Nhập siêu bật tăng trở lại, xuất siêu khu vực FDI vẫn không đủ sức ‘kéo’ cân bằng cán cân thương mại

Số liệu vừa công bố của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 4/2026 ước đạt 45,52 tỷ USD, giảm 2,0% so với tháng trước.

Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 8,88 tỷ USD, giảm 1,2%, trong khi khu vực FDI (kể cả dầu thô) đạt 36,64 tỷ USD, giảm 2,1%.

Dù vậy, so với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu tháng 4 vẫn tăng 21,0%, chủ yếu nhờ khu vực FDI tăng mạnh 29,2%, trong khi khu vực trong nước giảm 4,2%.

Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 168,53 tỷ USD, tăng 19,7%. Tuy nhiên, cơ cấu xuất khẩu tiếp tục nghiêng mạnh về khu vực FDI khi khu vực này chiếm tới 80% tổng kim ngạch, tương đương 134,88 tỷ USD, tăng 25,8%. Ngược lại, khu vực kinh tế trong nước chỉ đạt 33,65 tỷ USD, tăng vỏn vẹn 0,4%.

Ở chiều nhập khẩu, xu hướng tăng mạnh hơn. Tháng 4/2026, kim ngạch nhập khẩu đạt 48,8 tỷ USD, tăng 3,6% so với tháng trước và tăng 32,5% so với cùng kỳ. Trong đó, khu vực FDI tăng 36,8%, cao hơn đáng kể so với mức tăng 22,7% của khu vực trong nước.

Tính chung 4 tháng, kim ngạch nhập khẩu đạt 175,64 tỷ USD, tăng 28,7%, cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng xuất khẩu.

Diễn biến này khiến cán cân thương mại tiếp tục nhập siêu trong tháng 4 – tháng thứ tư liên tiếp kể từ đầu năm. Giá trị nhập siêu theo từng tháng lần lượt là 1,78 tỷ USD (tháng 1), 2,98 tỷ USD (tháng 2), 0,67 tỷ USD (tháng 3) và tăng vọt lên 3,28 tỷ USD trong tháng 4.

Lũy kế 4 tháng đầu năm, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 7,11 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 4,3 tỷ USD – cho thấy sự đảo chiều đáng chú ý của xu hướng thương mại.

Một điểm đáng chú ý là vai trò của khu vực FDI trong cán cân thương mại đang bộc lộ giới hạn.

Trong 4 tháng đầu năm, khu vực FDI xuất siêu tới 8,5 tỷ USD, trong khi khu vực kinh tế trong nước nhập siêu lên tới 15,61 tỷ USD. Điều này khiến cán cân chung vẫn nghiêng về nhập siêu, dù khu vực FDI tiếp tục duy trì trạng thái xuất siêu lớn.

Nói cách khác, khu vực FDI – vốn được xem là “trụ đỡ” của xuất khẩu – không còn đủ sức bù đắp sự mất cân đối ngày càng gia tăng từ khu vực kinh tế trong nước.

Ở góc độ cơ cấu, nhập khẩu tiếp tục tập trung chủ yếu vào tư liệu sản xuất, chiếm tới 94,2% tổng kim ngạch, trong đó máy móc thiết bị chiếm 54,8% và nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 39,4%. Đây là tín hiệu cho thấy hoạt động nhập khẩu chủ yếu phục vụ sản xuất, không phải tiêu dùng.

Tuy nhiên, việc nhập siêu kéo dài sang tháng thứ tư liên tiếp và gia tăng mạnh trong tháng 4 là dấu hiệu cần lưu ý, đặc biệt trong bối cảnh xuất khẩu có dấu hiệu chững lại.

Theo một chuyên gia kinh tế, nguyên nhân chính khiến nhập siêu tăng vọt trong tháng 4 không phải do nhập khẩu tăng đột biến, mà do xuất khẩu suy giảm trong ngắn hạn. Dù xuất khẩu 4 tháng đầu năm vẫn tăng gần 20%, nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn, gần 29%, khiến cán cân thương mại bị đảo chiều.

Bên cạnh đó, các yếu tố bên ngoài như căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông, đang ảnh hưởng ngày càng rõ đến hoạt động thương mại toàn cầu, qua đó tác động gián tiếp đến xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Mỹ và Trung Quốc là 2 thị trường xuất, nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam Theo Cục Thống kê, 4 tháng đầu năm 2026, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 53,9 tỷ USD. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước đạt 69,0 tỷ USD.Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất siêu sang Hoa Kỳ ước đạt 46,9 tỷ USD tăng 24,4% so với cùng kỳ năm trước; xuất siêu sang EU 14,2 tỷ USD, tăng 6,7%; xuất siêu sang Nhật Bản 0,5 tỷ USD, giảm 28,0%; nhập siêu từ Trung Quốc 46,4 tỷ USD, tăng 33,4%; nhập siêu từ Hàn Quốc 15,0 tỷ USD, tăng 57,8%; nhập siêu từ ASEAN 7,6 tỷ USD, tăng 44,3%.