xem xét. Doanh nghiệp có lợi nhuận trở lại chưa đồng nghĩa mọi rủi ro đã được giải quyết; ngược lại, cổ phiếu giảm sâu cũng không mặc nhiên trở thành cơ hội đầu tư.

Một cổ phiếu từ 10.000 đồng giảm xuống 2.000 đồng có thể trông hấp dẫn về thị giá, nhưng vẫn có nguy cơ tiếp tục mất giá nếu doanh nghiệp không cải thiện được khả năng tạo lợi nhuận, dòng tiền và chất lượng tài chính.

Theo chuyên gia Trương Hiền Phương, sau một giai đoạn điều chỉnh sâu, thị trường có thể xuất hiện những cơ hội tích lũy ở mức giá hấp dẫn. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào khả năng chịu rủi ro của nhà đầu tư, đặc biệt cần ưu tiên các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh ổn định hoặc tăng trưởng, chiến lược phát triển rõ ràng và đội ngũ quản trị tốt.

Về triển vọng, ông Phương cho rằng dòng tiền có thể cải thiện khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, giá năng lượng ổn định, lạm phát được kiểm soát và lãi suất có dư địa giảm. Trong nước, việc đẩy mạnh đầu tư công, duy trì ổn định vĩ mô và khối ngoại giảm bán ròng cũng sẽ góp phần củng cố tâm lý nhà đầu tư.

Tuy nhiên, sự trở lại của dòng tiền không đồng nghĩa tất cả cổ phiếu penny sẽ đồng loạt phục hồi.

Ông Trương Hiền Phương cho rằng yêu cầu xác thực tài khoản chứng khoán qua VNeID cũng có thể khiến một số nhóm nhà đầu tư ngại gia tăng mức độ minh bạch thông tin thận trọng hơn hoặc tạm dừng để quan sát. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây chỉ là suy luận từ kinh nghiệm, chưa có thống kê chứng minh tác động đến giá penny.

Những đợt tăng mạnh của cổ phiếu nhỏ vẫn có thể xuất hiện khi tâm lý thị trường cải thiện. Song, khả năng hình thành một làn sóng tăng giá trên diện rộng không chỉ phụ thuộc vào diễn biến VN-Index, mà còn nằm ở sức cầu và triển vọng của chính những doanh nghiệp này.

Nếu không có sự cải thiện thực chất về kết quả kinh doanh và chất lượng tài chính, thị giá thấp khó trở thành lợi thế đủ sức giữ chân dòng tiền lâu dài.