Ngân hàng tăng vốn: Củng cố năng lực cho tăng trưởng dài hạn

Hàng loạt đợt tăng vốn quy mô lớn

Những đợt tăng vốn quy mô lớn đang tiếp tục nâng cao nền tảng tài chính của các ngân hàng. Khi nhu cầu vốn của nền kinh tế gia tăng, việc chủ động giữ lại lợi nhuận, bổ sung vốn và chuẩn bị nguồn lực dài hạn trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của từng tổ chức tín dụng.

Theo báo cáo kết quả phát hành công bố ngày 9/11/2026, Techcombank đã phân phối thành công 3.543.115.125 cổ phiếu trả cổ tức cho 88.833 cổ đông hiện hữu. Đợt phát hành được thực hiện theo tỷ lệ 50%, tương ứng cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu được nhận thêm 50 cổ phiếu mới, đưa vốn điều lệ ngân hàng từ khoảng 70.862,4 tỷ đồng lên 106.293,56 tỷ đồng.

Với quy mô vốn điều lệ mới, Techcombank trở thành ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhất hệ thống, vượt MB (100.687,5 tỷ đồng) và VPBank (100.000 tỷ đồng).

Hoạt động củng cố vốn cũng diễn ra tại nhiều ngân hàng khác. Vừa qua, NHNN ban hành Quyết định số 2433/QĐ-NHNN sửa đổi nội dung về vốn điều lệ tại Giấy phép thành lập và hoạt động của HDBank, ghi nhận mức vốn điều lệ 65.068.592.190.000 đồng, tương đương hơn 65.068,59 tỷ đồng.

Trước đó, một ngân hàng thương mại nhà nước là Agribank cũng công bố thay đổi nội dung vốn điều lệ tại Giấy phép thành lập và hoạt động, nâng từ 40.963 tỷ đồng lên 61.164 tỷ đồng, có hiệu lực từ ngày 5/10/2026. Mức tăng khoảng 20.200 tỷ đồng, tương đương 49,3%, bổ sung đáng kể nền tảng tài chính cho ngân hàng.

Đằng sau những con số tăng vốn là yêu cầu chuẩn bị nguồn lực cho quy mô hoạt động ngày càng lớn. Theo ông Phạm Như Ánh, Tổng giám đốc MB, khi tổng tài sản và dư nợ tăng nhanh, quy mô vốn cũng phải tăng tương ứng để bảo đảm các tỷ lệ an toàn, đặc biệt là hệ số an toàn vốn (CAR), đồng thời tạo dư địa phát triển trong những năm tiếp theo.

Theo SSI Research, có 8 ngân hàng dự kiến phát hành cổ phiếu với tổng giá trị khoảng 143.830 tỷ đồng trong giai đoạn quý IV/2026–2027. SSI Research đánh giá, tăng vốn sẽ tiếp tục là vấn đề trọng tâm của ngành trong những năm tới, nhất là với các ngân hàng đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn bình quân hệ thống.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tăng vốn điều lệ và tăng thêm nguồn lực tài chính thực tế. Với hình thức trả cổ tức bằng cổ phiếu từ lợi nhuận chưa phân phối, ngân hàng chuyển một phần nguồn vốn đã có trong vốn chủ sở hữu sang vốn điều lệ. Nghiệp vụ này không tự tạo thêm dòng tiền mới, cũng không mặc nhiên làm tổng vốn chủ sở hữu hoặc CAR tăng ngay tại thời điểm phát hành.

Ý nghĩa của phương án nằm ở việc giữ lại lợi nhuận để phục vụ hoạt động, thay vì phân phối phần lợi nhuận đó bằng tiền mặt. Trong khi đó, phát hành cổ phiếu thu tiền có thể bổ sung nguồn lực mới, tùy thuộc kết quả thực hiện và chi phí phát hành. Vì vậy, đánh giá năng lực tài chính cần xem xét đồng thời vốn điều lệ, tổng vốn chủ sở hữu, vốn tự có và mức độ rủi ro của tài sản.

Nâng năng lực phải gắn với quản trị và hiệu quả sử dụng vốn

Nhu cầu củng cố nền tảng vốn càng rõ hơn khi các ngân hàng chuẩn bị cho khuôn khổ quản lý thanh khoản mới. Thông tư số 50/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, đưa các chỉ tiêu về tỷ lệ khả năng chi trả thanh khoản (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) vào áp dụng theo lộ trình.

Theo quy định, từ ngày 1/10/2028, các ngân hàng phải áp dụng cả hai tỷ lệ này theo lộ trình; ngân hàng có thể đăng ký áp dụng sớm khi đáp ứng điều kiện. Việc chuyển đổi vì vậy đòi hỏi sự chuẩn bị về cơ cấu nguồn vốn, chất lượng tài sản thanh khoản, dữ liệu và năng lực quản trị.

Theo phân tích của SSI Research, trần tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) được nâng từ 85% lên 95% khi ngân hàng chuyển sang cơ chế áp dụng LCR và NSFR. Trong công thức mới, một số cấu phần vốn chủ sở hữu được tính vào nguồn vốn làm mẫu số, đi kèm các khoản điều chỉnh theo quy định. Do đó, không nên hiểu toàn bộ vốn chủ sở hữu đều được cộng nguyên trạng vào mẫu số tính LDR.

Những thay đổi này đặt việc tăng vốn trong mối quan hệ chặt chẽ hơn với quản trị bảng cân đối. Có quy mô vốn lớn là một lợi thế, nhưng khả năng tăng trưởng còn phụ thuộc vào mức độ ổn định của tiền gửi, kỳ hạn nguồn vốn, chất lượng tài sản và năng lực đáp ứng đồng thời các giới hạn an toàn.

TS. Châu Đình Linh, giảng viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh nhận định cần nhìn những thay đổi này trong tổng thể xu hướng tiếp cận các chuẩn mực quản trị theo Basel III. Mục tiêu là nâng cao năng lực quản trị, quản trị rủi ro và sức chống chịu của từng ngân hàng cũng như toàn hệ thống trước các cú sốc bên ngoài.

Theo ông Linh, khuôn khổ mới tạo lợi thế cho những ngân hàng có hệ thống quản trị rủi ro tốt, nguồn tiền gửi không kỳ hạn dồi dào, tiền gửi dân cư ổn định và cơ cấu nguồn vốn có kỳ hạn dài hơn. Những ngân hàng phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn ngắn hạn sẽ chịu áp lực cơ cấu lại nguồn vốn để đáp ứng yêu cầu phát triển.

Từ góc độ an toàn vốn, ông Linh cũng cho rằng việc tăng vốn là cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh nợ xấu có xu hướng gia tăng. Các tổ chức tín dụng cần chủ động chuẩn bị nguồn lực từ sớm trước khả năng yêu cầu về an toàn vốn tiếp tục được nâng cao.

Thực tế, bộ đệm vốn chỉ phát huy đầy đủ vai trò khi đi cùng chất lượng tài sản. Nếu tín dụng tăng nhanh nhưng khả năng trả nợ của khách hàng suy giảm, chi phí dự phòng gia tăng sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận và nguồn lực tích lũy. Ngân hàng vì vậy cần đồng thời nâng chất lượng thẩm định, giám sát dòng tiền, kiểm soát nợ xấu và quản lý hiệu quả tài sản có rủi ro.

Nguồn vốn được giữ lại hoặc bổ sung cũng cần gắn với kế hoạch sử dụng rõ ràng. Bên cạnh đáp ứng nhu cầu tín dụng, ngân hàng phải dành nguồn lực cho công nghệ, an toàn thông tin, dữ liệu và phát triển dịch vụ. Những khoản đầu tư này có thể nâng năng suất, cải thiện trải nghiệm khách hàng và mở rộng khả năng phục vụ, nhưng cần được triển khai phù hợp với năng lực tài chính và mục tiêu kinh doanh.

Quy mô vốn lớn hơn cũng đặt ra yêu cầu tạo lợi nhuận tương xứng. Nếu vốn tăng nhanh nhưng hiệu quả kinh doanh không cải thiện, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu có thể chịu áp lực. Bởi vậy, kế hoạch tăng vốn cần đi cùng phương án phân bổ nguồn lực, kiểm soát chi phí và đánh giá hiệu quả từng lĩnh vực hoạt động.