Địa phương chuyển mình cùng thương mại điện tử
Thương mại điện tử đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống phân phối hiện đại. Với các địa phương miền núi, đây không chỉ là thêm một kênh bán hàng, mà còn là cơ hội tái cấu trúc cách tiếp cận thị trường, nâng tầm giá trị cho sản phẩm bản địa. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành hiệu quả, yêu cầu đặt ra ngày càng rõ: phải nâng cao năng lực quản lý, hoàn thiện kỹ năng cho doanh nghiệp và tổ chức lại hoạt động xúc tiến theo tư duy số.
Thị trường trực tuyến mở ra triển vọng lớn cho sản vật vùng miền, tạo động lực để các địa phương nâng cao năng lực quản lý và chủ động nắm bắt cơ hội. Ảnh: T.T.
Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng khiến thị trường trực tuyến trở thành điểm đến quan trọng của nông sản địa phương. Người mua ngày càng quan tâm tới chất lượng, nguồn gốc và câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm. Đây vốn là lợi thế sẵn có của nhiều vùng miền nếu được khai thác đúng cách. Thời gian qua, các tỉnh, thành phố đã tích cực hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp chuẩn hóa thông tin, hoàn thiện bao bì, xây dựng hình ảnh và từng bước tham gia sàn thương mại điện tử. Quá trình này không đơn thuần là mở gian hàng, mà còn là thay đổi tư duy sản xuất, tư duy thị trường.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Lê Thị Hồng Anh, Giám đốc Trung tâm xúc tiến đầu tư Thương mại và Du lịch tỉnh Sơn La cho biết, địa bàn tỉnh có rất nhiều sản phẩm OCOP nông thôn tiêu biểu như hoa quả tươi, hoa quả sấy, măng, miến, mộc nhĩ...
Theo bà Hồng Anh, thời gian qua, tỉnh Sơn La đã đẩy mạnh kết hợp xúc tiến thương mại qua sàn thương mại điện tử, đưa các sản phẩm nông sản phong phú, đậm nét vùng miền của bà con lên các nền tảng số như TikTok, Shopee, thực hiện kế hoạch mang sản phẩm địa phương “lên sàn” thông qua hình thức phát trực tiếp (livestream) và nhờ hình ảnh của các nhân vật có sức ảnh hưởng (KOL).
“Trong bối cảnh kinh tế số mang lại nhiều hiệu quả, hướng đi này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường của các hợp tác xã, doanh nghiệp tại địa phương tới người tiêu dùng”, bà Hồng Anh nói.
Thực tiễn triển khai cho thấy, khi được hỗ trợ đúng cách, nông sản địa phương hoàn toàn có thể tham gia sâu hơn vào mạng lưới phân phối hiện đại, mở rộng đầu ra và gia tăng giá trị.
Tháo điểm nghẽn để mở rộng thị trường
Tuy nhiên, cơ hội không tự chuyển hóa thành kết quả nếu thiếu nền tảng năng lực và sự đồng hành từ chính sách. Nhiều địa phương, đặc biệt ở vùng xa, vẫn đang loay hoay trước yêu cầu mới của thị trường số. Ông Vương Thế Mẫn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu đánh giá thương mại điện tử là cơ hội để doanh nghiệp tận dụng, đưa sản vật địa phương đến với nhiều người tiêu dùng hơn.
Ông cho rằng sàn thương mại điện tử là thế mạnh cho ngành nông sản, đặc sản vùng miền, nhất là qua các phiên livestream, tạo cầu nối hiệu quả tới nhiều nhóm khách hàng. "Tuy nhiên, tỉnh Lai Châu vẫn là một tỉnh xa xôi, các sản phấm nông sản, đặc sản của Lai Châu mặc dù rất chất lượng và uy tín nhưng trong việc quảng bá và giới thiệu sản phấm trên các nền tảng thương mại điện tử vẫn còn hạn chế", Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lai Châu nhận định.
Thương mại điện tử là cơ hội để doanh nghiệp tận dụng, đưa sản vật địa phương đến với nhiều người tiêu dùng hơn. Ảnh: Ngọc Hoa
Khoảng cách ấy xuất phát từ nhiều yếu tố: kỹ năng vận hành gian hàng, nguồn lực truyền thông, chi phí logistics, khả năng duy trì tương tác với khách hàng. Nếu thiếu sự hỗ trợ đồng bộ, người sản xuất khó có thể tự mình tạo lợi thế trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao. Thực tế đặt ra yêu cầu phải có vai trò dẫn dắt rõ ràng hơn từ cơ quan quản lý, từ đào tạo, tư vấn đến kết nối hạ tầng dịch vụ.
Từ góc độ quản lý nhà nước, việc đưa thương mại điện tử về địa phương đang được đặt trong chiến lược dài hạn, với mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, khi nhận diện rõ những khó khăn của các tỉnh, Cục đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ.
“Thông qua chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021 - 2025, sắp tới đây là chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 và Nghị quyết số 01 của Chính phủ năm 2026. Cục đã xây dựng kế hoạch phát triển thương mại điện tử ở các vùng miền núi, biên giới giai đoạn 2027 - 2030”, ông Hoàng Ninh nhấn mạnh.
Theo ông, các hoạt động như đẩy mạnh liên kết vùng, phối hợp với sàn thương mại điện tử để đào tạo, làm việc với doanh nghiệp logistics nhằm thu hẹp khoảng cách là rất quan trọng. Mục tiêu là thương mại điện tử phải được lan tỏa rộng rãi tới mọi địa phương, thay vì chỉ tập trung tại các đô thị lớn.
Định hướng này cho thấy trọng tâm không chỉ là tăng trưởng quy mô giao dịch, mà là xây dựng năng lực bền vững cho từng chủ thể tham gia thị trường. Trong bối cảnh kinh tế số trở thành động lực phát triển, thương mại điện tử chính là chiếc cầu nối để sản vật địa phương vươn xa. Nhưng để cây cầu ấy vững chắc, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách, hạ tầng và sự chủ động thay đổi của doanh nghiệp, người dân.
Năm 2025, quy mô thị trường tăng 25% so với năm 2024; doanh thu bán lẻ trực tuyến chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ cả nước, đạt khoảng 31 tỷ USD. Hiện thương mại điện tử chiếm gần 2/3 nền kinh tế số, trở thành kênh phân phối quan trọng, từng bước thay thế phương thức truyền thống, góp phần thúc đẩy lưu thông trong nước và hỗ trợ hàng hóa Việt Nam vươn ra thị trường thế giới.
