Kinh tế tiếp tục khả quan, tạo nền tảng vững vàng trước biến động thế giới

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, điểm sáng của bức tranh kinh tế 2 tháng đầu năm là từ hoạt động sản xuất công nghiệp và thương mại. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) duy trì đà tăng trưởng khả quan, ước tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước. Động lực chính dẫn dắt đà tăng này là ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, kết hợp với việc Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 2 đạt 54,3 điểm - đánh dấu tháng thứ 8 liên tiếp nằm trên ngưỡng 50 điểm.

Hoạt động thương mại quốc tế cũng ghi nhận sự bứt phá khi tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ. Điểm sáng không kém phần quan trọng là niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang được củng cố vững chắc. Cả nước có hơn 35.400 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 70,69% so với cùng kỳ và cao gấp hơn 2 lần mức trung bình của giai đoạn 2021 - 2025.

Về đầu tư nước ngoài, dù vốn đăng ký mới có sự sụt giảm, vốn FDI thực hiện ước đạt 3,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ, cho thấy các nhà đầu tư vẫn đang tích cực giải ngân và mở rộng sản xuất tại Việt Nam. Đặc biệt, đầu năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lịch sử của ngành công nghiệp bán dẫn trong nước khi hai tập đoàn công nghệ hàng đầu là Viettel và FPT đồng loạt khởi công các nhà máy chế tạo và đóng gói chip tại Hà Nội và Bắc Ninh.

Sự phục hồi của nền kinh tế đã phản ánh trực tiếp vào ngân sách nhà nước. Thu ngân sách trong 2 tháng đầu năm đạt 601,3 nghìn tỷ đồng, bằng 23,8% dự toán, tăng 13,1% so với cùng kỳ. Trong đó, nguồn thu nội địa tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 92,8% tổng thu, tăng 15% so cùng kỳ. Đáng chú ý, nếu loại trừ các khoản thu có tính chất đặc thù, thu nội địa “lõi” tăng tới 22,1%, phản ánh sự phục hồi rõ nét của hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước.

Bên cạnh những kết quả tích cực, nền kinh tế vẫn đang phải đối mặt với nhiều áp lực lớn, đặc biệt là lạm phát và sự bất định từ bên ngoài. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 2 tháng đầu năm tăng gần 3%, cho thấy áp lực lạm phát đang có xu hướng gia tăng. Trong khi đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 2 tháng tăng hơn 7,5% so với cùng kỳ, thấp hơn tốc độ tăng cùng kỳ năm trước (9,3%), đòi hỏi cần theo dõi sát để kịp thời có giải pháp kích cầu.

Thị trường tài chính, tiền tệ biến động mạnh khi giá vàng tăng bình quân hơn 82,60% và tỷ giá USD tăng 2,70% so với cùng kỳ. Lãi suất cho vay và huy động có xu hướng tăng.

Về cán cân thương mại, dù kim ngạch xuất nhập khẩu tăng mạnh, nhưng tính chung hai tháng đầu năm, nền kinh tế lại ghi nhận mức nhập siêu lên tới 2,98 tỷ USD, trái ngược với vị thế xuất siêu của cùng kỳ năm trước. Tình trạng nhập siêu tháng thứ 3 liên tiếp cũng là một vấn đề cần được theo dõi sát sao.

Từ bên ngoài, căng thẳng quân sự tại Trung Đông leo thang nghiêm trọng đang đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng toàn cầu. Trong kịch bản gián đoạn kéo dài, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng, tác động trực tiếp đến hóa đơn nhập khẩu năng lượng, chi phí vận tải và áp lực lạm phát tại Việt Nam, nhất là khi quy mô dự trữ ngoại hối hiện tại tương đối mỏng. Đồng thời, các biến động về chính sách thuế quan từ Hoa Kỳ đối với thương mại toàn cầu cũng đặt ra những thách thức khó lường đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Dù vậy, bất chấp những cơn sóng lớn từ bên ngoài, triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được đánh giá rất tích cực. Tổ chức AMRO dự báo Việt Nam sẽ thuộc nhóm các nền kinh tế tăng trưởng cao nhất khu vực, trong khi tổ chức Growth Lab (Đại học Harvard, Mỹ) nhận định Việt Nam đang ở vị thế dẫn đầu tăng trưởng toàn cầu trong thập niên tới. Ngân hàng Thế giới (WB) cũng đánh giá kinh tế Việt Nam năm 2026 có triển vọng tích cực.

Để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng và kiên định kiểm soát lạm phát bình quân ở mức 4,5%, Chính phủ cùng các bộ ngành đã đề ra nhiều giải pháp quyết liệt.

Thông tin tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2, ngày 4/3 Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, với tinh thần "làm việc sớm, vào việc ngay", Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 06/CT-TTg, chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương bắt tay ngay vào công việc, phấn đấu hoàn thành kịch bản tăng trưởng của cả nước, các ngành, lĩnh vực và địa phương trong quý I/2026.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh thế giới tiềm ẩn rủi ro về căng thẳng địa chính trị, xung đột quân sự và cạnh tranh chiến lược, khối lượng công việc trong nước là rất lớn, đòi hỏi công tác điều hành phải chủ động, linh hoạt và sáng tạo hơn bao giờ hết. Theo đó, để đảm bảo hoàn thành mục tiêu tăng trưởng trong năm 2026, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nêu rõ 5 nhóm giải pháp trọng tâm cần tập trung triển khai.

Thứ nhất, tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành; đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Thứ hai, tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm nợ công và bội chi trong giới hạn quy định; ứng phó kịp thời với các biến động kinh tế, thương mại toàn cầu, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và khai phá các động lực mới.

Thứ ba, thực hiện chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo; đặt nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào trung tâm của chiến lược phát triển; cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng xanh, số, tuần hoàn, đặt yếu tố con người, khoa học công nghệ và sức chống chịu của nền kinh tế lên hàng đầu.

Thứ tư, tập trung đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng chiến lược hiện đại, đồng bộ, tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh quốc gia, nhất là các công trình giao thông trọng điểm, hệ thống giao thông trục quốc gia, đường sắt, sân bay quốc tế.

Thứ năm, tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong lĩnh vực chip, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; nâng mặt bằng kỹ năng của toàn xã hội.

"Đây là những giải pháp không chỉ riêng quý I, mà còn cho cả năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030" - Thứ trưởng nhấn mạnh.

Với những kết quả khả quan đã đạt được, cùng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược phản ứng linh hoạt, lãnh đạo Bộ Tài chính bày tỏ tin tưởng các mục tiêu tăng trưởng kinh tế của quý I và cả năm 2026 sẽ đạt được như kỳ vọng.