Xuất khẩu điện tử: Làm sao tăng phần giá trị Việt?

Theo đại diện công ty CNCTech Thăng Long, hiện yêu cầu tham gia chuỗi cung ứng quốc tế được thể hiện khá rõ: bên cạnh năng lực sản xuất, doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, quản lý vận hành cùng tiến độ giao hàng và hiện công ty đang nỗ lực hướng tới việc trở thành nhà cung ứng chính thức của Samsung.

Câu chuyện này cũng phản ánh một vấn đề rộng hơn: khi xuất khẩu điện tử tăng mạnh, cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất của doanh nghiệp Việt đang mở ra đến đâu?

Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh: “Tự chủ không phải là tự sản xuất tất cả, mà là làm chủ có chọn lọc những khâu quyết định giá trị gia tăng cao và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng”. Theo ông, điều đó cũng đồng nghĩa doanh nghiệp phải xác định mình đủ sức đáp ứng sản phẩm nào, tiêu chuẩn nào, thay vì chỉ mở rộng nhà xưởng theo kỳ vọng thị trường. Trong chuỗi điện tử toàn cầu, năng lực thực tế quyết định cơ hội tham gia.

Các yêu cầu trong cuộc khảo sát tại CNCTech Thăng Long cho thấy hành trình trở thành nhà cung ứng bắt đầu từ những việc cụ thể bên trong nhà máy. Bên mua hàng sẽ quan tâm đến tất cả các công đoạn, từ kiểm soát lỗi đến sản lượng và tiến độ giao hàng.

Trong bối cảnh đó, chương trình phát triển nhà máy thông minh được Samsung Việt Nam tổng kết cuối tháng 10 ghi nhận những thay đổi đáng chú ý. Tại Công ty cổ phần Điện tử G8, năng suất công đoạn ép, dập tăng từ 650 lên 1.000 sản phẩm trong tám giờ, tương đương 53,8%. Công ty cổ phần Chính xác TCI giảm lượng sản phẩm chờ tái gia công từ 19.000 xuống còn 6.000 sản phẩm.

Việc tăng năng suất và giảm sản phẩm phải sửa chữa giúp quá trình sản xuất dễ kiểm soát hơn, đồng thời tạo cơ sở để chứng minh năng lực về chất lượng, sản lượng và tiến độ. Những cải thiện này có ý nghĩa vượt ra ngoài tiết giảm chi phí.

Tuy nhiên, cải thiện năng lực sản xuất mới là một phần của quá trình tham gia chuỗi cung ứng. Để những khoản đầu tư phát huy hiệu quả, doanh nghiệp còn phải hiểu rõ nhu cầu của khách hàng. Việc nâng cấp dây chuyền cần gắn với loại linh kiện đối tác đang tìm kiếm, tiêu chuẩn kỹ thuật phải đáp ứng và quy trình đánh giá nhà cung ứng. Từ đó, doanh nghiệp sẽ có cơ sở lựa chọn thiết bị, đào tạo nhân lực và tính toán quy mô đầu tư phù hợp.

Trong cuộc làm việc với Samsung Việt Nam mới đây, Cục Công nghiệp đề nghị tăng chia sẻ thông tin về nhu cầu và tiêu chí lựa chọn nhà cung ứng. Các chương trình tư vấn, cải tiến cũng cần gắn với nhu cầu thực tế của chuỗi sản xuất. Ông Cha Ji Ho, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Trung tâm mua hàng Samsung Việt Nam, cho biết: “Khi năng lực quản lý, trình độ kỹ thuật và nguồn nhân lực của doanh nghiệp Việt Nam ngày càng được nâng cao, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu cũng sẽ ngày càng được mở rộng”.

Từ việc nâng cao năng lực đến đáp ứng đầy đủ yêu cầu của bên mua, doanh nghiệp vẫn phải vượt qua không ít trở ngại, nhất là về nguồn lực đầu tư. Nâng cấp thiết bị, đổi mới công nghệ và đào tạo nhân lực đều đòi hỏi chi phí đáng kể, trong khi cơ hội nhận đơn hàng còn phụ thuộc vào kết quả đánh giá của đối tác. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực cải thiện sản xuất, doanh nghiệp cũng cần có điều kiện thuận lợi hơn để tiếp cận thị trường.

Để tháo gỡ khó khăn này, Thông báo 481/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ đã đề cập việc rà soát sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên, tăng kết nối nhà cung ứng với các tập đoàn công nghệ và nghiên cứu chính sách tín dụng phù hợp.

Từ cuộc khảo sát tại CNCTech Thăng Long đến những cải tiến ở G8 và TCI, doanh nghiệp Việt đang từng bước nâng cao năng lực sản xuất. Dù chưa đồng nghĩa có thêm đơn hàng, những chuyển biến này là cơ sở để doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn yêu cầu của đối tác, tiến tới đảm nhận các công đoạn có giá trị cao hơn trong chuỗi điện tử.