Xăng E10: Đầu ra cho triệu tấn mía, ngô và sắn Việt Nam

Dựa trên phân tích của Công ty Chứng khoán VietinBank (VBSE), việc triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc có thể tạo ra nhu cầu từ 1,5-2 triệu m³ ethanol mỗi năm, mở ra dư địa tiêu thụ rất lớn cho nhiều loại nông sản trong nước. Với quy mô này, nhu cầu nguyên liệu đầu vào ước tính đạt khoảng 14-20 triệu tấn mía, 5-7 triệu tấn ngô và 4-5,5 triệu tấn sắn mỗi năm. Ngoài ra, từ 1,5-3 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, bã mía hay cám gạo cũng có thể được sử dụng để sản xuất ethanol thế hệ mới, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp.

VBSE cho rằng E10 không chỉ tạo thêm đầu ra ổn định cho nông sản mà còn giúp giảm áp lực "được mùa mất giá" đối với các vùng nguyên liệu trọng điểm. Nhu cầu tiêu thụ lớn và dài hạn từ ngành nhiên liệu sinh học có thể hỗ trợ duy trì mức giá hợp lý cho mía, ngô và sắn, qua đó cải thiện thu nhập của nông dân cũng như hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nông nghiệp. Song song đó, việc phát triển E10 còn thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết từ sản xuất nguyên liệu, thu mua, chế biến đến tiêu thụ ethanol, tạo động lực cho đầu tư công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Theo đánh giá của VBSE, xu hướng mở rộng sử dụng E10 cũng phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất nhiên liệu sinh học không chỉ giúp giảm lãng phí tài nguyên mà còn góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm rạ, giảm phát thải khí nhà kính và cải thiện môi trường nông thôn. Đây được xem là cơ hội để các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến nông sản và sản xuất ethanol mở rộng quy mô hoạt động, đồng thời đón đầu các tiêu chuẩn phát triển bền vững và ESG đang ngày càng được thị trường quan tâm.

Ông Đỗ Hoàng Phúc, chuyên gia phụ trách thị trường năng lượng của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam, chia sẻ với Nhadautu.vn, nếu chuyển dịch từ E5 sang E10, nhu cầu ethanol trong nước có thể tăng mạnh trong những năm tới. Điều này kéo theo nhu cầu đối với các nguyên liệu đầu vào như sắn, mía hay ngô gia tăng đáng kể, qua đó có thể làm thay đổi cấu trúc tiêu thụ của nhiều mặt hàng nông sản.

Xu hướng mở rộng sử dụng xăng sinh học E10 đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu khi ngày càng nhiều quốc gia xem đây là giải pháp quan trọng để giảm phát thải và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Theo thống kê của Công ty Chứng khoán VietinBank (VBSE), hiện có hơn 60 quốc gia đã và đang sử dụng E10, với khoảng 110 tỷ lít ethanol được tiêu thụ mỗi năm trên thế giới (tính đến năm 2023). Nhu cầu ethanol toàn cầu được dự báo tiếp tục tăng trưởng với tốc độ bình quân 7-9% mỗi năm trong giai đoạn 2023-2030, phản ánh xu hướng gia tăng sử dụng nhiên liệu sinh học tại nhiều nền kinh tế lớn.

Tại Mỹ, E10 đã trở thành loại nhiên liệu phổ biến trên toàn quốc từ năm 2011. Brazil, một trong những quốc gia đi đầu về nhiên liệu sinh học, cũng áp dụng rộng rãi E10 và các tỷ lệ phối trộn ethanol cao hơn tại nhiều bang. Trong khi đó, nhiều nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) như Đức, Pháp, Tây Ban Nha và Hà Lan đã triển khai E10 trên diện rộng như một phần trong chiến lược giảm phát thải carbon. Tại châu Á, Thái Lan đưa E10 trở thành nhiên liệu tiêu chuẩn trên toàn quốc từ năm 2020, còn Australia cũng sử dụng E10 rộng rãi, đặc biệt tại các khu vực đô thị.

VBSE cho biết động lực chính thúc đẩy sự phát triển của E10 đến từ các cam kết giảm phát thải khí nhà kính và mục tiêu trung hòa carbon của nhiều quốc gia. Theo đánh giá của tổ chức này, E10 có thể giúp giảm khoảng 10-30% lượng khí CO₂ phát thải so với xăng truyền thống, đồng thời góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch thông qua việc gia tăng sử dụng nhiên liệu sinh học có nguồn gốc từ nông sản. Bên cạnh đó, nhiều chính phủ đang ban hành các chính sách bắt buộc hoặc khuyến khích sử dụng xăng sinh học nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Trong bối cảnh đó, việc mở rộng sử dụng E10 không còn được xem là giải pháp ngắn hạn mà đang trở thành một xu hướng dài hạn của ngành năng lượng toàn cầu. Sự phát triển của thị trường ethanol không chỉ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp năng lượng mà còn mở rộng dư địa tiêu thụ cho các ngành nông nghiệp, chế biến nguyên liệu sinh học và các chuỗi giá trị liên quan đến phát triển kinh tế xanh.

Cũng theo phân tích của Công ty Chứng khoán VietinBank (VBSE), việc triển khai xăng sinh học E10 không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn tạo ra những tác động kinh tế đáng kể cho Việt Nam. Về mặt kinh tế, E10 được kỳ vọng giúp giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, qua đó tiết kiệm khoảng 5.000-7.000 tỷ đồng mỗi năm cho nền kinh tế. Việc phát triển ngành sản xuất ethanol từ nguyên liệu nông nghiệp trong nước cũng tạo thêm giá trị gia tăng nội địa, đồng thời mở ra khoảng 40.000-50.000 việc làm mới trong các lĩnh vực trồng trọt, thu mua, chế biến và sản xuất nhiên liệu sinh học.

Đáng chú ý, E10 được xem là động lực mới cho ngành nông nghiệp khi tạo thêm đầu ra ổn định cho các loại nguyên liệu như sắn, mía và ngô. Theo VBSE, việc mở rộng sản xuất ethanol có thể giúp gia tăng giá trị cho chuỗi nông nghiệp thêm hơn 10.000 tỷ đồng mỗi năm, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và thúc đẩy phát triển các vùng nguyên liệu quy mô lớn. Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu cũng giúp giảm biến động giá xăng dầu, hỗ trợ ổn định giá cả và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong dài hạn.

Ngoài các lợi ích kinh tế trực tiếp, VBSE cho rằng E10 còn phù hợp với chiến lược tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của Việt Nam. Việc mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học có thể góp phần thu hút đầu tư vào lĩnh vực năng lượng sạch, hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp và nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành sản xuất trong bối cảnh yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng gia tăng trên thị trường quốc tế.

Ở khía cạnh môi trường, E10 được đánh giá là một trong những giải pháp hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính. Theo tính toán của VBSE, loại nhiên liệu này có thể giúp giảm từ 10-30% lượng khí CO₂ so với xăng truyền thống trong suốt vòng đời sử dụng, tương đương mức cắt giảm khoảng 1,5-2 triệu tấn CO₂ mỗi năm nếu được triển khai rộng rãi. Đồng thời, E10 còn giúp giảm từ 20-50% lượng khí độc hại như CO và HC phát thải ra môi trường, góp phần cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn.

Một lợi ích khác được VBSE nhấn mạnh là khả năng giảm phát thải bụi mịn. Nhờ đặc tính cháy sạch hơn của ethanol, E10 có thể giúp giảm khoảng 10-20% lượng bụi mịn PM2.5 phát sinh từ hoạt động giao thông vận tải. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang trở thành thách thức lớn đối với nhiều thành phố tại Việt Nam.

Theo VBSE, ethanol sử dụng trong E10 có nguồn gốc hoàn toàn từ sinh khối nông nghiệp, tương đương 100% nguồn nguyên liệu tái tạo. Điều này giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế tuần hoàn thông qua việc tận dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên nông nghiệp trong nước. Trong dài hạn, việc mở rộng sử dụng E10 được xem là một bước đi quan trọng trong lộ trình thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam.

Nhìn tổng thể, các số liệu của VBSE cho thấy E10 không chỉ là giải pháp nhiên liệu sạch mà còn có thể tạo ra tác động lan tỏa tới nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Từ việc tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí nhập khẩu nhiên liệu, tạo thêm hàng chục nghìn việc làm, nâng giá trị chuỗi nông nghiệp lên hơn 10.000 tỷ đồng mỗi năm đến giảm hàng triệu tấn khí thải CO₂, E10 đang được xem là một trong những mắt xích quan trọng kết nối mục tiêu tăng trưởng kinh tế với phát triển bền vững và chuyển đổi xanh của Việt Nam.

VBSE nhận định, việc mở rộng sử dụng xăng sinh học E10 có thể tạo động lực tăng trưởng cho toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất nguyên liệu đến chế biến ethanol tại Việt Nam. Ở khâu nguyên liệu, các doanh nghiệp nông nghiệp như Tập đoàn Dabaco (DBC), Hoàng Anh Gia Lai (HAG), Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An (TAR), Thành Thành Công - Biên Hòa (SBT) và Đường Quảng Ngãi (QNS) được đánh giá có khả năng hưởng lợi nhờ nhu cầu đối với mía, ngô và các nguyên liệu sản xuất ethanol gia tăng. Khi nhu cầu nguyên liệu tăng lên, giá bán và đầu ra của các sản phẩm nông nghiệp cũng có cơ hội được cải thiện theo hướng ổn định hơn.

Trong khi đó, ở khâu chế biến, các doanh nghiệp sản xuất ethanol như Nhiên liệu Sinh học Dầu khí (BAF), Bình Phước Sugar (PSB), Mía đường Sơn La (SLS), Thành Thành Công - Biên Hòa (SBT) và Mía đường Ninh Hòa (NLS) có thể hưởng lợi trực tiếp từ sự gia tăng nhu cầu ethanol khi thị trường chuyển dịch từ E5 sang E10. Theo VBSE, mức tiêu thụ ethanol tăng mạnh sẽ tạo điều kiện để các doanh nghiệp nâng công suất hoạt động, cải thiện doanh thu và biên lợi nhuận, đồng thời thúc đẩy các kế hoạch đầu tư mở rộng sản xuất trong tương lai.

Đáng chú ý, một số doanh nghiệp như Thành Thành Công - Biên Hòa (SBT) hiện tham gia cả chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu đến chế biến, trong khi Mía đường Ninh Hòa (NLS) cũng đang mở rộng hoạt động từ sản xuất đường sang ethanol. Điều này cho thấy E10 không chỉ tạo thêm đầu ra cho nông sản mà còn có thể thúc đẩy sự hình thành các chuỗi giá trị khép kín, nâng cao giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp và công nghiệp chế biến nhiên liệu sinh học trong nước.