Lãi suất huy động đạt đỉnh ngắn hạn

Báo cáo mới đây của SSI nhận định, lãi suất huy động có nhiều khả năng đã đạt đỉnh trong ngắn hạn, sau giai đoạn tăng mạnh nhằm đáp ứng nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng.

Theo SSI, lãi suất huy động tại một số ngân hàng thương mại (NHTM) đã bắt đầu giảm khoảng 50-70 điểm cơ bản (bps). Cùng với đó, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm lãi suất bình quân tiền gửi mới có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tính trên lãi suất thực tế thay vì chỉ dựa vào biểu niêm yết.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh tăng trưởng huy động vốn có dấu hiệu cải thiện. Tiền gửi khách hàng tại các ngân hàng tăng 4,5% trong quý III/2026 so với quý trước, lần đầu tiên sau nhiều quý vượt tốc độ tăng trưởng tín dụng, ở mức 3,4%.

Tuy nhiên, áp lực vốn chưa hoàn toàn được giải tỏa khi tín dụng toàn hệ thống tăng 12,6% từ đầu năm, nhanh hơn tốc độ tăng trưởng huy động. Trong bối cảnh đó, việc NHNN thông báo mua ngoại tệ giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD, dự kiến thực hiện hai phiên mỗi tuần từ ngày 11/11/2026, được kỳ vọng bổ sung một kênh cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng.

Đây có thể là yếu tố hỗ trợ mặt bằng lãi suất hạ nhiệt trong những tháng cuối năm, nhưng chưa đủ để khẳng định một chu kỳ giảm lãi suất trên diện rộng đã bắt đầu.

Theo thông báo của NHNN được phản ánh trong tư liệu, cơ quan điều hành dự kiến mua ngoại tệ giao ngay với mức giá 25.500 đồng/USD, triển khai định kỳ vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần, bắt đầu từ ngày 11/11/2026.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh áp lực tỷ giá đã giảm so với những tháng trước. Theo số liệu SSI cung cấp, đồng VND tăng giá hơn 2% so với USD từ đầu năm. Cùng với đó, cán cân thương mại, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và diễn biến thị trường quốc tế được xem là những yếu tố hỗ trợ tỷ giá.

Riêng tháng 10, Việt Nam xuất siêu 7,3 tỷ USD, tạo thêm nguồn cung ngoại tệ cho nền kinh tế. Tuy nhiên, cán cân thương mại thuận lợi không đồng nghĩa áp lực tỷ giá đã được loại bỏ, bởi diễn biến dòng vốn và nhu cầu ngoại tệ vẫn phụ thuộc vào điều kiện thị trường.

Về bản chất, khi NHNN mua ngoại tệ giao ngay từ các tổ chức tín dụng, lượng tiền đồng tương ứng được thanh toán sẽ bổ sung vào tài khoản thanh khoản của hệ thống ngân hàng.

Khác với nghiệp vụ thị trường mở (OMO) có kỳ hạn, giao dịch mua ngoại tệ giao ngay không mặc nhiên đi kèm một thời điểm thu hồi tiền đồng đã cung ứng. Điều này có thể giúp các ngân hàng cải thiện nguồn vốn khả dụng, nhất là trong giai đoạn nhu cầu thanh toán và quyết toán cuối năm tăng lên. Tuy nhiên, cần phân biệt tác động bổ sung thanh khoản của nghiệp vụ này với việc nới lỏng tiền tệ trên diện rộng.

Lượng tiền đồng được cung ứng thực tế còn phụ thuộc vào quy mô giao dịch, trạng thái thanh khoản của hệ thống và các nghiệp vụ điều tiết khác của NHNN. Vì vậy, chưa thể khẳng định việc mua ngoại tệ giao ngay sẽ tạo ra một lượng tiền cơ sở dài hạn không giới hạn hoặc khiến lãi suất liên ngân hàng giảm sâu ngay lập tức.

Dù vậy, việc bổ sung nguồn tiền đồng có thể giúp giảm áp lực vốn ngắn hạn, hạn chế nhu cầu các ngân hàng phải cạnh tranh quyết liệt để thu hút tiền gửi mới. Đây là điểm đáng chú ý khi đặt động thái mua ngoại tệ giao ngay bên cạnh yêu cầu giảm lãi suất huy động của NHNN.

Nếu nguồn thanh khoản được cải thiện trong khi tốc độ tăng tiền gửi tiếp tục duy trì tích cực, các ngân hàng có thể giảm áp lực tăng lãi suất đầu vào. Khi đó, chi phí vốn ổn định hơn sẽ tạo điều kiện để mặt bằng lãi suất huy động tiếp tục hạ nhiệt.

Tuy nhiên, mức độ tác động sẽ không đồng đều. Những ngân hàng có tỷ lệ cho vay trên huy động cao, nhu cầu vốn lớn hoặc phụ thuộc nhiều vào tiền gửi kỳ hạn dài vẫn có thể duy trì lãi suất huy động cao hơn mặt bằng chung.

Cũng cần nhìn nhận động thái mua ngoại tệ giao ngay trong tổng thể các giải pháp điều hành tiền tệ và tài khóa đang được triển khai nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế cuối năm.

Theo đó, NHNN đang kết hợp các công cụ bổ sung thanh khoản với nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, quy mô tối đa 2 tỷ USD, kỳ hạn 182 ngày, cùng các chương trình tái cấp vốn có trọng tâm cho lĩnh vực ưu tiên.

Các công cụ này có chức năng khác nhau. Mua ngoại tệ giao ngay bổ sung tiền đồng thông qua giao dịch ngoại hối; hoán đổi ngoại tệ hỗ trợ cân đối nguồn vốn theo kỳ hạn; trong khi tái cấp vốn hướng tới những nhu cầu cụ thể của nền kinh tế. Việc phối hợp các công cụ giúp NHNN có thêm lựa chọn trong điều hành thanh khoản, thay vì chỉ dựa vào một biện pháp đơn lẻ.

Ở phía tài khóa, đầu tư công tiếp tục được kỳ vọng đóng vai trò đầu kéo tăng trưởng. Theo số liệu cập nhật mới đây, giải ngân đầu tư công 10 tháng đạt 74,1% kế hoạch năm, cao hơn mức 64,3% cùng kỳ. Phần vốn còn lại khoảng 350 nghìn tỷ đồng được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hoạt động thi công trong quý IV/2026 và quý I/2027.

Nếu tiến độ giải ngân được cải thiện, nhu cầu vốn lưu động của các nhà thầu, doanh nghiệp xây dựng và nhà cung cấp vật liệu có thể tăng lên. Điều này vừa hỗ trợ hoạt động kinh tế, vừa làm gia tăng nhu cầu tín dụng trong những tháng cuối năm.

Do đó, bài toán điều hành không đơn thuần là bổ sung thanh khoản, mà còn phải bảo đảm nguồn vốn được phân bổ vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra sản lượng, việc làm và dòng tiền thực tế.

Dư địa điều hành chính sách tiền tệ trong những tháng cuối năm 2026 đang chịu thêm sức ép từ diễn biến lạm phát Mỹ. Trong khi các tín hiệu trong nước cho thấy lãi suất huy động có khả năng đã đạt đỉnh ngắn hạn, triển vọng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) lại trở nên khó đoán hơn, khi giá cả tiếp tục tăng nhanh và thị trường lao động duy trì sức chống chịu.

Theo Reuters ngày 10/11, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) Mỹ tháng 10 tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn mức dự báo 0,3% của các nhà kinh tế. Đây là tháng thứ ba liên tiếp CPI tăng ít nhất 0,4%. CPI lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, cũng tăng 0,3%, cao hơn mức dự báo 0,2%.

Đáng chú ý, cơ quan thống kê Mỹ không công bố mức tăng CPI so với cùng kỳ tháng 10/2025 do việc Chính phủ Mỹ đóng cửa năm trước khiến dữ liệu tháng 10/2025 không được thu thập, không có cơ sở so sánh tương ứng. Trước đó, lạm phát tháng 9 đã lên 3,7%, cao hơn đáng kể mục tiêu 2% của Fed.

Sau báo cáo lạm phát, xác suất Fed tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm trong tháng 12 được thị trường nâng lên khoảng 85-89%, tùy thời điểm cập nhật. Một số quan chức Fed thậm chí đã đề cập khả năng tăng mạnh hơn nếu lạm phát cơ bản tiếp tục nóng lên.

Điều này đặt NHNN trước một bài toán khó hơn: vừa phải hỗ trợ giảm chi phí vốn trong nước, vừa tránh tạo thêm áp lực lên tỷ giá và dòng vốn khi lãi suất USD có nguy cơ tăng trở lại.

Về lý thuyết, NHNN vẫn có thể điều chỉnh lãi suất điều hành theo diễn biến kinh tế trong nước, không nhất thiết phải đi cùng chiều với Fed. Tuy nhiên, khả năng nới lỏng sẽ phụ thuộc vào mức độ ổn định của tỷ giá, dự trữ ngoại hối, dòng vốn và kỳ vọng lạm phát.

Nếu Fed nâng lãi suất trong tháng 12, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD có thể thu hẹp, nhất là khi mặt bằng lãi suất trong nước đang chịu yêu cầu giảm. Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, điều này có thể làm tăng sức hấp dẫn tương đối của tài sản USD, tạo thêm áp lực lên tỷ giá và nhu cầu ngoại tệ.

Đây cũng là lý do động thái NHNN mua ngoại tệ giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD cần được nhìn nhận trong mối quan hệ hai chiều.

Một mặt, việc mua ngoại tệ giúp bổ sung tiền đồng cho hệ thống ngân hàng, hỗ trợ thanh khoản và giảm áp lực huy động vốn ngắn hạn. Mặt khác, nghiệp vụ này cũng thể hiện yêu cầu cân đối giữa mục tiêu bổ sung thanh khoản và điều hành thị trường ngoại hối. Khi tỷ giá chịu sức ép, NHNN khó có thể chỉ tập trung vào mục tiêu hạ lãi suất mà bỏ qua diễn biến cung cầu ngoại tệ.

Nói cách khác, mua ngoại tệ giao ngay có thể tạo thêm điều kiện để lãi suất VND hạ nhiệt, nhưng không đồng nghĩa NHNN có thể chủ động mở rộng cung tiền mà không phải cân nhắc tác động đến tỷ giá. Trong bối cảnh đó, các công cụ điều hành thanh khoản có thể tiếp tục được sử dụng linh hoạt.

Ở phía tài khóa, đầu tư công vẫn là một kênh hỗ trợ tăng trưởng quan trọng nhưng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của chính sách tiền tệ. Giải ngân vốn đầu tư công cần được đẩy nhanh theo hướng nâng cao hiệu quả thực hiện, tháo gỡ các điểm nghẽn về mặt bằng, vật liệu xây dựng và năng lực triển khai dự án.

Khi vốn đầu tư công được chuyển hóa thành hoạt động kinh tế thực tế, nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp có thể tăng lên. Điều này vừa tạo thêm động lực tăng trưởng, vừa đặt ra yêu cầu bảo đảm nguồn tín dụng phù hợp với khả năng hấp thụ vốn và chất lượng dòng tiền.

Nhìn tổng thể, các tín hiệu trong nước vẫn ủng hộ khả năng lãi suất huy động đã đạt đỉnh trong ngắn hạn. Tăng trưởng tiền gửi cải thiện trong quý III, yêu cầu giảm lãi suất tiền gửi mới của NHNN và việc bổ sung thanh khoản qua nghiệp vụ mua ngoại tệ giao ngay có thể giúp giảm áp lực cạnh tranh vốn.

Tuy nhiên, diễn biến CPI Mỹ tháng 10 cho thấy rủi ro đối với chính sách tiền tệ toàn cầu chưa kết thúc. Nếu Fed tiếp tục duy trì hoặc nâng lãi suất, NHNN sẽ phải cân nhắc kỹ hơn giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

Vì vậy, dư địa chính sách tiền tệ cuối năm 2026 vẫn còn nhưng không đồng nghĩa với khả năng giảm lãi suất trên diện rộng. Kịch bản phù hợp hơn cả là duy trì thanh khoản chủ động, hỗ trợ giảm chi phí vốn có chọn lọc và điều hành lãi suất theo diễn biến thực tế của tỷ giá, lạm phát và cân đối vốn trong hệ thống.