Xuất khẩu vào guồng sau Tết, áp lực ‘tăng chất’ cho mục tiêu 550 tỉ đô la

(KTSG Online) - Ngay sau kỳ nghỉ Tết, hoạt động sản xuất và xuất khẩu đã nhanh chóng phục hồi khi các nhà máy vận hành trở lại và đơn hàng được nối lại. Tuy nhiên, phía sau mục tiêu 550 tỉ đô la Mỹ trong năm 2026 là yêu cầu cấp thiết phải nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào mô hình tăng trưởng dựa trên chi phí thấp.

Đơn hàng trở lại, nhưng mức độ chắc chắn chưa trở lại

Không khí sản xuất tại nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đã sớm sôi động trở lại ngay từ những ngày đầu năm. Tại Công ty may mặc Dony, các chuyền sản xuất đã vận hành đầy đủ để đáp ứng các đơn hàng đã ký đến hết tháng 4 tới, chủ yếu từ thị trường Mỹ, cùng một số thị trường Trung Đông và Đông Nam Á. Ngoài các hợp đồng chính thức, doanh nghiệp cũng đang đàm phán thêm nhiều đơn hàng dự kiến triển khai trong nửa cuối năm.

Tuy nhiên, điều thay đổi không nằm ở số lượng đơn hàng, mà ở mức độ chắc chắn của chúng. Theo ông Phạm Quang Anh, Giám đốc doanh nghiệp, khi khách hàng chưa đặt cọc hoặc chưa chuyển nguyên phụ liệu, đơn hàng vẫn có thể bị điều chỉnh hoặc trì hoãn trong thời gian ngắn. Chính vì vậy, song song với đơn hàng FOB truyền thống, Dony mở rộng sang gia công (CMT) để duy trì việc làm và ổn định dòng tiền, dù biên lợi nhuận thấp hơn.

Xu hướng này cũng được ghi nhận trên diện rộng trong ngành dệt may. Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến hết quí 1 và đang đàm phán cho quí 2, thậm chí một số đã có kế hoạch sản xuất đến tháng 4 hoặc tháng 5. Tuy vậy, chu kỳ xác nhận đơn hàng đã rút ngắn đáng kể so với trước đây, phản ánh tâm lý thận trọng kéo dài của các nhà nhập khẩu trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu phục hồi chưa đồng đều.

Ở ngành gỗ, tình hình cũng có nhiều tín hiệu tích cực. Nhà sáng lập Thiên Minh Furniture cho biết đơn hàng đang chạy đều đến quí 2, giúp doanh nghiệp bước vào năm mới với tâm thế ổn định hơn so với cùng kỳ năm trước. Từ khảo sát thực tế sau Tết, ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA), cho biết nhiều doanh nghiệp trong ngành đã có đơn hàng đến khoảng tháng 5 hoặc tháng 6-2026, và tâm lý chung là tích cực.

Các ngành chế biến thực phẩm và đồ uống cũng ghi nhận sự khởi động tích cực. Một số doanh nghiệp đã triển khai các đơn hàng xuất khẩu ngay từ đầu năm, giúp duy trì nhịp sản xuất liên tục và củng cố quan hệ với đối tác quốc tế.

Những diễn biến này cho thấy xuất khẩu đã phục hồi về nhịp độ vận hành, nhưng mức độ chắc chắn của tăng trưởng vẫn còn hạn chế, một yếu tố quan trọng đối với khả năng duy trì đà tăng trưởng trong cả năm.

Các chỉ báo vĩ mô xác nhận xu hướng phục hồi của khu vực sản xuất. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam do S&P Global công bố đạt 52,5 điểm trong tháng 1-2026, đánh dấu tháng thứ bảy liên tiếp trên ngưỡng mở rộng. Đơn hàng mới và sản lượng đều tăng, trong khi niềm tin kinh doanh đạt mức cao nhất trong gần hai năm.

Dữ liệu sản xuất công nghiệp cũng cho thấy xu hướng tương tự, với ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực chính của tăng trưởng. Nhu cầu năng lượng và nguyên liệu đầu vào tăng trở lại khi các nhà máy đẩy mạnh vận hành để đáp ứng đơn hàng đầu năm.

Tăng trưởng về lượng, nhưng áp lực về giá trị