Phát triển kinh tế tư nhân: Thước đo năng lực kiến tạo của Nhà nước

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 68, những kết quả nổi bật nào có thể đo đếm được?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Khu vực kinh tế tư nhân đã được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Nhận thức của cả hệ thống chính trị và xã hội về vai trò của khu vực này đã chuyển biến rõ rệt. Tinh thần của nghị quyết không chỉ dừng ở chủ trương mà đã được cụ thể hóa bằng chương trình hành động của Chính phủ, nghị quyết của Quốc hội cùng nhiều cơ chế, chính sách của các bộ, ngành và địa phương.

Thực tiễn một năm qua cho thấy khu vực kinh tế tư nhân chuyển biến tích cực cả về quy mô, chất lượng và niềm tin phát triển. Nghị quyết 68 đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tinh thần khởi nghiệp và kinh doanh.

Từ tháng 5 đến hết năm 2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới và hơn 8.300 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Tính chung năm 2025, cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp thành lập mới và hoạt động trở lại, tăng 27,4% so với năm trước; tổng vốn bổ sung vào nền kinh tế đạt gần 6,4 triệu tỷ đồng, tăng 77,8%.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 75.000 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký hơn 730.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho gần 400.000 lao động. Hơn 48.000 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 123.000, tăng 36,7%. Tính đến ngày 18/5/2026, cả nước có khoảng 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.

Thị trường chứng khoán cũng khởi sắc mạnh mẽ. Đến giữa tháng 5/2026, VN-Index đạt gần 1.925 điểm; giá trị giao dịch bình quân khoảng 32.700 tỷ đồng/phiên, tăng 12,1% so với năm trước. Tổng vốn hóa thị trường đạt khoảng 10,5 triệu tỷ đồng, tương đương 82% GDP năm 2025. Số lượng nhà đầu tư đạt gần 13 triệu tài khoản. Năm 2025, quy mô huy động vốn qua thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt khoảng 744.500 tỷ đồng, tăng 42,85% so với năm 2024.

Xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 345 tỷ USD, tăng gần 25% so với cùng kỳ. Thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt hơn 166.300 tỷ đồng, tăng 16,5%. Tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt hơn 1,1 triệu tỷ đồng, bằng 44% dự toán và tăng 15,2% so với cùng kỳ.

Nghị quyết 68 cũng tạo hiệu ứng tích cực trong huy động nguồn lực xã hội, thu hút các tập đoàn tư nhân tham gia đầu tư các dự án hạ tầng chiến lược, góp phần nâng cao vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong phát triển nhanh và bền vững.

Kết quả cải cách thể chế, thủ tục hành chính sau một năm triển khai Nghị quyết 68 ra sao?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Nhiều chủ trương phát triển kinh tế tư nhân đã được thể chế hóa trong các văn kiện quan trọng của Đảng và Chính phủ. Từ đầu tháng 4/2026, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các lĩnh vực trọng yếu.

Thủ tướng Chính phủ cũng ban hành 15 quyết định phê duyệt phương án cắt giảm thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, ngành. Theo đó, dự kiến bãi bỏ 606 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 2.479 thủ tục khác.

Tính đến giữa tháng 4/2026, các bộ, ngành đã cắt giảm 292 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 1.640 thủ tục kinh doanh và gần 2.600 điều kiện kinh doanh. Thời gian thực hiện thủ tục hành chính giảm 30,9%; chi phí tuân thủ giảm khoảng 38%, tương đương hơn 45.500 tỷ đồng.

Một điểm cải cách đáng chú ý là Luật Đầu tư sửa đổi đã cắt giảm 38 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều chỉnh phạm vi của 20 ngành, nghề khác. Luật cũng làm rõ nguyên tắc xác định điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với những lĩnh vực có thể quản lý bằng tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Từ ngày 1/7/2026, số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giảm từ 198 xuống còn 142. Đây là bước tiến quan trọng trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Chính phủ đã có những giải pháp gì để hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân tiếp cận đất đai và mặt bằng sản xuất?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Tiếp cận đất đai vẫn là điểm nghẽn lớn đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đến cuối năm 2025, cả nước có 478 khu công nghiệp được thành lập, trong đó 324 khu đã hoạt động với khoảng 68.000 ha đất công nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ lấp đầy đạt gần 79%, cho thấy nhu cầu mặt bằng sản xuất còn rất lớn.

Nghị quyết 68 yêu cầu tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận đất đai, vốn và nhân lực chất lượng cao; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, công khai thông tin và kiểm soát biến động giá đất sản xuất kinh doanh.

Trong thời gian tới, trọng tâm là chuyển từ hỗ trợ chung sang hỗ trợ cụ thể. Các địa phương cần bố trí quỹ đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của Quốc hội, đồng thời xây dựng cơ chế vận hành rõ ràng và xác định trách nhiệm thực hiện.

Nghị định 20/2026 đã giao thẩm quyền cho địa phương quy định danh mục tài sản công cho thuê, tiêu chí và mức hỗ trợ. Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu hoàn thiện các quy định trong dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) nhằm làm rõ trách nhiệm địa phương, cơ chế công khai quỹ đất và đối tượng ưu tiên.

Theo ông, đâu là nhiệm vụ cần làm quyết liệt hơn trong thời gian tới?

Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm: Sau một năm triển khai, nhận thức về vai trò của kinh tế tư nhân đã được củng cố, niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp được nâng lên. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển hóa nhanh các chủ trương, chính sách thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Doanh nghiệp chỉ thực sự cảm nhận được sự thay đổi khi thủ tục thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, khả năng tiếp cận nguồn lực tốt hơn và cơ quan quản lý chủ động đồng hành hơn. Vì vậy, trọng tâm của giai đoạn tới là tổ chức thực hiện hiệu quả và đo lường chính sách bằng chính trải nghiệm của doanh nghiệp.

Hiệu quả của Nghị quyết 68 cần được phản ánh bằng niềm tin, quyết định đầu tư, năng lực đổi mới và sức cạnh tranh của khu vực kinh tế tư nhân. Thông điệp xuyên suốt là lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy hiệu quả làm thước đo và lấy kết quả thực tế làm tiêu chí đánh giá cuối cùng.