Xây 'hạ tầng niềm tin' để hút dòng vốn vào trung tâm tài chính

Trong quá trình thúc đẩy xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, bài toán đặt ra với Việt Nam không chỉ nằm ở việc thiết kế các chính sách ưu đãi hay phát triển hạ tầng tài chính. Theo các chuyên gia, yếu tố mang tính nền tảng để thu hút dòng vốn quốc tế là một hệ thống thể chế đủ chắc chắn, minh bạch và có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh của thị trường.

Tại Diễn đàn "Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Đà Nẵng", bà Helen Brand OBE, Tổng Giám đốc Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh Quốc (ACCA) cho rằng, ở cấp độ cơ bản nhất, các chuẩn mực quốc tế tạo ra một "ngôn ngữ chung" giữa các bên tham gia thị trường. Khi cùng sử dụng những chuẩn mực có tính tương thích quốc tế, hoạt động kinh doanh trở nên thuận lợi hơn, đồng thời góp phần củng cố niềm tin.

Bà cho rằng việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế mở ra nhiều cơ hội hơn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư. Việt Nam thời gian qua cũng đã có những bước đi theo hướng này.

Tuy nhiên, chuẩn mực chỉ là một phần của bài toán. Với nhà đầu tư quốc tế, điều quan trọng hơn là họ có thể đầu tư như thế nào, dòng vốn được đưa vào và rút ra khỏi thị trường ra sao, cũng như quyền lợi được bảo vệ và thực thi thế nào khi phát sinh vấn đề.

Theo ông Samir Safar-Aly, chuyên gia tư vấn pháp lý thuộc PwC Legal Middle East, thành công của một trung tâm tài chính không phụ thuộc vào một chính sách riêng lẻ mà nằm ở một gói chính sách tổng thể.

Theo ông, sự chắc chắn về pháp lý là yếu tố đầu tiên. Khung pháp lý cần đi cùng khả năng thực thi, bao gồm cơ chế giải quyết tranh chấp tại tòa án của Trung tâm tài chính quốc tế và trọng tài.

Bên cạnh pháp lý, nguồn nhân lực cũng là yếu tố quan trọng, bao gồm cả nhân lực Việt Nam và quốc tế. Trong bối cảnh giáo dục thay đổi nhanh cùng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và những yêu cầu mới đối với lực lượng lao động, các quy định và chính sách hỗ trợ thu hút nhân lực chất lượng cao sẽ có ý nghĩa lớn đối với sức cạnh tranh của trung tâm tài chính.

Một yếu tố khác được ông Samir nhấn mạnh là khả năng luân chuyển vốn hiệu quả. Nhà đầu tư cần có khả năng đưa vốn vào và đưa vốn ra khỏi đất nước một cách thuận lợi.

Theo ông Samir Safar-Aly, cơ hội lớn của Việt Nam nằm ở khả năng lắng nghe thị trường. Không có khung pháp lý nào có thể dự liệu và điều chỉnh mọi tình huống phát sinh. Vì vậy, mức độ cởi mở của cơ quan quản lý, khả năng lắng nghe diễn biến thị trường và tìm kiếm giải pháp phù hợp là rất quan trọng.

"Tinh thần này có thể được thể hiện thông qua cơ chế sandbox, cho phép thử nghiệm các mô hình mới. Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc kết nối sandbox với các cơ quan quản lý hiện hữu, đồng thời bảo đảm sự phối hợp giữa các cơ quan", ông nói.

Ông cũng cho rằng Việt Nam, với kỳ vọng trở thành một trung tâm tài chính mới, cần học hỏi kinh nghiệm từ các trung tâm tài chính khác trên thế giới, từ những mô hình đã phát huy hiệu quả đến các điểm thuận lợi và khó khăn đã phát sinh, qua đó lựa chọn và áp dụng phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Từ góc độ quản trị rủi ro, bà Trương Hạnh Linh, Phó Tổng giám đốc KPMG Việt Nam cho biết, nhà đầu tư quốc tế không tiếp cận một thị trường chỉ vì các yếu tố tài chính. Họ muốn nhìn thấy một thị trường ổn định, có khả năng dự báo, minh bạch và có chất lượng quản trị tốt.

Theo bà Linh, khuôn khổ thể chế và quản trị rủi ro cần được xây dựng trên 4 trụ cột.

Thứ nhất là khung pháp lý ổn định, đi cùng cơ chế quản trị độc lập, trách nhiệm giải trình và cơ chế giải quyết tranh chấp. Nhà đầu tư cần biết ai là người đưa ra quyết định và ai chịu trách nhiệm cuối cùng khi vấn đề phát sinh.

Thứ hai là khuôn khổ quản lý rủi ro tích hợp. Thị trường phải có khả năng chống chịu trước nhiều loại rủi ro, không chỉ những rủi ro tài chính truyền thống như rủi ro thị trường hay tín dụng, mà còn cả rủi ro từ đổi mới, an ninh mạng, quản trị, trí tuệ nhân tạo, công nghệ và tội phạm tài chính.

Thứ ba là tính minh bạch cao, cùng các chuẩn mực về công bố thông tin và báo cáo. Nhà đầu tư cần được cung cấp thông tin minh bạch khi tiếp cận thị trường. Trong đó, báo cáo tài chính và phi tài chính cần phù hợp với các chuẩn mực quốc tế để phục vụ quá trình ra quyết định và tạo khả năng so sánh giữa các thị trường.

Cuối cùng là cơ chế giám sát và kiểm tra. Theo bà Linh, giám sát không nên chỉ dừng ở việc kiểm tra các yêu cầu pháp lý trên giấy tờ mà cần dựa trên dữ liệu và phân tích công nghệ.

Từ đó, bà Linh nhấn mạnh: "Hạ tầng niềm tin" cần được xây dựng trước khi xây dựng hạ tầng tài chính và thương mại.

Còn ông Tony Nguyễn, Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC) nhận định, khi đến một trung tâm tài chính, nhà đầu tư quan tâm 3 vấn đề: quy định có ổn định, ai là người ra quyết định khi có vấn đề và quyền hợp pháp được thực thi nhanh đến đâu.

Theo ông, Việt Nam cần xây dựng khung pháp lý ổn định, cơ quan quản lý rõ trách nhiệm và cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy, trong đó chú trọng tòa án chuyên trách và trọng tài. Đây là nền tảng để bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư và tạo niềm tin cho dòng vốn.

Ông Tony Nguyễn nhấn mạnh: "Hãy để dòng vốn được lưu chuyển". Muốn vậy, nhà đầu tư phải có khả năng đưa vốn vào, đưa vốn ra và được bảo đảm thực thi các quyền theo hợp.